AKP bi vegotinên îslamî û demokratîk hat ser desthilatdariyê. Dema ku AKP hat ser desthilatdariyê piştî şerekî 20 salan demeke wisa bû ku civakê dixwest hinek rihet bibe. Ji sala 1980’yî ve civak di bin pêkutiyeke giran de bû. Ji ber vê yekê hesreta civakê ji bo demokrasiyê zêde bûbû. Ji aliyê din ve ekonomiya şerê 20 salan û krîza ekonomîk a 2001’an civakê xizan kiribû. Ya rastî cudahiya hatiniyên aborî yên di navbera tebeqeyên civakî de zêde kiribû. Civakê hem vebûna demokratîk dixwest hem jî hêvî dikir ku ji aliyê ekonomîk ve rewş baş bibe. Di wê pêvajoyê de hemû partî partiyên dema şer bûn û ji qewetê ketibûn. Jixwe krîza ekonomîk partiyên hikûmetê qedandibû. Di pêvajoya ku şer sekinîbû û hilweşandina ekonomîk li ser partiyên din mabû de AKP bi vegotina ji xwe re demokrat ji xwe re misilman bi tena serê xwe hat ser desthilatdariyê. DYE ya ku dixwest mudaxeleyî Iraqê bike desthilatdariya AKP’ê erê kiribû. Ji ber ku di pêvajoya mudaxeleya Iraqê de partiyeke “hevkar û îslamparêz” wê pir bi kêrî karê DYE’yê bihata. Ya rastî derdora wê demê ji bo desthilatdarbûna partiyeke demokratên sosyal gelek guncaw bû. Lê di wê demê de bi sînor be jî ji bo ji hêviyên civakê re bibe bersiv partiyeke çepgir tune bû. Partiyeke çepgir a ku Îsmaîl Cem û Kemal Dervîş jî tê de bûn bûbû alternatîfeke cidî. Encax bi mudaxeleyekê –mudaxeleya DYE’yê dibe- ev yekîtî hat belavkirin û rê li ber AKP’ê vebû ku bi serê xwe bibe desthilatdar.
Di deh salên dawîn de pir baş hat fêmkirin ku AKP ji xwe re demokrat e. Zelal bû ku hêviyên demokratîkbûnê yên gel bi şexsiyeta xwe ya ji xwe re demokrat vala derxist û daneheva demokratîkbûnê xerc kir, qedand. Hêviyên çareseriyê yên di pirsgirêka kurd de jî bi hin gavên şerê psîkolojîk (TRT 6 hwd.) pûç kir. Di civakê de meyla çareseriyê jî wiha qedand. Bi gotina; jixwe îro êdî pirsgirêka kurd nemaye; vebûn mebûn jî tune ye, rûyê xwe yê rastîn derxistiye holê. Jixwe di pirsgirêka kurd de tu carî vebûn çênebû. Di axaftina xwe ya dawîn de bi gotina; êdî vebûn mebûn tune ye, projeya yekîtî û bihevrebûna milî heye, îspat kir ku bi desthilatdariyên kevn re di heman rêyê de baz dide. Yên 12’ê îlonê diparastin jî, Ergenekonvan jî, Çîller jî, hemû deshilatdariyên dijminên kurd jî, partiyên siyasî jî gotibûn yekîtî û bihevrebûna milî; tiştekî din negotibûn. Vegotina yekîtî û bihevrebûna milî, zimanê hevpar ê hemû zîhniyetên înkarvan, bişaftinkar û nîjadkujîgerên çandî ye.
Em ê vegotina demokrasiya sexte ya AKP’ê ya ku êdî azlû bûye nenirxînin. Îro çiqas misliman e, ya rastî em ê li ser şexsiyeta wê ya ji xwe re misliman bisekinin.
Mirov êdî ji AKP’ê re weke Rêberê gelê kurd balê dikşîne ser bibêje îslama dijber hîn rast-tir e. Mirov bibêje îslama hevkar û nerm jî mirov ê hin nirxan hêjayî AKP’ê bibîne.
200 sal in modernîteya kapîtalîst dixwaze Rojhilata Navîn radest bigire, AKP di viya de merhaleyeke nû îfade dike. AKP’ê îro li Rojhilata Navîn Hespê Trûvayê yê modernîteya kapîtalîst e. Di destê modernîteya kapîtalîst de serê beran e (ku pê deriyê sûran dişikandin). Li Rojhilata Navîn ji bo şikandina berxwedana çandî ya bi koka xwe bi hezaran salan, hêzeke sîxur e tê bikaranîn. Ne tenê çanda qedîm a Rojhilata Navîn a bi hezaran salan koka wê heye, îslama çandî ya 1500 salan jî tê hedefkirin. Jixwe îslama çandî bi nirxên nû dibe îfadeya çanda bi hezaran salan.
Rojhilata Navîn ew erdnîgarî ye ku hemû bawerî û olên yekxwedayî li ser derketine holê. Aşkere ye ku hemû ol jî rengê wan ê civakî bi giranî nirxên maf, dad û wekheviyê hildigirin. Erdnîgariya ku civakparêzî, çand û nirxên civakparêzî tê de herî xurt in. Ji ber vê yekê modernîteya kapîtalîst a xwe li ser takekesiyê bilind dike di fetihkirina Rojhilata Navîn de zehmetî dikişîne.
Niha ev Rojhilata Navîn, ew erdnîgarî ye ku AKP û partiyên weke wê bi kapîtalîzmê destnimêj didin girtin û dixwazin radest bigirin. Tu partiyeke kapîtalîst û burjûva bi qasî AKP’ê civakîbûnê belav nekiriye û takekesiya kapîtalîzmê belav nekiriye, civakê ev qas bêparastin nehiştiye. Tu temsîlkar û sîxurê kapîtalîzmê li Tirkiye û Rojhilata Navîn ji bo kapîtalîzm civakê ev qas belav bike rol neleyîstibû. Ji vî aliyî ve modernîteya kapîtalîst di şexsê AKP’ê de sîxurê xwe yê herî girîng dîtiye. Ne tenê civakê belav kir, li ser navê îslamê di qedandina îslama çandî de rola herî bingehîn lîst. Îro ji bo di çerxa dagirkeriyê ya beşên îslamparêz de cihê xwe bigire di nav pêşbirkeke hevdu perçiqandin, di jiyana civakî de bi ser beşên burjûvaya klasîk ketin, îspat e ku vê rolê çiqas qebûl kirine û zexm kirine.
AKP ne tenê di qada civakî de, di qada siyasî de jî temsîlkar û serkarê xas ê modernîteya kapîtalîst e. DYE ji bo Tirkiyeyê bi welatên Rojhilata Navîn bide qebûlkirin û di ser viya re bigihê hedefên xwe yên siyasî ketiye nav hewldaneke ku AKP’ê ji nû ve boyax bike û rûyekî nû pê bide qezenckirin. Wisa ku xwestine AKP’ê bikin weke temsîlkarê hest û daxwaziyên gelên Rojhilata Navîn. DYE Tirkiye ku bi Îsraîlê re bikeve nav rageşiyeke bi kontrol ji bo vê armanca xwe pêwîst dîtiye. Ya rastî dewletên kûr ên Tirkiye û Îsraîlê ketine nav şerekî pevşêwirî. Ne Tirkiye dikare Îsraîlê, ne jî Îsraîl dikare Tirkiyeyê berde. Weke cêwiyên bi hev ve ne. Hebûna her duyan bi hev ve girêdayî ye. Tirkiye Îsraîlê bernade Îsraîl jî Tirkiyeyê. Tu rageşî û pevketin nikare vê têkiliyê ji holê rabike. Ji ber ku ev rewş dihat zanîn Erdogan li Davosê gotibû “One mînute”, Îsraîl jî Tirkiyeyê sûcdar kiribû. Ev şanoya Davosê ji bo ku bi AKP’ê rola hevseroktiya projeya mezin a Rojhilata Navîn were leyistandin hatiye pêşandan.
Me ji serî ve bi guman li rageşiya di navbera Tirkiye û Îsraîlê de dinihêrt. Me baş dizanibû ku Tirkiye û Îsraîl du rûyêz madalyonekê ne. Ji ber vê yekê em difikirîn ku şanoya Davosê weke parçeyekî stratejiyeke hîn demdirêj e. Mîna rêya bi hêsanî xapandin û radestgirtina gelên Rojhilata Navîn me bi guman li Davosê dinihêrt. Bi rastî jî di pêvajoya ku zelalbûna aliyên li Rojhilata Navîn pêwîst dikir de careke din hate dîtin ku ewlehiya Îsraîlê di Tirkiyeyê re, hebûna Tirkiyeyê jî di Îsraîlê re derbas dibe. Ew Tirkiyeya ku te digot qey bi Îsraîlê re bişer e, ji bo mertalê parastina fuzeyan li Meletiyê were danîn destûr da.
Îsraîl û Tirkiye bi şerekî çawa yê pevşêwirî dixwazin bi hev re Rojhilata Navîn dîzayn bikin wezîrê berê yê AKP’yî Abdullatîf Şener bi bûyereke berbiçav danî holê. Hemşeriyê min û hem jî ji Zanistên Siyasî hevalê min ê polê Abdullatîf Şener jî bi mînakeke ku dayî raxistiye holê ka AKP sîxurekî çawa yê modernîteya kapîtalîst e. Jixwe Abdullatîf Şener gotiye “piştî ev hat ravekirin divê çapemenî bi rojan viya di manşetan de bide û nîqaş bike” û girîngiya mijarê diyar kiriye.
Destpêkê ji bo meraqê ji holê rakim ez vebêjim ka em çawa hevalên hev ê polê ze. Dema ez di Zanistên Siyasî de di pola yekemîn de bûm Abdullatîf Şener û bi kekê xwe Abdullah re ji Siyasalê re qeyda xwe çêkiribûn. Min xwest bi têkiliya hemşerîtiyê wan bandor bikim û bikişînim refên çepgiriyê. Di hevdîtina me ya duyem de kek û parazvanê Abdullatîf Şener Abdullah got “hemşeriyê min li qisûrê nenihêre em ê êdî neyên van hevdîtinan. Me di demeke kin de hîn kir ku di nav meyla îslamparêz de ne. Du xwendekarên îslamparêz bûn û dixwestin dibistana xwe biqedînin. Her tim di Siyasalê de di van pîvanan de xwendekarên îslamparêz hebûne. Heta di wan salan de dihat gotin ku îslamparêz ji bo ku dewletê bi dest bixin bi zanebûn qeyda xwe ji siyasalê re çêdikin.
Bi rastî jî Abdullatîf Şener îdîayek avêt holê ku divê bi rojan di çapemeniyê de li serê bê sekinandin. Li gor min îdîayeke mirov dikare pir jê bawer bike. Li gor kesayeta berdewamkirina têkiliyên Îsraîl û Tirkiyeyê ye. Ji ber ku dewleta tirk her tim di nav nêzikatiyeke wiha de ye; em dikarin ji ber divêtiya avahiya xwe ya civakî dibe ku carna rexneyan li we bikin, nebî ku hûn vana şaş fêm bikin. Îsraîl jî viya normal dîtiye û bi xweşbînî pêşwazî kiriye. Wisa hatiye fikiriandin ku ji bo Tirkiye têkiliya xwe ya bi Îsraîlê re berdewam bike ev pêwîst e.
Abdullatîf Şener berpêş dike ku hatina serokê Hamasê Halît Meşal a Tirkiyeyê bi Îsraîlê re lihevkirî ye. Dema serokê Hamasê hatibû, li Tirkiyeyê ji bo hatina vî serokî bertekên mezin hatibûn nîşandan. Gava ku li Tirkiyeyê ji bo vê serdanê bertekên mezin hatibûn nîşandan Îsraîl jî heta Emerîka jî rexneyên cîdî li vê serdanê kiribûn. Di civîna wezîran a ku bi hinceta vê serdanê hatibû kirin de ji ber ku hin kesên neyînî nêzik bûbûn hebûn serokwezîr ji Ahmet Davûtoglu re gotibû sedema vê serdanê vebêje. Ahmet Davutoglû jî bersiva em vê serdanê bi daxwaziya Îsraîlê dikin, Îsraîl rasterast bi Hamasê re hevdîtin nake, em kirin navbeynkar, di ser me re wê têkiliyên Îsraîl û Tirkiyeyê bên meşandin, daye. Ango hatiye fêmkirin ku serdana Halît Meşal a ku tê gotin rê li ber rageşiya Îsraîl û Tirkiyeyê vekiriye bûyereke Îsraîl û Tirkiyeyê bi hev re plankirine ye.
Abdullatîf Şener ev agahî ji hundir girtiye. Li gor ku yek ji 4 kesên damezrîner ê AKP’ê ye ev agahî girtibe normal e. Hikûmet tu bertek ji bo vê îdîayê nîşan nedaye. Weke rêbaz di ser guhê xwe re avêtinê guncaw dîtiye. Ji ber ku bikeve rojevê wê bê fêmkirin ku hikûmet çawa civakê dixapîne. Çapemenî ew qas ji hikûmetê ditirse ku ne tenê çapemeniya alîgir, endamên weşanê yên din jî nikaribûne li ser vê mijarê bisekinin.
Abdullatîf Şener di hevpeyvîna di CNN’yê de kiribû de tim li ser nebûna azadiya çapemeniyê sekiniye. Wisa diyar kiriye ku pêşkêşvan jî li beramberî derxistina wî ya Tv’yê parêzvaniya AKP’ê kiriye û rewşê hevseng kiriye. Jixwe pêşkêşvan jî pirsên ku wê AKP’ê bipirsîna pirsiye û mîna ku bibêje ez parêzvaniya şeytên dikim rewşa xwe diyar kiriye.
Niha bi rastî ji ev îdîa sivik e? Rûyê rastîn ê diyaroka herî bingehîn a îmaj afirandina AKP’ê dijberiya Îsraîlê derkeve holê nirxa wî ya nûçeyê tune ye? Mijareke mirov kûçik gez bike nirxa wî ya nûçeyê ji viya hezar qatîn zêdetir e nîn e? Ger nirxa wî ya nûçeyê ev qas zêde be çima nayê dayîn? Em bersiva wî bidin: ji ber ku ev agahî awayê meşandina têkiliya herî stratejîk a Tirkiyeyê deşîfre dike berevajiyê berjewendiyên neteweyî ye. Heta agahiyeke ku berjewendiyên neteweyî herî zêde tehdît dike ye. Ji ber vê yekê dana wê deşîfrekirina raza herî mezin, raza dewletê ye ku ev jî sûcê herî giran e. Çapemaniya tirk jî ji ber ku dema berjewendiyên neteweyî bûn mijara gotinê çi pêwîst be dikin niha jî wî dikin.
Ji polîtîkayên wê yên hem ekonomîk, hem civakî hem jî ji yên din pir baş tê fêmkirin ku AKP partiyeke îslamgir nîn e. Jixwe baskê fethullahgir ê hikûmetê Evangelîzma îslamê ye. Mirov dikare bibêje ku awayekî nû yê Sebateygiriyê ye jî. AKP jî bûye parçeyekî sermayeya Cihû ya navneteweyî. Niha klîka Erdogan û Fetullah li ser navê DYE û Îsraîlê Tirkiyeyê bi rê ve dibin. Ya rast-tir Erdogan weke waliyê Tirkiyeyê yê modernîteya kapîtalîst çi bikeve ser milê wî dike.
M. KARASÛ
- Ayrıntılar
Ji gelê me û raya giştî re!
Me weke PKK sala 34. a şoreş û berxwedana mezin li pey xwe hişt û em ber bi sala serkeftinê sa 35. ve diçin. PKK bi mîrateya xwe ya dîrokî ku di dîrokê hemkûfê wê kêm in bi vê tecûrbeya xwe ketiye pêvajoya xwe ya herî gihaştî. Weke gel û partî jî di sala 35’an de bîr û baweriya me xurt ku wê bi vê tecrûbe û ezma xwe azadiya Rêber APO û Kurdistanê bi dest bixînin.
Bi vê baweriyê di serî de cejna partiyê ya Rêber APO, gelê me yê berxwedêr, gelên dost, hêzên berxwedêr û demokratîk û hemû rêhevalên me yê bi rik û hêzeke mezin tekoşÎna azadiyê gihandina roja me ya îro ji dil de pîroz dikin.
Em şehîdên xwe yê di sala zaferê ya 2012’an de li çiyayên Kurdistanê destan nivîsandine, di kesayeta rêhevalên me Êrîş, Andok, Arjîn Garzan, Mahîr Başkale, Celal Başkale, Rojîn Gevda, Mehmet Goyî, Rojhat Batman û Nergîz Cîzre hemû şehîdên xwe bi minnetdarî bi bîr tînin û bi vê boneyê soza serkeftinê ya me daye wan em careke din dubare dikin.
Di serî de berxwedana li Îmraliyê, li çiyê, li kolanan û herî dawî jî li girtîgahan a laşên xwe ji bo azadî û pêşeroja gelê Kurdistanê li mirinê razandin di hemû eniyên tekoşînê de berxwedaneke topyekûn hate meşandin.
Rastiya sala 34an careke din bi awayeke zelal nîşanî me daye ku rastiya Rêbertiyê û PKK’ê giyaneke berxwedan û şoreşêye û tu hêz nikare li pêşiya vê hêzê raweste.
Ev ruh, binxistina her cure dijwariyan, derbaskirina her cure astengiyan û adeta ji nûve afirandinê di nava xwe de dihewîne.
Ev giyan tekoşîneke herdemiye, bangawaziya guherîn û veguherînê ye.
Ev giyan di kesayeta Heqiyan de mirov bang Kurdistanê dike. Ev giyan di kesayeta Halîl Çavgûnan de fermana berxwedan û partîbûyina di xeta APOyî de ye.
Ev giyan, di kesayeta Mazlûman, Xeyriyan, Ferhatan de li dijî her cure paşverûtiya faşîşt û komkujer heta hilma xwe ya dawî li xeta APOyî de nûneriya berxwedanê û serkeftinê dike.
Ev giyan di kesayeta Egîd û Berîtanan de pêşxistina gerîlatiyê û li her qadê meşandina şerê azadiyê îfade dike.
Ev giyan dibe serhildan: di serî de ciwan û jin, raperîna gelê Kurd a ji bo azadiyê îfade dike.
Vaye ev giyanê berxwedanê, di sala 34. de me hemûyan bi awayeke wêrek û fedakar ber bi berxwedana mezin ve dikişîne, li beramberî her cure astengî û zehmetiyan de bê navber tekoşînê ji me dixwaze.
Li Kurdistanê rastiya Rêbertiya me û şehîdên me derxistiye holê ku mirov ya rast, baş û bedew biafirîne û jiyaneke nû ava bike.
Îro bi vê giyanê li her çar perçeyê Kurdisatnê gel, bi gerîlayên xwe, bi mîlîtanên PKK û PAJK’ê yên di girtîgehên faşîstan de li ser piyane, hemû gelê Kurdistanê jî li ser piyaye.
Weke gerîlayên HPG’ê di sala 2012’an de Şerê me yê Gel ê Şoreşger di 19’ê Pûşperê de bi Oramar û Şitazinê destpêkir, di 23’ê Tîrmehê de li Şemzînanê berdewam kir, di 4’ê Tebaxê de li Çelê xwe gihan giyaneke pêşketîtir ê êrîşê, gav bi gav li hemû Kurdistanê, ji Botanê heta Amedê, Çewlikê, Serhedê û Dersimê belav bû û artêşa faşîst felç kir, pûç kir û bêçare hişt.
Ev ruhê berxwedanê nîşanî hemû kesî daye ku em xwedî şens û derfetên mezin ên serkeftinêne ku tekoşîna azadiyê û şoreşa azadiyê bigihîjînin encamê. Ev salên em tê de ne salên şoreşêne.
Pêvajoya azadiya Rêber APO ya giyan û can daye gelê mê, bi pêngava berxwedanê ya şoreşgerî ya 2012’an destpêkiriye. Ji bo di sala 2012’an de ruhê berxwedanê derxîne asteke jortir û bi serkeftinê tacîdar kirin wezîfeya me ya hemûyane.
Em vê rastiyê bi yek gotinê dikaren weke seferberiya topyekûn binav bikin. Em tevgera azadiyê û gelê evîndarê azadiyê bi vê ruhê seferberiyê, di nîzama seferberiyê de tekoşînê bimeşînin.
Di sala 35’emîn de ji bo bidestxistina azadiyê, di meşandina tekoşîna azadiyê de teqez divê mirov weke saleke seferberiyê bigre dest.
Em jî weke gerîlayên tevgera azadiyê em aşkere dikin ku hemû erk û wezîfeyên bikeve ser milê me bi fedakarî pêk bînîn. Em vê ji gelê xwe û ji hemû raya giştî ya cîhanê re deklere dikin.
Em weke gerîlayên Kurdistanê ji bo pêngava “Ji Rêber APO re azadî û ji Kurdistanê re Statû” bi serkeftî bigihêje encamê ji hewldanên me yê sala 2012’an de hate nîşandan zêdetir, bi performanseke bilind, em soz didin ku di sala 35’emîn a partiyê de bi ruhê seferberiyê pêşwazî bikin.
Dubare salvegera 34’emîn a partiyê di serî de ji şehîdên me yê leheng, ji Rêbertiya me, ji Gelê me û li hemû rêhevalên me yê li eniyan tekoşînê dimeşînin û ji şervanên me yê azadiyê re pîroz be.
Em weke hêzên HPG’ê di sala 35’emîn a partiyê de em soz didin ku em ê hemû erk û wezîfeyên dikeve ser milê me û tekoşîna azadiyê bi ruhê seferberiyê bimeşînin soz dikin.
Şehîdên PKK’ê nemirin!
Bijî Berxwedana me ya Şerê Gel ê Şoreşgerî!
Bijî Rêberê Gelê me yê bi heybet PKK – PAJK!
Bijî Rêber APO!
26 Mijdar 2012
Fermandariya Biryargeha Navendî ya HPG’ê
- Ayrıntılar
Ji serokatiya Partiyê re!
Navê min Leyla Kaplan e. Eslê min ji Mêrdînê ye, lê ez di sala 1979 `an de, li bajarê Edenê hatime dunyayê. Malbata min ji bo sedemên aborî koçbarê Edenê kiriye. Zaroktiya min bi xizanî û perîşanî derbas bû. Ji ber sedemên aborî û civakî, min bi tenê dibistana sereta xwend. Ji ber ku ez nikaribûm zêde bixwînim, min tim hewl da ku ez xwe bi pêş ve bibim û zanabûna xwe zêde bikim.
Min tu carî qebûl nekir ku wek malbata min dixwest keçeke malê bim û serî ji vê dezgeh û sîsterna ku heye re dayînim. Heta ku ji destê min hat, min xwest ez di nav gel de bvn û mirovan nas bikim. Min bawer nekir ku malbat mirovan bi pêş ve bibe û xurt bike. Min bûyer û pêşveçûnên li Kurdistanê didîtin û ji wan haydar bûm. Tesîrên şerê li Kurdistanê li Edenê jî baş dihatin dîtin. Ew serhildan , meş û mitîngên ku li vir çêdibîm, ez jî beşdar dibûm. Me hemûyan dixwestin ku hinek xebat bikin.
Ew kesên ku li hember van bûyerên ku îro li Kurdistanê dibin, bê hîs û bê helwest dimînin, bi rastî an bê hiş in, an bi tevî ruh û zanebîma xwe kor bûne û helîyane. Însanetiya xwe wenda kirine an jî ketine rewşa sîxur û hevkarên dewletê. Kesekî durist mûheqeq vê yekê dibîne û çi ji dest bê divê bike.
Li herêm û der dora ku ez li wir dijîm, hema hema her kes piştgirê partiyê ye. Lê, ji ber ku nezan in û vîyana wan baş bi pêş neketiye, bi awayekî hîsî û pasîv, berjewendiyên xwe yên şexsî û malbatî difikirin. Ji tirsê stûyê xwe ji sîstemê re xwar dikin an jî bê deng dimînin.
Piştî qedandina dibistanê, min li Edenê di bexçe û zeviyan de kar kir. Min neheqî, newekhevî, zordestî û kedxwariyê dît. Him jî wek keçeke Kurd min van tiştan dît û hîs kir. Ji aliyekî ve zixt, serdestî û çewsandina derdora feodalî û ji aliyê din ve jî, ji bo ku em Kurd bûn, Komara Tirk me Apoyî didîtin û zixt û zordestiyê didan ser me. Vê yekê tesîreke mezin û dijwar li min kir. Ez nikaribûm ne wek malbata xwe bikim û ne jî wek ku dewletê dixwest. Min xwe bi tik û tenê didît û nizanibûm çi bikim. Dema têkoşîn li Edenê geş bû û ji gel re bû mal, min jî xwe di nav têkoşînê de dît. Hîn hevalên xebatkar kêm bûn. Bi axavtin û îqnakirina wan re ez ketim nav xebatê. Rewşa mina ruhî di nav xebatê de baş bû û min her ku têkoşînê nas kir, ez bi pêşketim û xurt bûm.
Sempatiya min zêde bû. Piştre min xwest hîn bêtir ez bikevim nav xebatê û fêde bigihînim tevgerê. Ji ber vê yekê, ez beşdarê nav hêzên gerîla bûm. Ji ber ku hîn temenê min biçûk bû, ez negirtin nav gerîla. Di vê demê de, bi çavê Apoyîtî li min dinêrîn, ev jî, ji berê bêhtir tesîrekê li ser min hişt û min xwe nêzîktir û dilovantir dît. Apoyî ji xwe re şeref û şanazî didît. Ew leqeba Apoyitiyê nirx û hêjabûn didan tevgerê, ji ber vê yekê jî, ez bêhtir nêzîkî partiyê dibûm. Di vê demê de hinek hèval hatin girtin. Daxwaza min a beşdarhûna nav refên gerîla hat qebûl kirin. Min bûyer û pêşketiaan taqîb dikir. Dîsa di sala 1995'an de min bi hevalan re têkilî danî. Bi têkiliyekê ez beşdarê nav hêzên gerîla bûm. Ez beşdarê perwerdeya dema zivistanê bûm. Di vê perwerdê de, ez gelek tişt hîn bûm. Min ferq kir ku di şexsîyeta min de çiqas kêmasî hene. Min biryar da ku bi van kêmasî û şaşiyên xwe yên şexsî re şer bikim û têbikoşvn û yek bi yek ji navê rakim.
Di êrîşî û kirinên dijmin ên salên 1995-1996'an de, kîn û rikeke mezin û dijwar bi min re peyda bû. Tehamula dijmin tune bû ku em di bin şertên hewqas giran û dijwar de li ber xwe didin, têdikoşin û bi pêş dikevin. Dijmin weha bi ser me de dihatin, dixwestin me di mistek av de bixeni îne. Heta ez neketin nav refên gerîla, ez nizanibûm ku dijmin çendî barbar e. Lê, min bi wê wehşeta dijmin re dît ku gerîla jî çendî leheng û têkoşer e. Min tim vê yekê ji xwe re digot:
Çi dibe bila bibe, ez bi paş ve gav navêjim...
Li gor hêza xwe ew karê ku min dikir, ez pê dilgeş, şanaz û serbilind bûm. Min dixwest ez beşdarê hinek çalakiyan bibim, lê hevalan nedihêşt. Hevala Zîlan a ku li eyaleta me çalakiyê pêk anî, min ew nas dikir. Çalakiya wê li ser min tesîreke mezin û kûr hişt. Çalakiya wê roleke mezin lîst ku ez jî biryara çalakiya întîharî bidim. Riya hevala Zîlan riyeke gelek bi şeref e û ew riya layiqbûna partiyê ye.
Ez gehîştim wê baweriyê ku li hember partiyê bi vê mezinahiyê bikaribim deynê (qerzê) xwe bidim. Min tu carî ji derî şer tu alternatîveke din nedît. Min mirina vala û pûç layiqê xwe nedît. Me li hember dijmin kîn û nefreta xwe û li hember partiyê jî hezkirin û girêdayiya xwe bi çalakiyên wek hevala Zekiye; Berîvan, Ronahî û Zîlanê nişan da û em dê bidin. Tu hêzeke nikare me ji vê ruh, bawerî û girêdayiyê bi dûr bixe an jî sar bike. Ji ber ku ruhê Apoyîtiyê di xwîn û mejiyê me de ye. Ez tu carî ji mirinê netirsîyam û min xwe bi paş ve neda. Lê, ez naxwazim hindik kar bikim û bimirim. Ev metoda çalakiya partiya me şert e û ez bawerim ku ev cureyê çalakiyê dê dijmin felc û şoke bike. Dijmin ji miriyên me ditirsin. Ji ber vê yekê, em di vê demê de çalakiyên weha di cîh de dibînin.
Ez rûmet û hêjabîma ku serokê me dide jinê û jina azad a ku dixwaze biafrîne, ji me re dibe serbilindî û serfiraziyeke mezin. Ev him ji bo hemû jinên Kurd û him jî ji bo hemû jinên cîhanê riya azadî û serkeftinê vedike. Em jî, ji bo layikbûna serokê xwe didin xuya û dîyar kirin ku bi kar û çalakiyên xwe jê re layîq bin.
Ez bi vê çalakiya xwe ya întîharî dixwazim di şexsê serok Apo de layiqê şehîd û gelê xwe bibim. Ez bawerim ku bi giştî têkoşîna me û herweha artêşa jinan jî her ku here dê xurtir bibe û dê êdî tu kes nikaribe pêş lê bigire. Pêwîst e ku em wezîfedayîn, emîr û talîmatên serok bi cîh bînin, wê demê serkeftin nêzîk dibe.
Di tu demî de serokekî weha nebûye nesîbê gelê Kurd û dîsa di tu demî de wek niha pêwîstiya me bi serokekî weha ne bûye. Ji bo gelê me ev fersendeke dawî ye. Kurdan tim li berxwe dane û di dawiyê de têkçûne, lê vê carê dê wek carên berê nebe. Yekîtiya me heye, lê ya herî girîng serokekî me yê hêja û bê hempa heye. Êdî serkeftin ne zehmet e. Ji ber ku dijmin li hember têkoşîna me bê çare ye. Em şanaz û serbilind in ku partî û serokekî me yê weha hêja hene.
Serokê min ê heja!
Ez bi mirina xwe ve bi partî û serok re me. Armanca min a mezin û bingehîn carekê be jî, dîtina te bû, lê mixabin ev ji min re ne bû nesîb. Min bi ruhê xwe hemû biryarên pariyê qebûl kir, bi cîh anî û dixwazin di vê rê de canê xwe yê şîrîn jî bidim. Bi qasî şabûna bi dîtina we, di rê û oxira xwe de mirin jî ji bo min şahî û dilgeşî ye. Heta ku hûn hebin dê gelê Kurdistanê xwedî destkeftî û serkeftiyan be.
Serokê min!
Ez ji her tiştî bêhtir ji we hez dikim. Ez ji niha ve jîyana rind û azad a ku bi çalakiya xwe pêk tînim, dibînim. Daxwaza min ji partiyê parastina serokê min e. Ez li vir pêwîstî û hebûna mirovahiyê dibînim. Her ku em xwe nas dikin, ji bo te hezkirin û girêdayiya me bêhtir dibe. Ji ber ku jîyan û vejîyana me bi te ve girêdayî ye. Hebûna te jîyana gelê Kurd e. Ez wek keçeke Kurd bi dil û can silavên xwe pêşkêş dikim û dixwazim sedeqeta xwe li vir bînim zimên. Ez bi vê çalakiya xwe di serî de, ji Serok, gelê xwe, hemû şehîdên şoreşê, hevalên xwe yên çiyê û girtîgehan re soz û peyman didim!
- Bijî Serok Apo!
- Bijî PKK, ERNK, ARGK!
- Bijî tevgera Jinên Azad YAJK!
- Bila bimire Komara Tirk a faşîst!
04. 11 1996
- Ayrıntılar
Di destpêkê de salvegera 28. a pêngava 15’ê Tebaxê li RÊBER APO, li tevahî gelê Kurdistanê, li şervanên azadiyê, li gelê Mazlum yê azadîxwaz û demokrat pîroz dikim. Pêngava 15’ê Tebaxê ya ku 28 sal beriya niha, di bin fermandariya rêheval Mahsum Korkmaz Egîd de destpê kir, heta îro bênavber bi ruhê Egîdan berdewam kir. Ji bo vê,, di serî de fermandarê nemir rêheval Mahsum Korkmaz û di şexsê rêheval Egîd de tevahî şehîdên azadiya gelê Kurdistanê bi bîr tînim, bi hurmet li ber bîranîn û berxwedana wan bejna xwe ditewînim. Ew soz û peymana ku me bi wan re dayî, ew armanc û daxwaziya wan pêk anîn, ji bo wî bilidkirina tekoşînê, bi wî ve girêdayîna xwe didime diyar kirin.
Gelê Kurdistanê, di pêngaveke gelekî girîng de derbas dibe. Di serî de li Rojhilata Navîn pêvajoyek destpê kir û ev pêvajo niha êdî bi rengekî pir bi tundî li Sûrî berdewam dike. Li ser vê mijarê, heta niha gelek tişt hatine gotin. Her kesekî gotinên xwe gotiye, daxwaziyên xwe diyar kiriye û heta xwe têkilî vê rojevê jî kiriye. Tevgera Azadiyê û RÊBER APO van mijaran bi rengekî herî baldar hem şîrove kirine û hem jî sedemên ku îro li heremê ev alozî têne jiyan kirin çi ne, daye diyar kirin. Çareseriya van aloziyan bi çi şêwazî wê bê pêkanîn, wê çawa çêbibe, bi rengekî alternatîf daye diyar kirin.
Li Rojhilata Navîn, pêngava ji nû ve dîzaynkirinê ev 20-21 sal in berdewam dike. Hîn di şerê Bendavê de rejîma Sedam Huseyîn mudaxeleyî Kuweytê kir û li hemberî vê şerê li Bendavê dest pê kir. Hêzên kuresel ên hegomonîk yên ku bi taybetî berjewendiyên xwe di heremê de didîtin, hê wê demê xwestin herem li gorî xwe dagir bikin û tê de bi cî bibin. Mudaxaleyekî li ser rejîma Sedam Huseyîn kirin, lê bê ku encamekî bi dest bixin yan jî heta dawî bibin gotin di cihê xwe de be çavtirsandinekê çêkirin, xwestin terbiye bikin. Heta astekî ji viya anîn û berdan.
Di vê demê de hêza herî dînamîk, herî berxwedanvan, demokrat û bi îlmê sosyalîzmê hatibû rêxistin kirin, di pêşengtiya RÊBER APO de Tevgera Azadiyê bû ku ev dînamîzma xwe wê demê jî diparast. Ji bo vê di havîna 92’yan de li ser Tevgera Azadiyê êrîşeke komple hate çêkirin.
Ev êrîş êrîşeke wisa ji rêzê nebû. Hêzên navneteweyî, bi desteka NATO’yê ku serkêşiya wî, -wê demê Almanya dikir- di vê pêvajoyê de cihê xwe bi şêwazekî aktîf girtin. Hêzên herêmê, dîsa wê demê PDK û YNK bîzat di pratîka vê de cihê xwe girtin. Hêzên Tirk bi hemû derfetên xwe, bi hemû teknolojiyên di destê xwe de bi Tevgera Azadiyê re li ser Heremên Parastina Medyayê ketin nava şerekî dijwar.
Cotmeha 92’yan de, ev şerê dijwar ku em wekî Şerê Başûr bi nav dikin destpê kir. Wê demê ji armanc yan tasfiyekirina PKK’ê, yan jî PKK’ê anîna xeta xwe û sînordar kirin bû. Heta Rêbertiya PKK’ê neyê sînordar kirin, neyê tasfiyekirin, ew nikarin Rojhilata Navîn weke dixwazin dîzayn bikin.
Bêguman di ser viya de 21 sal derbas bûn. Em dibînin ku di Rojhilata Navîn de rejîmên statukoparêz yên netewe dewlet, yên ku 100 sal 150 sal berî niha yek bi yek bixwe dane avakirin, êdî li hemberî berjewendiyên hêzên hegemonîk bûne asteng. Dixwazin vana têk bibin. Li hember vê gel rabûn serhildanê. Ev, li Tûnûsê destpê kir û wekî bihara gelan hat binav kirin. Misir, Lîbya, niha Sûriye û gelek cihên din ku dixwazin tê de guhertin çêbikin, bi vî rengî mudexeleyî wan dikin.
RÊBER APO, bi salan e ev mijar di hêla bîrdozîk, felsefîk, rêxistinî, leşkerî, civakî, dîplomasî de bi berfirehî analîz kiriye û çareseriya viya pêş xistiye. Weke alternatîf, xeta civakîbûyînê da diyarkirin. Wekî xeta sêyemîn, xeta gelan ya ku em bibêjin civakeke demokratîk, civakeke komunal, civakeke ku her kes bikaribe tê de bi rengekî azad çanda xwe, rengê xwe, jiyana xwe bidomîne destnîşan kir. Tevgera Azadiyê 21 sal in di heremê de ev helwesta xwe, ev sekna xwe, ev xeta xwe bi rengekî vekirî parast. Nebû alîgirê hêzên hegomonîk, yên ku ji derve mudexele dikin, yê ku dagirkeriyê pêş dixin û gelan qetil dikin, dixwazin berjewendiyên xwe hakîm bikin û ne jî bû wekî parazvanekî, piştgirekî hêzên statukoparêz ên ku li ser Kurdistanê dagirker in, desthilatdar in û nebû hevalbendên wan. Berovajî, her du hêzan jî ji bona mafê gelan, gelekî bi xeter dît û got divê bi mîsogerî guhertin û veguhertin di her duyan de jî bê çêkirin. Her du jî ne li gor berjewendiyên civakê ne, ne li gor berjewendiyên gelan in, ne jî dikarin pirsgirêkên heyî diyar bikin. Esas xeta sêyemîn da diyar kirin û di wê xeta sêyemîn de jî bi israr tekoşîna xwe bilind kir.
Niha êdî em dibînin ku ev xet bi rastî jî edî weke rastiyekê, heqîqetekê xwe dide diyarkirin. Vaye tevgera Azadiyê di vê mijarê de bi siyaseta ku da meşandin, polîtîkayeke exlaqî pêş ve bir û parastina nirxên mirovahiyê kir. Ev sekna watedar a xweser ku di bin hemû şert û mercî de da diyar kirin, êdî di hemû jiyanê de encam digire. Di serî de paraznameyên RÊBER APO yên ku 13 sal in li Girava Îmraliyê bi lêhûrbûneke kûr û berfireh çareserî bi pêşxist, Tevgera Azadiyê vêya ji bona xwe wekî manîfestoya têkoşînê yê afirandina jiyaneke azad pejirand. Li gorî van perspektîfan û vê manifestoyê têkoşîn û jiyana xwe birêxistin kir. Li tevahî beşên Kurdistanê, li ser vê têkoşîna ku dide meşandin pergala ku daye diyar kirin, êdî encaman digire. Mînaka viya ya esasî jî ya ku niha berbiçav, li Rojavayê Kurdistanê sal û nîvek çêbû tê jiyan kirin e. Di nav aloziyên ku li Sûriyê têne jiyan kirin de, gelê Kurd careke din siyaseteke bi rêgez, siyaseteke bi exlaq û ew pêşdîtinên xwe yên kûr, li ser şopdariya RÊBER APO berdewam kir. Di vî esasî de encamên girîng jê girtin. Ji nîvê meha Tîrmehê û vir ve li Rojavayê Kurdistanê êdî moriv dikare bibêje şoreş kete asteke cuda.
Li Rojava gelê Kurd, yekîtiya xwe da avakirin. Bi taybetî jî li ser hîmê demokrasiyê û li ser encamên bi keda dehan salan a Tevgera Azadiyê û RÊBER APO hem xebatên saz kirina saziyan tên kirin û hem jî nirxên gel tên parastin. Di vî esasî de bi damezrandina Yekîneyên Parastina Gel, (YPG) parastina cewherî pêk tê. Em mêze dikin ku li gelek bajar û navçeyan gel êdî xwe bi xwe birêve dibe. Ev, di encama amedekariyeke pêş de hatibû kirin û siyaseteke rast hatibû meşandin û di esasê xwe de jî bi mafê xwe parastinê derdikeve holê. Ev destkeftiyeke girîng e û ji bo tevahiya Kurdan pîroz e. Em vê şoreşa Rojavayê Kurdistanê bi vî rengî pîroz dikin. Bersiveke girîng a ku em bibêjin bi ruhê 14’ê Tîrmehê destpê kir, bi şêwazê 15’ê Tebaxê lêxistin û xwe beşdar kirin, gihaye armanca xwe.
Îro em mêze dikin li Başûrê Kurdistanê, gelê Kurd bi rengekî baldar têkoşîna azadiyê hem dişopîne û hem jî bi moralek, bi coş û kelecanekê beşdar dibe û hezkirinên xwe jêre didomîne. Gelê Başûrê Kurdistanê jî baş dizane ku eger Kurdistan tevahî azad nebe, ew bixwe jî di vir de azad nabe. Yanê destkeftiyên wî di bin xeteriyê de ne û ne misoger in û ew bi talûkeyan re rû bi rû ye. Hem viya dizane û hem jî fikir û ramanên RÊBER APO û Tevgera Azadiyê bi baldarî tên şopandin û heyecanekê daye çêkirin û beşdarbûneke bi vî rengî çêdibe. Ji bo vî, li Başûrê Kurdistanê ew pirsgirêkên di civakê de tên jiyan kirin, çareseriya wan di pergala xweseriya demokratîk, di civakbûyînê de hîn zêdetir dibîne.
Li Rojhilatê Kurdistanê, têkoşîna azadiya gelê Kurdistanê destkeftiyên xwe yên pir pîroz çêbûn. Bi pêşengtiya Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê û bi hêzên leşkerî yên Rojhilatê Kurdistanê HRK’ê, em mêze dikin li vir jî destkeftiyên gelê Kurd di asteke gelekî girîng de hebûn û parastina destkeftiyên xwe berdewam dike. Sala derbasbûyî di vê demî de xwestin komployekî li ser gelê Kurd bimeşînin, îtîfakeke gemar çêbikin. Xwestin Qendîlê, navenda rêxistinê bi dest bixin û bi vî rengî hêviyên gelê Kurd bitepisînin. Bi berxwedanên salên derbasbûyî yên di bin pêşengtiya rêheval Simko Serhildan, hevala Sarya Onur, hevalê Egîd û bi dehan hevalên din heta asteke girîng ev hate vala derxistin. Gelê Kurd hebûna xwe parast. Wekî gerîla parastina navendên xwe yên parastinê yên wargehên xwe domand.
Di vir de jî destkeftiyên gelê Kurd gelekî hêja û pîroz in. Hêzên Rojhilatê Kurdistanê, hemû sengerên xwe parastin. Dîsa gelê Kurd li Rojhilatê Kurdistanê jî, di vî awayî de heta astekî di sala 2012’an de xwe bi rêxistin kirin.
Li Bakurê Kurdistanê, gelê Kurd êdî di pêngava çaremîn a stratejîk de ye. Êdî di vê pêngava ‘‘azadiya xwe bidestxistin, hebûna xwe parastin’’ de bi stratejiya pêngava çaremîn ya şerê gel ê şoreşgerî ku destpê kir, bi hemû germahiya xwe didome. Ji bo vê bi taybetî jî sala derbasbûyî dewleta Tirk xwest bi rengekî hîn dijwar piştgiriya hemû hêzên derve jî bigire û Tevgera Azadiyê yan têk bibe, yan jî hewceyî xeta xwe bike, lewaz bixîne. Li ser vî esasî, bi vî armancî destpêkê navenda êrîşên xwe Îmralî danî. Li ser RÊBER APO ev 13 sal in ku tecrîtek heye. Li gel viya salek jî derbas bû ku êdî bi rengê êşkencê pergala xwe hîn bêhtir şidand. Qaşo, bi vî rengî wê RÊBER APO bîne asteke wisa ku hewceyî xwe bike ku êdî Tevgera Azadiyê bîne xetekî. Bi şantajê xwestin viya pêş bixin. Bi vî esasî salek derbas bû. Vê siyaseta gemar dan meşandin û tecrîd kûr kirin, hevdîtin qut kirin, hemû diyalogên bi derve re sekinandin. Hemû parêzerên Rêbertiyê avêtin zîndanê. Êrîşa xwe ya esasî ji Îmralî destpê kirin.
Ji milekî ve jî li ser gel komkujî pêş xist. Roboskî mînaka viya ya herî ber bi çav e. Li Girtîgeha Pozantiyê ya Edeneyê êşkenceya li ser zarokan li pêş çav e. Cardin li zîndana Riha’yê ciwanên Kurd bi rengekî zindî çawa hatin şewitandin! Bi dehan kesên nexweş di zîndanan de her roj şehîd dikevin. Dayîkên 70 salî avêtine zîndanan. Bi tundî bi ser gelê Kurd ve çûyîn berdewam e. Hem di Newrozê de, hem jî herî dawî li Amedê di mîtînga ‘‘Azadî ji bo RÊBER APO, statu ji bo Kurdistanê’’ ya 14’ê Tîrmehê de bi êrîşên gemar çawa xwestin vê îradeyê bişkînin ku ev çend mînakên li pêş çav in. Li hemberî vî jî gelê Kurd bê minet berxwedana xwe bilind kir, tevgera xwe fireh kir, israra xwe domand, sekna xwe ya pîroz da diyar kirin. Ev sekneke watedar bû, layîqê berxwedana 14’ê Tîrmehê bû. 14’ê Tîrmehê wekî berxwedana bi rûmet a rojiya birçîbûnê ya ku çar milîtan, qadroyên pêşeng têde şehîd ketin wekî heval Kemal Pîr, Xeyrî Dûrmûş, Akîf Yilmaz, Alî Çîçek û Çaran hevalên agir berdane bedena xwe, Ferhat Kurtayan bi hevalên xwe ve vana bi giştî dan diyar kirin ku gelê Kurd êdî bi vî ruhî têkoşînê didomîne.
Li gel vana hemûyan di demekê de xwest ku gerîla bi tevahî tune bike. Operasyonên pir berfireh û bi teknîkên herî jor da meşandin. Di vir de jî cardin tiştê ku dixwest bike nikaribû bi dest bixe. Ev ya jî pir encamekî neda. Şehadetên hatin jiyandin, bêguman êşekê dan ava kirin. Ji bona gel û tevgerê jî zehmetiyên xwe da çêkirin. Lê bes, em baş dizanin ku Tevgera Azadiyê kevneşopiyeke xwe heye, derbasbûneke xwe ya dîrokî heye. Her şehadetekê xistiye bingeha hemleyeke mezin û bi misgorî hiştiye ku li ser vê bingehê destkeftiyên xwe mezintir bike û têkoşîna xwe bilindtir bike.
Bi van hestan û bi vê nêzikbûn û di vê zanistiyê de bihara 2012’an wekî bihara gelên Kurdistanê hate binav kirin. Wekî pêngava fînalê hatiye binav kirin. Di pêngava fînalê de gavên hatin avêtin, li ser vî esasî bûn. Ji bo vî em dibînin ku ji biharê heta niha, li seranserê Kurdistanê êdî îbre li milê gelê Kurd e. Moral di destê gelê Kurd û Tevgera Azadiyê de ye. Êdî çiqas diçe hîn bêhtir otorîte, hakîmiyet di destê gelê Kurd de pêş dikeve. Êdî Tevgera Azadiyê, bi vî rengî careke din li hemû cîhanê da diyar kirin ku bi şîdet, bi zorba, bi operasyon, bi înkar, bi îmha, bi girtin, bi tecrît û bi dorpêçkirina dîplomasiyê ew nikarin gelê Kurd teslîm bigirin. Ew bi vî rengî encam nastînin. Eger bi vî rengî çiqas bixwazin bi ser de werin jî, wê têkoşîna Azadiya Gelê Kurdistanê watedar û bilind bibe û encamên xwe jî hîn zêdetir derkevin pêş.
Îro em dibînin pêngava 14’ê Tîrmehê bi mîtînga Amedê dest pê kir. Bi çalakiya Kayseriyê, bi pêşengiya endamên tabûra nemiran heval Êrîş û Andok ku xwe bi ruhê Egîd û Mazlum’an, ya Zîlan û Bêrîtan’an xwe tevger kir, bi vî ruhî êdî starta dema nû dan. Li ser şopdariya van rêhevalan em mêze dikin ji 23’yê Tîrmehê û vir ve herêma Şemzînanê ya ku dikeve navbera Botan û Behdînanê, di bin dorpêçkirina gerîla de ye. Di heman demê de, ber bi pêngava 15’ê Tebaxê ve çûyîn heye. Bi rojan e dîsa li navçeya Colemerg Çelê, li 19 ciyan lêxistinên gerîla çêbû. Çalakiya mezin wek operasyona şoreşgerî ku hate binav kirin, ev operasyona şoreşgerî ku bi navê rêheval Arjîn Garzan, Mahîr Başkale dest pê kir, ji bo tecrîd û operasyon û şîdeta li ser Îmraliyê bersivdayîna van kiryarên dijmin, ev bi hemû hewldanên xwe berdewam dike. Piştî îro li herêma Colemergê weke di navçeyên wê de tê jiyan kirin, bêguman em dikarin bibêjin gerîla operasyonên şoreşgerî li dar xistiye. Ev pir girîng e, êdî gelê Kurd operasyon dike, êdî gerîlayê Kurd operasyon dike, gerîlayê Kurd êdî lêdixe û tê de dimîne û viya pêş dixîne. Ev gelekî girîng e.
Hêzên parastina gel, yekîneyên HPG û YJA Star’ê di vê pêvajoya nû de li hemû qadan têkoşîn bilind kirine. Tenê ne li van qadan, li hemû cihan li milekî rê qut kirin, li milekî nahêlin xwezaya Kurdistanê texrîp bikin li dijî vê çalakî lidarxistin, li milekî çalakiyên fedayî û li milekî jî destkeftiyên gelê Kurd mayînde kirin. Gelê Kurd di vî warî de bi nirxên xwe yên pîroz ve hîn bêhtir tê girêdan. Em viya jî gelekî girîng dibînin û digirin dest.
Pêngava 15’ê Tebaxê ya berê vê 28 salan bi komek heval li Dihê û Şemzînanê destpê kiribû. Îro em mêze dikin ku car din bi rojan e li Dihê û Şemzînanê operasyonên şoreşgerî pêş dikevin û kedxwarî êdî di vir de tê perçiqandin.
Ruhê 15’ê Tebaxê êdî bû ruhê tevahî gelê Kurdistanê. 15’ê Tebaxê bi xwe re şêwazek afirand. Bi xwe re şexsiyetek da ava kirin. Bi xwe re wêrektiyekî çêkir. Bi xwe re hîn bêhtir zanebûna li nirxên xwe xwedî derketinê da avakirin. Ji bo wî jî em dibêjin, 15’ê Tebaxê wekî cejna vejînê ye. Dema ku em dibêjin 15’ê Tebaxê; pêngaveke wekî berxwedan û cejn, cejna vejînê, li ser vî esasî ye.
Îro em bibêjin bi taybetî bi vî ruhê 15’ ê Tebaxê li tevahî cîhanê bi rengekî baldar têkoşîna jina Kurd hîn bêhtir balê dikşîne ser xwe. Di gerîla de balê dikşîne ser xwe. Di pêşxistina damezrandina civakê de balê dikşîne ser xwe. Rolekî pêşeng dileyîze. Cardin di zanistîbûna partîbûyîn û pergal ava kirinê de, balê dikşîne ser xwe. Êdî em dikarin bibêjin, şoreşa Kurd şoreşa civakê ye, şoreşa jinê ye. Gotinên RÊBER APO rastî jî tam îro cihê xwe digirin û di cîhanê de jî ev misoger derdikeve holê. Em dibînin ku yekîneyên YJA Star di hemû herêman de bi rengekî pêşeng, bi fermandarê xwe, bi hemû hêza xwe, bi tevlîbûna xwe bi rastî jî hem têkoşîn bilind dike û hem jî watedar dike. Hem di gerîla de pêşengtiya YJA Star, hem di avakirina civakê de pêşengtiya Yekitiya Jinên Azad ên YJA’yê û hem jî di qada bîrdozîk de wekî mîlîtanên pîvanên azadiyê bêhtir pêşengtiya PAJK’ê heye. Bi giştî keçên ciwan, bêhtir nirxên vê şoreşê hem beşdarbûyîn, hem pêşxistin, di hemû qadan de her wekî din di hemû warî de tevlîbûnên xwe bilind dikin. Di pergala KJB’ê de êdî dem dema jinên Kurd e û ber bi azadiya xwe ve çûyînê dide diyar kirin.
Ji bona yekîtiya Kurd damezirandin jî, berî vê bi demekê konferansa Neteweyî ya Jina Kurd hat lidarxistin. Hîn bêtir da diyar kirin ku di Kurdistanê de êdî jina Kurd di hemû qadan de heqîqetek e û ev heqîqet jî êdî bûye malê tevahî gelê Kurd û di şexsê gelê Kurd de jî bûye malê Rojhilata Navîn. Em di demeke wisa de derbas dibin. Dema mirov di vê çarçoveyê de nêzik dibin em dikarin bibêjin li Rojhilata Navîn, gelê hem rêxistinkirî, hem zana, hem xwedî pergal û xwedî parastin, bi rastî jî gelê gelê Kurdistanê ye.
Bi van destkeftiyên bi vî rengî êdî ji bilî azadiya RÊBER APO tiştekî din nayê qebûl kirin. Ji bo vî jî, di vê pêngava ewqas pîroz de hîn bêhtir li nirxên xwe xwedî derketin û heta dawî têkoşîna azadiyê bilind kirin û azadiya RÊBER APO êdî mûtleqa misoger kirina erkê me yê demê ye. Xwedî derketina li ruhê 15’ê Tebaxê, li hemleya 15’ê Tebaxê, li şêwazê lêxistinê yê Apoyî û bi rengekî bi tevlîbûneke fedaiyane, ev tê xwestin ku em hîn bêhtir vê têkoşînê bilind bikin.
Ji bo vî, em di salvegera 28. de di serî de hêzên YJA Star, li ser şopa Çîçek’an, Rozerîn’an, Rûken’an, Arjîn’an, Berfîn’an, Bêrîvan’an, Nazlican’an, Bêrîtan’an, Ezda’yan bi rengekî xurt xwe birêxistin kirin, xwedî derketina li vî nirxî erkê herî yekem û esas e.
Di vê demê de hîn bêhtir bi şêwazê şehîd Sema xwe zana kirin, bi fikir û ramanê xeta bîrdoziya jinê xwe xurt kirin, di bin her şert û mercî de têkoşîna bîrdozîk têkoşîna cinsî pêşxistin û zanistiya xwe mûtleqa kûr kirin esas e. Cardin di vê demê de hîn bêhtir bi şêwazê Bêrîtan li dora RÊBER APO di xeta Apoyî de bûyîna gerîlayekê azad, xeta Apoyî esas girtin pêwîst e. Li dijî hemû xetên dervayî vê, xwedî tekoşînek bûyîn û lêpirsînek bi şêwazê Zîlan esas di xwe de hîn bêhtir kîn û nefrîna ku bi dehan salan hatiye avakirin, êşa ku hevalên şehîd ketin û tecrîda li ser RÊBER APO ew kîna çêkirî rast rêxistin kirin û bi şêwazê Zîlan di dijmin de valakirin tiştê tê xwestin e. Li ser vî esasî hîn bêhtir YJA Star di vî warî de erkê dikeve serê wê pêk bîne, em di wî baweriyê de ne û di vî warî de bêguman in.
Di vî esasî de careke din bi boneya salvegera 15’ê Tebaxê vê pêngava dîrokî azadkirina RÊBER APO misoger kirin, di vê demê de hîn bêtir bi moral û motîvasyoneke xurt xwe beşdar kirin esas e. Li ser vî esasî ez vê pêngavê di serî de cardin li RÊBER APO, li gelê Kurd, li tevahî gerîlayên azadiyê, li tevahî şervan û rêveber, fermandar û hemû rêhevalên hêzên parastina gel YJA Star û HPG’ê pîroz dikim û bi vî esasî ez dibêjim serkeftin. Di vê xalê de gelê Kurd û ya tevgera azadî ya misoger kirina vî ye. Ev jî êdî esas e. Ez bi hêviyên rojên azad bi RÊBER APO re azadiya xwe pêkanînê dixwazim û bi vê minasebetê bang dikim li tevahî ciwanên Kurd, di serî de keçên Kurd ê ciwan yên di nava YJA Star de, di nava yekîneyên YJA Star de hîn bêhtir cihê xwe bigirin û bi vî esasî têkoşînê bilind bikin.
- Ayrıntılar
Di tevahiya têkoşîna rizgariyê de cihê şehîdan mezin e û şehîd di têkoşînê de rolekî girîng dilêyîzin. Di cîhanê de hem di rizgariya neteweyan de hem jî di rizgariya çînan de têkoşînên tên meşandin li ser milên şehîdan bi ser dikevin. Ji bo wê jî di nava hemû netewe û tevgeran de xwedî cihekî dîrokî ne.
Ev rastî ji bo welatekî weke Kurdistan ku hebûna wî hatiye înkarkirin û dixwazin ji bin ve tune bikin, pêşvexistina têkoşîna azadiyê ya li ser esasê hêza puxteyî di zemînekî pir zehmet de pêşvexistina têkoşîneke azadiyê encax tu bi fedekariya xwe bi keda xwe ger tu karibî xwe ispat bikî tu dikarî bi rê ve biçî.
Li welatên weke Kurdistanê neyar tenê axê dagir nakin her wiha mejiyên mirovan jî dagir dikin. Bêbaweriyê çêdikin. Di mirovan de wêrekiyê dişikînin. Firsendê nadin tevgerê. Ger bixwazî di welatekî wisa de xebatê bike ancax bi ispat tu dikarî baweriyê di civakê de çêbikî.
Dibe ku ji bo hemû neteweyan û hemû gelan şehîd girîng bin, lê ji bo me bi taybet şehîd ne tenê girîng in, ji bo me şehîd her tişt in. Partiya me partiya şehîdan e. Heqîqeta partiya Apocî ji bo şehîdan pir zêdetir xwedî heqîqeteke mezin e. Bi qehremaniya şehîdan ve bi rastiya şehîdan ve ev tevger bû tevger.
Heştdehê gulana sala 1977’an de têkoşîna Apocî di asta destpêkê de ye. Xwedî tu çalakiyan nîne, hîna tevgereke îdeolojîk e, tenê fikir tê belavkirin. Êdî li Kurdistanê digerin. Tenê gotin hene derveyî wê tu tişt nîne. Ji ber ku wê demê êdî di bakurê Kurdistanê de hebûna kurdan li ber kendalê ye. Helandinek mezin hebû. Li beşên Kurdistanê yên din jî wisa bûn, tevgera Barzanî rabibû û ketibû, di sala 1974’an de bû. Di Kurdistanê de bêbawerî serdest bû. Ji bo Kurdistanê nikaribûn li cihekî çar kes jî bianîbana gel hev. Mirovan bi hev bawer nedikirin. Te ji yekî re gotinek digot, digot “wey ma Barzanî bi heştêhezar pêşmergeyî nekarî tu tiştekî bikî, ma hûn dê bi çar kesan ve bikin. Hûn çend xwendekar, zarok û ciwan in, ma hûn dê çi bikin.” Vaye di wan şert û mercan de xebatên ku tenê bi fikir dihate kirin, bala neyar kişand û neyar xwest hîna di wê demê de tasfiye bike. Her wiha ev yek bi destên kurdan dikirin, an jî ew kesên ku ji xwe re digotin em kurd in.
Hevalê Hakî Karer bîst û neh salan ji beriya vê, li Kurdistanê bajarê Dîlokê li qada Duztepeyê di dema nîqaşkirinê de weke komployê hate şehîdkirin.
Şehidê yekem bû, wê demê di koma şoreşger de hevalêê Hakî Karer weke alîkarê Serok Apo bû. Esas wan dixwest Serok Apo tasfiye bikin, zeftnekirin, cih nizanibûn. Hevalê Hakî li Dîlokê girtin şehîd xistin. Ew şehîdê yekem bû. Hetanî wê demê tenê fikir bû. Rastî bû, heqîqet bû ew dihatin ser ziman. Lê dema ku şehîd ket, Serok Apo got, “êdî xwîn kete nav vî karî êdî nema em dikarin dest jê berdin.” Êdî teredût nabe. Bi komplo û xiyanetî hevalê vexwendin û şehîd xistin.
Kî bûn û çawaniya wan kesan mirov dikare bêhtir ji dîroka partiyê hîn bibe. Her kesî digot Kurdistan çar parçe ne, wan digot na Kurdistan pênc parçe ne. Digotin parçeyekî Kurdistanê jî li Qafkasan e, Kurdistana sor jî heye, yanî wisa xwe pir zêde Kurdistanî didan xuyakirin. Xwe weke Stêrka Sor binav dikirin. Lê van lêyîstok çêkirine. Jixwe her ev kar kirine, li bakurê Kurdistanê her kesê ku radibû dihate parçekirin. Mixabin xwe dispartin başûrê mezin û ev xebata tasfiyekar didan meşandin. Ew bûyer jî bûyereke wisa bû. Yanî şehîdê yekem wisa çêbû.
Hûn dizanin hevalê Hakî bi eslê ji aliyê Behra Reş bû, tirk bû, wî hevalê perwerde dikirin, hevalê zana dikirin, karê rêxistinê dida meşandin. Hatibû li Kurdistanê şoreşgertî dikir, bêguman wê demê zêde derfetên me tunebûn, wan hevalêan di karên cuda de dixebitiyan, hemalî dikirin. Bi ew pereyên bidestdixistin pirtûk dikirîn, li hevalêên din xerç dikirin, ji bo hevalêan ji cihekî bigihînin cihekî din bi kar dianîn.
xwendekar bûn û ciwan bûn. Piştî ku hevalêê Hakî şehîd ket êdî rewş pir cidî bû, hetanî wê demê di nava xwendekaran de gelek teorî dihatin kirin, lê dê dawiya wê çibibe ne diyar bû. Gelek baskên ku wisa hizir dianîn ser ziman hebûn.
Koma me jî bi cidiyetekê bi rê ketibû, lê dê bi ku ve biçûna, berê xwe dabana ku derê ne diyar bû. Şehadeta hevalê Hakî Karer di têkoşîna îdeolojîkî de bû neqebeke girîng. Rêber Apo ji bo bîranîna hevalê Hakî Karer bernameya PKK nivîsand. Ji bo xwedî li şehadeta hevalê Hakî Karer were derketin biryara xebatê hîna xurtir bû. Hat gotin me êdî xwîn jî rijand paşve vegerîn nabe. Wê demê hate gotin ku, ji bo em bikaribin asta têkoşînê bilind bikin êdî kom bes nake, divê em weke partî tevbigerin.
Sal vegeriya bû heftê û heşt hevalêê Halil Çavgun jî şehîd ket. Li bajarê Hîlwanê bi armanca salvegera şehadeta hevalê Hakî weke afîş wêneyên hevalê Hakî hatibûn bidarvekirin. Polîs, cendirme û serokçeteyê wir bi rabûna sibê re dest bi qetandina wêneyan kirin û heqaretên giran li hevalê Hakî kirin. Ji bo vê yekê hevalê Halil Çavgun bi hinek ciwan re civiyaye ku ka dikarin çi bikin. Di heman demê de cendirme bi ser wan de digirin û hevalê Halil Çavgun jî wisa şehid dikeve. Ev hevalê wê demê berpirsyarê wê herêmê ye. Bi van bûyeran ve hate fêmkirin ku rewş cidî ye û divê karên mezin werin kirin. Niha dijmin dibêje PKK li hember me çek bi kar anî, na wan destpêkê çek bi kar anî. Jixwe êdî hate fêmkirin ku di Kurdistanê bêçek tu xebatên rêxistinî nikarin werin pêşvexistin.
Şehadetên hevalê Hakî Karer û Halil Çavgun bûn bingehê biryardariya têkoşîna rizgariyê û bûn bingehê biryardariya partîbûnê. Bûn biryardariya berxwedaniya dîrokî. Ji ber ku êdî rewşa hebûn û tunebûnê bû. Peyama ku neyar dida ew bû, digot dev ji vî karî berdin, an jî hûn dê hemû wisa tasfiye bibin.
Di vê pêvajoyê de yan dê koledarî bihata pejirîn an jî dê riya berxwedaniyê bihata hilbijartin. Wê demê biryar hate stendin ku encam çi dibe bila bibe divê em li ber xwe bidin. Yanî PKK li ser esasê biryarbûna şehîd çêbû.
Ji vê şûn ve jî PKKê di pêşveçûyîna xwe de, di têkoşîna xwe de û hebûna xwe de ji şehîd hêz girtiye. Tiştekî pir balkêş e ku, neyar hinek kes ji PKKê şehîd kirine ku PKK bi paş bikeve, lê berevajiyê vê yekê PKK bi şehîdan ve pêş ket. Weke ku dîrok jî eyan e, ji bo PKK qels û lawaz were xistin gelek caran komplo hatine pêşvexistin, lê berevajiyê vê PKK tu caran lawaz neketiye her ku çûye xurt bûye. Bi her şehadetê re bêhtir bi hêrs û kîna tolhildanê PKK xurtir û bihêztir bûye. Her kes wisa tevlî bû û wisa tevger mezintir bû.
Weke hûn jî dizanin di 12’ê rezberê de gelek girtiyên me çêbûn. Ji bo ku dijmin di zindanê de tasfiye bike gelek bi ser hevalêan de diçe, her wiha gelek hevalê jî şehîd dikevin. Mînak hevalêên weke Cîn Alî di bin lêdanê de şehît dikevin. Piştre berxwedan dest pê dike, destpêkê hevalê Mazlum Dogan û piştre jî hevalê Ferhat Kurtay ew li hember vê zilmê berxwedaniyê dikin û şehîd dikevin. Ji ber ku gelek kes wê demê bi tasfiyetiyê re rû bi rû ne. Di heman demê de Ferhat Kurtay bi peywira navendiya partiyê ve tê peywirdarkirin. Tu kes vê yekê nizane, lê piştî ku Yildirim Merkît (jixwe piştre hate cezakirin) xiyanetê dike û radest dibe ev yek aşkera dibe. Ferhat Kurtay ji Qoserê ye û muhendis e, wisa tevli partiyê dibe.
Li hember vê zilmê pêwîstiya çalakiyekê dibînin û bi hev re biryar digirin ku xwe bişewitînin. Di PKKê de şewata yekem di 18 gulanê de dest pê dike. Dibêjin em ê bi çi xwe bişewitînin, dihizirin ku di boyaxê de tîner heye, ev jî madeyeke sotînêr e. Lewma boyaxê dixwazin tînerê ji nav diparzînin xwe tazî dikin, bi ser laşên xwe de berdidin û xwe dişewitînin. Her çar heval wisa xwe dişewitînin. Dema ku hinek kes pê dihesin ev hevalê xwe dişewitînin, dixwazin agir bitefînin, ew dibêjin, “agir tefandin xiyanet e, agir gur bikin.”
Vaye giyana PKK ev e, wê demê artêş nîne, çek nîne, tenê bawerî heye, îdeolojî heye. Dema ku Kemal Pîr û Xeyrî Durmuş vê bûyerê dibihîsin, ji ber ku tecrît heye zû nabihîsin, dibêjin lazime em xwe şehîd bixin ku em vî dengî netefînin. Dema ku heval vê yekê dibihîsin, hevalê Xeyrî dibêje, ev yek peywira me bû, Ferhat peywira me bi cih anî, ket pêşiya me. Hevalê Xeyrî rastî hevalê Kemal tê jê dipirse, dibêje pêwîst e em çi bikin, Kemal dibêje, Pêwîst e em xwîna xwe birijînin. Yanî ji bo ku partî were jiyîn, pêwîst dike ku em xwîna xwe birijînin. Wisa ev çalakî di 14 Tîrmehê de dest pê dikin, wisa çar hevalên din jî şehîd dikevin. Ev bûyer di zindana Amedê de sala 1982’yan diqewimin. Ya destpêkê di 21 Adarê de hevalê Mazlum Dogan, ya din di 18 gulanê de hevalê Ferhat Kurtay, Eşref Anyik, Mahmut Zengin, Necmî Oner û dîsa çalakiya din di 14 Tîrmehê de dest pê kir û di meha rezberê de li dûv hev, hevalê M. Xeyrî Durmuş, Kemal Pîr, Alî Çiçek û Akif Yilmaz şehîd ketin.
Ji vê partî çi girt? Partî ji vê hêz girt. Bi van hevalan ve, di hundirê zindana Amedê de hevalan xwe bi tevger kirin, tevger kirin û piştre bû kelha berxwedanê. Li ser esasê şehadeta van hevalan vegera welat hate biryarkirin. Kongreya duyemîn di sala 1982’an de çêbû. Piştî şehadeta hevalê Mazlum Rêber Apo wiha got, “êdî mirin ji bo me erzan bû, berê destên me bi zincirên neyar hatibûn girêdan, êdî zincir ji destên me vebûn.” Wisa vegera welat çêbû. Çawa ku li ser bingehê şehadetên hevalêê Hakî Karer û Halil Çavgun biryardariya partîbûnê çêbû, li ser bingehê şehadetên zindana Amedê jî bi armanca şerê çekdarî vegera welat çêbû. Ev yek bû bingehê pêngava 15 Tebaxê. Piştî wê di sala 1986’an de bi şehadeta hevalê Mahsum Korkmaz re pêngava artêşbûnê hate avêtin. Hetanî wê demê hîna di şer de dudilî hebû, lê bi şehadeta hevalê Egît re biyardarî pêş ket ku şerê gerîla li her deverên welat belav bibe.
Erka bingeh a Akademiya Mahsum Korkmaz jî ew bû ku, bingehê artêşê biavêje û xurt bike. Wê demê Serokatiyê ji bo hevalê Egît wisa digot, “çi hevalêekî weke şekir e, çavên mirov her li hevalekî weke Mehsum digere.” Yanî çavên mirov li hevalên weke wî xwedî biryar, bihêz, zana û xurt digere. Vê yekê li Kurdistanê şoreşa vejînê çêkir. Şoreşa vejînê bi xwe re tevgera serhildanê bi rê xist. Serhildan li ser çi çêbû? Li ser şehîd çêbû. Serhildana di destpêka sala 1990’î de li Nisêbînê li ser esasê xwedîderketina li cenazeyên hevalên li Xabûrê şehîd ketine çêbû. Bala we li ser be ev yek niha jî wisa ye, serhildana dawî ya Amedê jî dîsa li ser vê esasê ye. Li ser esasê li şehîd xwedî derbikevin, çar rojan Amed hate bidestxistin, hemû şûngeh û cihên dewletê hatin dorpêçkirin.
Di Kurdistanê de şehîd ji bo têkoşîna azadiyê bûye kaniya hêzê. Bûye bingehê biryarbûnê û bûye bingehê wêrekiyê. Bi vî rengî em hetanî roja îro hatin.
Pêvajoya nû pêvajoya yekê Hezîranê ye. Yekê Hezîrana 2004 esas weke 15 Tebaxa duyem e. Serhildaneke nû ye. 15 Tebaxê esas bêderfet, bêîmkan serhildaneke çekdarî ye. Li ser bingehê stratejiya rizgarkirina vê axê serhildaneke çekdarî ye. Yekê Hezîranê li ser merc û şertên ku gelekî nû hatiye avakirin, şoreşa vejînê çêbûye, li hember êrîşên neyar di çerçoveya stratejiya parastina rewa de bi rê ketiye. Her wiha gaveke dîrokî ye û gaveke nû weke ya duyemîn a 15 Tebaxê ye.
Ev ji ber xwe ve çênebû, bi ruhekî çêbû. Bi wî ruhê fedayiyane ku li ser axa welat pêngaveke mezin çêkir. Çawa ku gava 15’ê Tebaxê li ser ruh û giyaneke wisa çêbû, her wiha gava yekê Hezîranê jî li ser giyana Erdalan, Mahîran û Şevgeran çêbû. Bi vî awayî çepergirtina HPG’ê li bakur dorfireh çêbû. Ev giyanek bû, ev berdewama xeta, Hakî, Çavgun, Mazlum, Kemal, Xeyrî, Ferhat û Egîdan e. Di vê tevgerê de her şehadeteke mezin bûye sedema avakirina qonaxeke nû.
Dîsa Bêrîvan di Cizîrê de bi şehadeta xwe ve bûye remza tevlibûna keç û jinên kurd ên nav şoreşê. Piştî berxwedana Bêrîvan ref bi ref keçên ciwan tevli refên vê tevgerê bûn. Berê jî hebûn, lê vê berxwedanê bi xwe re qonaxeke nû da destpêkirin. Çalakiya Zîlan bi xwe re di taktîka şoreşê de qonaxe nû ava kir. Ruhê fedayî êdî bû taktîk û şêwazek. Giyana fedayîtî di destpêka PKK’ê de heye, fedayiyê yekem Serok Apo ye, Mazlum Dogan e, ji bo partî jiyan bibe xwe feda kir. Lê bi Zîlan re ev êdî bû taktîk û şêwazek.
Dema ku mirov li dîroka me temaşe bike, her dem şehîdan rolekî esasî lêyîstine. Vê tevgerê her xwe bi şêhîdan re mezin kiriye. Ji bo wê yekê jî em dibêjin, ev partî partiya şehîdan e. Ev gotin vala nîne.
Sêzdeh rojên din du salên pêngava yekê Hezîranê temam dibin. Di hundirê van du salan de nêzî 300 heval şehîd ketine, hemû jî bi fedayiyane şehîd ketine. Yanî ne bi rasthatinî ketine kemînê yan jî cihên din. Bi berxwedanî şehîd ketine, hemû fedayiyane ne. Esaret pir kêm in. Di şer de tu kes bi çek nehatiye girtin. Bi zanistî û fedayiyane nêzîkbûnek heye. Vî ruhî bi xwe re pêşveçûnên mezin çêkirine.
Piştî ku komploya navneteweyî serokatiya me dîl girt, gelek derûdoran –ku gelek ji van dewletên xwedî hêzên îstîxbaratî ne- gelek saziyan wan mînak saziya hizir a Îngilistanê ku gelek nirxandin û analîzên nêzî rastiyê dikin li gor xwe. Hizra van saziyan hemûyan çi bûn, digotin temenê PKK piştî serok Apo ancax salek be. Piştî salekê me dît li Qendîlê şerek çêbû û komployekî herêmî pêşket. Lê şîroveyên bi vî awayî domandin. Her digotin, temenê PKK’ê kêm maye, dê parçe bibe, tasfiye bibe li ber qedînê ye.
Piştre em aşkera hînbûn ku ev van şîroveyan li ser hinek agahî çêdikin. Ji ber ku xiyaneta Ferhat û Botan hîna di sala 97’an de li vê herêmê çêdibe. Hîna wê demê ew diyar dikin ku ew ê li dij serokatiyê xwedî helwest bin. Yekî din jî heye Kanî Yilmaz, jixwe îstixbarat dizanin ku ew ne di xeta serokatiyê de ye. Ji ber ku bi wan re ye. Yanî dema ku ew sazî dibêjin dê PKK tune bibe hindek agahî di destên wan de hene.
Lê ew di mijara Rêber Apo de xapiyan, wan hêza Rêber Apo baş şîrove nekir. Rêber Apo, ew qas, têkoşîn avakiriye ku, ew qas kadro afirandine ku, ew qas îdeolojî sazkiriye ku, ew çend kesan bikaribin bikirin jî nikarin wî li paş bihêlin. Tu kesî nekarî vê rastiyê baş tahlîl bike. Lê dîrokê raber kir ku hêza Rêber Apo gelek ji texmînên wan mezintir e.
Ji bo ku konseptê temam bikin û PKK parçe bikin, di sala 2004’an de gava dawî avêtin. Lê nikaribûn tu tiştî bi ser bixin. Piştî ku ev yek ji aliyê Serokatiyê ve zelal hate fêmkirin, li ser bingehê parastina rewa bi pareznameya “Parastina Gelekî” ve perspektifek nû pêş xist û fermana ji nû ve avakirina PKKê da. Pêvajoyeke nû bi rê xist.
Pêngava yekê Hezîranê li ser berxwedana şehîdan û hewlên Serokatiyê ve pêş ket. Gelek derûdoran digotin ku piştî Ocalan çû êdî ev nikarin şer bikin, her ku biçin dê kêm bibin û tune bibin. Ji ber ku şer giran e, nikarin weke berê fedayîbin, lê ev du salên dawiyê çi raber kir, şerê fedayiyane aşkera diyar kir. Niha taktîk û îdeolojiya Serok Apo di Kurdistanê de her weke berê ye û ji berê jî xurtir e. Xeta Rêber Apo di çareseriyê de faktora esasî ye. Ev yek bi vê pêvajoyê re hate peyitîn. Bi taybet sala dawiyê yanî ji Newroza 2005’an şûn ve bi îlankirina KKK’ê ve di gerîla de pêşveçûyîneke nû çêbû. Bilindbûn û berxwedanek çêbû. Bersiva vê yekê gelê kurd da, bi meşa Gemlîkê ve dest pê kir, bi serhildanên Şemzînan, Gever û Colemêrgê ve domiya. Di salvegera 15 Sibatê de li çar parçeyên Kurdistanê protestoyên gelê kurd bilind bûn, li Makoyê deh mirovên kurd hatin qetilkirin, bi sedan kes birîndar bûn. Li her deverê Kurdistanê bi sedan kes hatin binçavkirin, lê niha gelê kurd li hember vê yekê helwesteke nû bi pêş xist. Careke din bi helwesteke neteweyî ve li hember komploya navneteweyî helwesta xwe raber kir.
Dîsa pîrozbahiyên 8 Adarê ku Roja Jinên Kedkar ên Cîhanê ye û ev li her aliyê cîhanê tê pîrozkirin, îsal li Kurdistanê pir zêde hate pîrozkirin. Pir cewaz, coşdar, bi tevlibûneke mezin û xwedîderketina li Rêber Apo pîroz bû. Li cihekî weke Botanê, hem li bakurê Cudî û hem jî li Başurê Cudî hem li Sîlopî û hem jî li Şirnexê bi qelebalixên mezin pîroz bû. Li Kurdistanê jinên kurd raberkirin ku çawa gihiştine asteke bilind. Çawa li doz û şoreşa xwe xwedî derdikevin. Li her derekê hate pîrozkirin, lê li Kurdistanê pir cewaz û bi tevlîbûnên mezin ve hate pîrozkirin.
21’ê Adarê jî bi tevahî weke platformeke Rêber Apo hate pêşwazîkirin. Ji ber ku konsepta di çarçoveya komploya navneteweyî de tê pêşvexistin, bi taybet çareseriya bêyî Ocalan disepîne. Li hember vê gelê me pêwîst dît ku Newroza 2006 weke Newroza Rêber Apo pêşwazî bike. Ev helwestek bû.
Jixwe hîna di 2005’an de referandûma Serok Apo dest pê kiribû. Di bihara 2006’an de referandûma Serok Apo gihîşt lûtkeyê herî bilind. Ev bersiveke pir girîng bû. Gelê kurd raber kir ku çareseriya bêyî Rêber Apo û bêyî PKK ne gengaz e. Ev yek xeyal e, qet nabe, zemîn û bingehê vê yekê qet nîne. Mirov dikare bibêje ku belkî kêm belkî jî zêde gel û gerîla bi hev re li peywirên xwe xwedî derketin. Di Newroza dawiyê de ev derket holê, dewlet ji vê yekê tirsiya, lewma operasyon derxistin. Her wiha di bin fermandariya hevalê Êrîş û Kawa de rexmî ku di nava wê berfê de tu derfetên wan ên rizgarbûnê tunebûn, ew kevneşopiya berxwedanê domandin û wisa li peywirên xwe xwedî derketin. Wisa çardeh hevalê şehîd ketin. Bi wê qehremaniyê ve şehadeta wan hevalêan ji bo serhildanê bû peyam.
Ev komeke pir balkêş e, temsîliya neteweyî dike, ji çar parçeyên Kurdistanê tê de hevalê cihên xwe digirin û bi biryareke mezin û qehremaniyê ve şer kirin. Bi taybet gelê Amedê ev peyam baş girt û li cenazeyên xwe xwedî derket. Serhildan rakir û neyar di cihê wan de qefalt. Li wê derê jî hefteyekê bû raperîn û panzdeh şehîd hatin dayîn. Di dîroka berxwedanê de asta herî bilind hate girtin. Vê raperînê di hefteya şehîdan de dest pê kir, ku hûn dizanin ji Newrozê hetanî 28’ê adarê dîroka şehadeta hevalê Egît e, hefteya şehîdan e, çar rojan li ser hev domand û piştre pêl bi pêl li hemû bajarên Kurdistanê belav bû. Dibe ku di vê hefteyê de 15 şehîd hatin dayîn, lê helwesta ku hatiye raberkirin, helwesteke pir girîng bû, tevahiya cîhanê şîrove kir.
Van raperînan pir aşkera raber kir ku, têkoşîna rizgariya Kurdistanê êdî ne PKK û gerîla li çiyan didin meşandin, vaye gel dimeşîne, gel li bajaran dimeşîne. Hem jî ne bi çend kesan bi girseyên mezin. Li Amedê derveyî birîndarên kêr û keviran tenê yên ku bi guleyan birîndar bûne, 340 kes in. Çapemeniyê nikaribû hemû tiştî bide, çar rojan li Amedê dewlet rawestiyabû nikarîbû tevbigeriya, raperîneke pir cidî hebû. Ev gihiştina asta têkoşîna kurd e.
Îro pirsgirêka kurd ji her demê zêdetir di rojeva cîhanê de ye. Lewma îro dewleta tirk ketiye panîkê, 300 hezar leşker anîne Botan û Zagrosê, bi artêşa Îranê re hevkariyê dike, artêşa Îranê tê wargehên me bombe dike, ev ne ji ber xurtiya wan e, ev ji ber qelsiya wan e. Piraniya van jî guregur in, em ji wan gureguran jî natirsin.
Her kesî digot êdî tevgera Apoger nikare gel rabike serhildanê. Lê hate peyitandin ku, hem dikare weke berê bi fedayiyane şer bike û hem jî dikare weke berê û ji berê zêdetir gel rabike serhildanê. Êdî ev yek jî me berbi çareseriyê ve dibe. Ev hemû jî bi keda bêhempa ya Rêber Apo ve çêdibe. Her wiha bi keda 300 şehîdên fedayiyane yên qehreman çêdibe. Em li ser pişta wan îro li vir in, ger ne ji ber wan bûya diviya ku em îro li vir bûna. Ger îro pirsgirêka kurd ketiye rojeva cîhanê, ger îro li Kurdistanê pêşveçûnek mezin çêbûye, ger di têkoşîna rizgariya gelê Kurdistanê de bilindbûnek çêbûye, ger îro pirsgirêka kurd hatiye ber deriyê çareseriyê di bin wê de xwîna şehîdan heye. Keda rêber Apo heye.
Dîsa şehîd Viyan Soran pêwîstiya çawaniya milîtaniya hemdemiyê pir aşkera raber kir. Bedena xwe şewitand û xwe ji me re kir ferman. Ev hevalên dawiyê şehîd ketine, min pir ji nêz ve nas dikirin. Dîsa hevalên ku li Cudiyê di bin fermandariya hevala Yildiz de şehîd ketine ez wan jî baş nas dikim. Hevala Yildiz, bi xwe fakulteya çapemeniyê xwendibû, demekê li Ewropa di Roj tv dê bername çêdikirin. Hate welat qet di gerîla de nemabû. Dît ku pir kes çavên xwe li rehetiyê ne, gelek kes dibêjin, nizanim ez çi me, nizanim ez çi me, lê wê bi xwe jî çapemenî xwendiye û kar jî kiriye. Wê got ez ê leşker bim, weke din tu karan nakim. Li hember kesên li rehetiyê digerin bû helwestek.
Yanî ev rastî hemû dipeyitînin ku PKK partiya şehîdan e, bi hêza şehîdan ve hetanî roja îro mezin bûye û hatiye. Di şoreşa vejîna gelê kurd de rol û hêza şehîd bênîqaş e. Lewma ji bo me şehîd her tişt in. Ji ber ku şehîd hîmê bingeh ên şoreşa vejîna kurd in.
Serokê Konseya Rêveber a KCK'ê Mûrad Karayilan
- Ayrıntılar
Serokê Navenda Parastina Gel Duran Kalkan
Parastina rewa tê wateya rewşek bîrdariyê, rewşek bi feraset û weke takekes û civak rêbazê seknekê ye. Rêber Apo weke xetekê prensîba vê ya bingehîn wiha pênase dike: "hêza me ya binxistina cîhanê jî hebe emê êrîşê ti kesî nekin, cîhan bibe yek û bê ser me de jî emê ti caran dev ji mafên xwe yên rewa bernedin." Tê wê wateyê ku ev rêbazê sekinandinê rewşa parastinê îfade dike, li hember êrîşan berxwedanê digre nav xwe. Di bin her şert û mercê de tê wateya parastina mefên ku çavkaniya xwe ji bûyîna civaka azad a takekes û mirovbûnê digre, vê erkê parastinê îfade dike.
Vê parastinê jî mirov dikare di sê beşande binirxîne; ev jî weke parastina qada fikrî ango parastina îdeolojîk, dîsa parastina qada civakî ango parastina siyasî û parastina leşkerî ango parastina çekdarî ye. Ji bo takekes an jî civakê parastina îdeolojîk, parastina siyasî an jî parastina çekdarî li hember her awayî êrîşên li ser qada jiyanê rewşa xwe parastinê îfade dike. Parastina îdeolojîk hilberandina raman e û li ser hîmê hûner û wêje tê wateya meşandina tekoşîna îdeolojîk. Parastina siyasî di çarçoveya tevahî rêxistinbûnên aborî, civakî û siyasî de pêşxistina tekoşîna serhildanên demokratîk e. Parastina çekdarî jî li ser hîmê gerîla û parastina cewherî de di şerê parastina rewa de îfadeya xwe dibîne.
Em heta niha di çarçoveya parastina rewa de li ser serhildan û parastina çekdarî sekinîn. Me çalakiyên gel yên demokratîk û şerê parastina rewa ya bi girêdayî gerîla û parastina cewherî weke feraseta bingehîn a parastina rewa girt dest û nirxand. Bê guman ev xal giringin. Lê belê, yek jê qada herî esasî ya sekin û jiyana takekes û civakê qada ma'anewî, an go qada fikrî û ya îdeolojîk e. Madem ku parastina rewa weke seknek takekesî û civakî derdikeve pêşberê me, wê demê divê tevahî qadên jiyana takekesî û civakî jî bigre nav xwe. Ji ber vê yekê li gel şerê parastina rewa û serhildanan pêwiste tekoşîna îdeolojîk jî giring bê dîtin, her wiha di pileyek pêş de bê lêkolînkirin û nirxandin. Li gel parastina qada siyasî û çekdarî, di pileya yekem de cîh dayina parastina îdeolojîk di cîh de ye. ji bom înak Rêber Apo jî niha di sekna parastina rewa de ye û tekoşîna parastina rewa dimeşîne. Di her hevdîtinê de ji parêzerên xwe dipirse ka gelo li hemeber wî ti êrîşek heye an nîne, ji wan dixwaze ku ger êrîş hebe him jê re bê gotin û him jî bersiva van êrîşan bê dayîn. Li hember êrîşan divê bê agahdarkirin ku bikare xwe biparêze. Rêbertî tevahî gotinên xwe û nivîsên xwe weke tekoşîna parastina xwe pênase kiriye. Herî dawiyê dema parêznameya xwe ya bi navê Parastina Gelekê pêşkeşkir diyar kir ku li hember tevahî êrîşên îdeolojîkî, bi vê pirtûkê xwe û rastiya serokatiya xwe diparêze.
Ji aliyê din ve jî ev rastiye ku di roja me ya îro de ji sedî dot ê êrîşên li dijî takekes û civakê bûne êrîşên îdeolojîk. Di serdemên berî de di demên ku civak ev qas bi hev re pêwendîdar nebûn, amûrên ragehandinê ev qas pêşketî nebûn, li ser takekes û civakê firkên cûda ev qas bi bandor nebûn, bi kurtahî û bi gotina giştî di dema ku cîhan weke gundek kurewî nebû de êrîşên li hember takekes û civakê jî îdeolojîk û fikrî zêdetir êrîşên siyasî û leşkerî bûn. Desilatdariya siyasî dihat damezrandin, dewlet dihat avakirin, li ser takekesan jî bi girêdayî zor û zextan desilatdariya dewletê dihat pêşxistin. Dîsa şer dihat kirin, civak an bi temamî ji şûr dihatin derbaskirin bi giştî komkujiya fizîkî dihat kirin, an jî bi zora çekan digirtin bin desilatdariyê. Li cihekî dihatin esîrkirin. Bi vê awayî di esas de êrîşên li dijî takekes û civakê bi giranî leşkerî û siyasîbûn. Êrîşên li dijê cîhana ma'newî kêmbûn, bi sînorbûn. Ji berk u di destê desthilatdaran de ew amûr tunebûn. Ji bo pêkanîna vê jî hîn ew qas bi rêxistinkirî nebûn.
Lê belê di nîvê duwemê sed sala 20. de şoreşa zanist û teknîkê di van aliyan tevan de guhertinên bingehîn çêkir. Sîstema dewletparêz a kapîtalîst a ku bi şerên cîhanê tevahî cîhan xistibû bin desilatdariya xwe, dema ku bi hêzek wiha re bû yek di êrîşên li dijî takekes û civakan d jî şêweyên nû yên şer ketin rojevê. Ji vê re şerê psîkolojîk û îdeolojîk tê gotin. Serokê DYE'ê Bush jî îlan û îfadekiribû ku şerê cîhanê yê sêyem ê kul i dijî Rojhilata Navîn daye destpêkirin şerek îdeolojîk e. Her wiha qadên şer guherîn. Aliyê leşkerî ket plana pişt de. Bêgûman ev nayê wê wateyê ku pevçûnên leşkerî negiringin an jî li ser mirovahiyê metirsiyê çênakin. Bi girêdayî teknîkê di amûrên şer de jî astekî mezin derketiye holê. Dibin tehdîta bombeyên nûkleerî de ku di nîvê duwemê sedsala 20. de hat pêşxistin, tevahî mirovahî û cîhan her kêliyê bi tehdîta tunebû re rû bi rûye. Dîsa li holêye ku sîstemên fuzeyan yên ku di astên cûrbecûr de hatine pêşxistin di taktîkên şer de çiqas guhertin çêkirine û li ser jiyana takekesî û civakî çiqas texrîbatên giran re rê vikiriye. Me ev yek herî dawî diş erê DYE-İraqê de bi awayek zelal dît. Bi heman awayî em vê di rastiya xwe de jî dijîn. Li ber çave ku êrîşên dewleta Komara Tirkiyê li hember me pêş dixe xwedî texrîbatên çiqas girane. Ji ber vêyekê ev rastiye ku di taktîkên şer de jî di destê dewletên desilatdar yên li ser cîhanê serweriyê dimeşînin de astekî ku bikarin mirovahiyê deh caran tune bikin heye. Amûrên şer yên pir texrîpkar hatine çêkirin, li ser vê bingehê di taktîkên şer de jî guhertinên giring çêbûne. Wek berî şerên dem dirêj nebin jî ev rastiyeke ku ev ast di her êrîşekê de çiqas wendahiyên giran re rê vedike.
Lê belê ger bê dîqat kirin, ev hêza texrîpkar ê teknîka şer de her ku diçe di tekoşîna berjewendiyan de rewşa bikar anîna amûrên leşkerî û dema wan kurt dike û kêm dike. Di dewsa vê de ji bo li ser takekes û civakê desilatdarî, zext û mêhtîngerî bê domandin û hîn bi qetmer bê pêkanîn weke qada şerê nû şerê îdeolojîk dikeve rojevê. Ji aliyekê ve mirov û civak di bin gefa şerê nûkleerî de nikarin li dijî sîstema desilatdariya heyî derkevin, jê ditirsin û ji aliyê din ve jî cîhana fikrî û rûhî yê takekes û civakan bi girêdayî hêza amûrên ragehandinê digrin bin venêrînê û alîdidin. Ger rûh, hest û fikrê takekes bê alîdan, bikeve bin bandorê, di çarçoveya berjewendiyên sîstema dewletparêz a hiyerarşîk avahî bigre, êdî di bin zext, mêhtîngerî û desilatdariyê de girtina wê takekesê hêsan dibe. Dîsa ger sekna îdeolojîk û avahiya raman a civakan bi kar anîna amûrên ragehandinê yên pêşketî bê alîdayîn û li gor berjewendiyên sîstema desilatdar a mêhtînger bê guncawkirin, li hember vê dernekeve, wî red neke, her wiha berjewendiyên xwe û derfetên jiyana xwe bi awayek azad nebîne û li ser vê hîmê bi rêxistin nebe û nekaribe têbikûşe, wê demê civakek wiha di nava sîstemê de girtin, di bin zext û mêhtîngeriyê de hiştin wê hêsan be.
Ji ber vê yekê ev rastiyeke ku di roja me ya îro de bingehê şer di asta îdeolojîk de ye. Tekoşîn û şerên îro tên kirin ji sedî not di asta îdeolojîk de tên meşandin. Bi taybet sîstema kapîtalîst a dewletparêz ji bo tevahî takekesan û civakan li gor berjewendiyên xwe bimeşîne û alî bide, li ser esasê şerê îdeolojîk bi kar anîna her awayê amûr û rêbazan gehandiye pleya jor. Her wiha di tevahî
babetên takekes û civakê de ti tiştek nemaye ku nebe hedefê tekoşîna îdelojîk û nekeve bin bandora vê yekê de. Jiyana mirov û sekna civakî di bin şer û êrîşek wiha de hatiye perçe kirin û her perçeyek wî buye hedefa êrîşan. Ev yek rastiya îro ya tuje ku takekes û civak dijî. Aliyê herî trajîk û bi êş yê vêyekê eve ku bi roxmê rûbirûyê van êrîşan e, ji aliyê kesên din ve tê alîdayîn û xizmetê ji wan re dike, hest, fikir û tevgera wî ji xizmeta wî derketiye û bi temamî ketiyê bin xizmeta sîstema desilatdar jî takekes û civak ne di haya vê rastiyê de ne. Berovajî ketine rewşek wisa ku ew dibêjin qey ev sîstema jiyana ew ketine nav de azadiye, wer hesap dikin ku ew bi hêz dibin û pêşdikevin, her wiha bê ku vê şerê hatiye sepandin ferq bikin bi daxwaz qebûl dikin. Rêber Apo di qada parastina îdeolojîk de ji bo pêşengiyê bikêşe seknek saxlem wiha got; "gerîlayê xoşewîst mejiyê xwe û dilê xwe saxlem bigre." Ev yek him li hember êrîşên îdeolojîk qezençkirina seknek îdeolojîk îfade dike û him jî li gor vê sekna îdeolojîk bûna xwediyê taktîk û rêbazan û li ser vê esasê meşandina pratîkek serkeftî rave dike.
Niha li gel parastina îdeolojîk parastina siyasî çi digre naveroka xwe? Em dikarin vê weke qada madî, civakî û siyasî ya civakê pênasebikin. Em dikarin qada hilberîna aborî, qada hilberîna civakî û ya kar, dîsa qada siyasî jî di nav de, van tevan jî di çarçoveya parastinê de binirxînin. Ji ber ku ji bom înak, civakên ku hilberîna wan a aborî nîne, li gor gotina berê civakên ku di warê aborî de ne bi sernixwene, civakên nikarin nirxên ji bo jiyana wan pêwîst hilberînin, mehkûmê bendewariyê û koletiyê ne. Ji ber vê yekê hêzên jiyana madî anîna asta ku bikare pêwîstiyên takekes û civakan pêşwazî bike giringe. Dîsa ji bo jiyana civakî jî wiha ye. Li hember hemû awayên êrîşan ji bo seknek bi hêz ya civakî bê girtin, di serî de perwerde û tendûrûstî, pêşxistin û ragedarkirina(yetkîn) tevahî qadên jiyana civakî û her wiha astekê tendûrûst ê jiyanek civakî avakirin giringe.
Qada siyasî jî heman awayî ye. Qada siyasî ew qade ku tevahî pirsgirêkên civakî çareser dike, xeta îdeolojîk werdigerîne tekoşîn û rêxistinbûnê. Sererastkirina tekiliyên civakî û avahîsaziya hudûrîn îfade dike. Ger ev qad jî neyê birêxistinkirin û ragedarkirin, helbet wê tevlêhevî derkevin holê. Wê nakokî û pevçûnên hundûrîn çêbibin. Ji vê jî wêdetir nîzama navxweyî, pêkanîna hevsengiya civakî û bi aheng kirina tekîliyên civakî pêk nayê. Di van mijaran tevan de pêwîste zanebûnekê rast û têrker avabibe. Ji bo qadên aborî, civakî û siyasî bibe xwedî avahiyek ku bikare sekna azad û saxlem yê takekes û civakê pêk bîne, helbet pêwîstiya zanebûnek têrker heye. Pêwîste polîtîkayên ku bikare van pêkbîne ango afirandina plan û projeyan û rêxistin bê avakirin. Aliyê herî bi bandor yê vê qadê aliyê rêxistinbûnê yê. Aliyê herî bi bandor ê qada parastina îdeolojîk hilberîn û perwerde ye, lê yê qada siyasî, ango qada aborî, civakî û siyasî jî aliyê rêxistinbûnê ye. ji berk u di van qadan tevan de pêkanîna pêwîstiyan ancax bi xebatek rêxistinkirî dikare pêkwere. Çi qas civak ji her aliyan ve, bi tevahî beşên xwe ve, bi kurahî bê rêxistinkirin, çareseriya pirsgirêkên aborî, civakî û siyasî, di vana qadan de pêşxistin û bi hêzkirina jiyanê jî ew qas gengaz dibe. Ji ber vê yekê rêxistinbûna civakî bingehê qada parastina siyasiye. Ev di heman demê de rengek çalakiyê ye. Rêbertiyê ji vê re got çalakiyên pozîtîf. Her wiha zêdekirina hêza jiyana civakî, azad û bi îrade bûn, bi aheng kirina hevsengî û rêveçûna navxweyî helbet bi rêxistinbûnek têrker, tevahî beş di nava xweseriya xwe de pêkanîna rêxistinbûna demokratîk û gehiştina rengê tekîliyek guncav gengaz dibe. Ji desilatdariyê derketina rêvebiriya civakî û kirina koordînasyona kar û rol jî wiha pêk tê. Ji ber vê yekê beşek mezin an jî, ji sedî heştê û not ê parastina siyasî rêxistinbûne, pêkanîna rêxistinbûna cikî û demokratîk e. Divê mirov bi şiklên din de lê negere. Wekî kum e got ev rêxistinbûn meşandina çalakiyên pozîtîf rave dike. Divê mirov li hember zext û êrîşên li dijê civakê aliyê berxwedana demokratîk jî ser zêde bike.
- Ayrıntılar
