Hevalbendiya PKK navnişana jiyane yê û jiyan jî çavkaniya bîranînê ye. Di nav partiya me de bi hezaran bîranînên hevalan hêye. Ye kû li ser axa Mezopotamya jiyankirin bi hewra qek mirovên çiyayên azad û bûn sembola jiyana nû, li hemberê hemû êrîşên dijminên xwinxwar û çandxwar. Bi laşen xwe yên bedew, bi dilen pir mezin, li hemberê hemû teknîka xwinxwar wek firok, top û tanqan û leşkerên xwînxwar li ber xwe dan, heya kû rûh û xwîna wan hebî. Û li paş xwe bîranînên tijî wate û hewî û bi sedan derse kû mirov ji wan hevalan derxinî hene. Demeki kurt da jiyanekî mezin avakırın, tekoşîna xwe da.
- Ayrıntılar
Jiyana gerîla jiyaneke bi hêz, coş û heyecaneke bêhampaye û di jiyana gerîla de mirov hebûn û mirovatiya xwe hîs dike. Ji ber ku ev jiyan bi ked û xwînê tê afrandin û her kesê ku cihê xwe di nava vê jiyanê de digre hemû hêza xwe û hebûna xwe dide vê jiyanê û her dixwaze vê jiyanê hîn bêtir bixemilîne û rengereng bike. ji bona gihiştina jiyaneke nû tê de her tiştê spehî û giranbuha peyda dibe û tê de rihê hevaltiyeke bê sînor xwe ji nûve bilêvdike. Di nava hemû zorî û zehmetiyan de, bi qehremantiyên bê hisab yê hevalên şehîd bi xwîna xwe bingehê jiyana azad avakirin û biranîna xwe di dil û mejiyê gelê Kurd û hemû mirovên azadîxwaz de dane çandin.
Ji bona vê yekê ger mirov behsa jiyana gerîla dike, wê demê şer, pevçûn, zehmetî, birçîbûn, şehadet, qehremantî û rihê hevaltiya bê hempa tê hişê mirovan. Ev jiyana azad hemû mirovahiyê hembêzdike. Ji lewra ew heskiriyên azadîxwaz û ew bazên tolhildanê yên ku bi şev û roj dixebitin û ji bona serweriya vî gelî û vê xaka pîroz li ber çavê me û di hizrê me de qet wenda nabin û nayê ji bîrkirin û weke lêdana dilan tim bi coş û heyecana xwe me zindîdikin. Ew bê rawestan dixwazin bi vîn û hêviya xwe gelê Kurd û mirovahiyê ji tarîtiya bindestiyê berbi ronahiya jiyaneke nûrojî bibin. Wan bi tekoşîna xwe ev gel berbi welatê agir û rojêve bide herikandin, weke pêlên deryayê yên ku tu qeyd û bendan nasnake û tim dixwaze xwe bighîne tîrêjin roja azad û wan bi dil û giyanê xwe yê şanaz û hêvîdar hembêzbik e.
Sal 1998 ê bû. Ez bawerim ku hevalê wê demê yên di vê bûyera ku ezê bînim ziman de cî girtine, pir kêm ma ne. Ji ber gelek ji wan hevalan şehîdketine. Wê demê em yekîneyeke hevalan li qada Garisa diman. Di meha Gulanê de me xwest ku em derbasî gundekî ji wan gundê li wê deverê bibin. Gund jî bixwe girêdayî navça Dihê (Dihê) bû. Me wê demê du rojan keşfa wî gundîkir. Jixwe li wê derê gelek cihê ku dijmin dayîmî digirtin jî hebûn û piraniya cihê ku dijmin digirtin li serê giranbûn û bi termal û mayînan hatibûne dorpêçkirin. Siyaseta dijmin ya wê demê jî ew bû ku dixwest erzaq li ser gerîla qutbike. Ji bona wê yekê em her tim ne diketin gundan. Dijmin di wan gundan de hinek gundî hiştibûn û ev gudî weke sîxuran bikartanîn. Dixwest bi rêya wan gundiyan me têxîne bin kontrola xwe de. Ji bona wê her ku heval diçûne wan gundan, dijmin di roja din de agahî digirt û li ser hevalan operesyon dikirin. Gund bi xwe ne cerdevanbûn, lê li ser xetekî di navbera Erûh û Sêrtê de bû û li kêleka rêya qîr hatibû çêkirin. Wê demê me keşfa xwe bi qasî du rojan kir û yekîneyekî me li cihê ku em lê diman hiştin û havalên din jî çûn û me xwe li derdora gund nêzî rojekî bi cihkir. Sedemê çûna me ya gund ew bû ku wê demê pir zehmetî û zorahî hebûn û dijmin jî li ser tevgera me bi bêbextiyekî mezin êrîş dida meşandin. Lê em ne hewqasî xwedî zanistiyekî kûrbûn û me nedizanî ku di dawiya wê salê de wê ev bêbextî vegere komployekê nevnetewî ya li ser Rêber APO bê meşandin. Lê di despêkê de dijmin dixwest vê bêbextiyê li ser hêzên gerîla bide meşandin. Ji ber vê yekê dijmin di bahara sala 1998 ê de, dest bi oparisyonên pir mezin kirin.
Jixwe ew sê- çar salbûn ku di qada Botanê û gelek qadên din de jî gelek gund hatibûne valekirin. Dijmin dixwest gel û gerîla ji hev veqetîne ango bi gotina wan dixwestin masî bê av bihêlin. Ji lewra hevalan jî bi rêya tiştên xwezayê debara xwe dikirin. Di vê rewşê de wexta em çûn û derbasî gundbûn û me di despêkê de bi gel re civînek çêkir. Li ser ketina me ya gund û derketina me û tevdîrên ku werin girtin û weke çalakiyekî em li ser vê yekê rawestiyan. Wê demê çûna her gundekî weke çalakiyekî bû, ji ber ku dijmin hem derdora gundan girên dayîmî digirtin û bi termalan paristina wan dikirin û hem jî kemîn tavêtin derdora gundan. Lê ji mecbûrî me xwest ku em wê demê derbasî gund bibin. Em ketin nava gund de û li ser reya ku dikete nava gund de me sê heval weke tevdîrekî bi cihkirin. Dema dijmin bê, van hevalan hem wê agahî bidana me û hem li wê li dijmin bixistana. Wê demê yekîneyek ji hevalên xebatkar ê gel jî bi me re hatibûn. Ew heval hatin û agahî dane me ku dijmin bi rêya bêtêla biçûk agahî didin hev û behsa dîtina hinekan dikin û dibêjin ku wan sê heval dîtine. Min jî wê demê ji wî hevalî re got: Gazî wan hevalê din jî bikin, em têbighêjin ka yê ku dijmin dîtine emin an na?
Di wê navberê de hevalan gazî wan herdu yekîneyên ku me ji bo tevdîreke giştî hiştibûn. Dema ku ew herdu yekîne jî gihiştin cem me, wê demê min jî li bêtêlê guhdarî dikir. Dijmin wê gavê di bêtêlê de da xwiyakirin û ji fermandarê jorî xwe re digot: Vaye bûne şeş kes, wê çaxê ez têgihiştim ku wan em dîtin e. Ji bo vê em dihizirîn ka çawa dijmin bixapînin, xwe ji nava xeteriyê bi rengekî saxlem derxînin û xwe ji bin kontrola wan xelas bikin Lewra wê demê me cihê xwe yê ku emê biçûwanê guhert û me berê xwe da cihekî din. Hejmara me wê gavê 21 heval bûn, em ketin li ser rêya qîr û em rê û rê diçûn. Dijmin di bêtêlê de digot: Sîh- çil kesin, wê demê wan ferqkir ku em komeke pir qelebalixin. lê wan di mijara hejmarê me de gelek saloxên tevlîhev didane hevdû.
Raste wê demê hejmarê me pirbû! Lê ne weke ku dijmin texmîn dikir bû, wan hejmara me ya rast nedizanî. Wê gavê ji ber xwe ve tişt digotin û carnan digotin 100 gav mane ku em bighêjin wan û carnan jî digotin 50 gav mane. Di her navberekî de me xwe diavête erdê, lê piştî wê em têgihiştin ku dijmin dixwaze me bixabîne û bihêle ku em dereng bikevin gund. Bi vê awayî dixwest dem qezenc bike û li me bibe sehar. Dixwest berbi seharê ve derbeyekî li me bide. Em di navbera gelek hêzên wan ên leşkerî de bûn û djimin jî wê gavê dikarîbû bi hesanî ji cihên xwe yê ku em di nava wan de bi cihbûne me bêxe tengasiyê. Cihê me dikete navbera Eruh û Sêrtê. Wekî din li wan deveran hêzên wan ên di tevgerê de jî hebûn. Jixwe cihên mayînde digirtin yê weke girê TRT yê Dihê bi qasî nîv demjimêrî dûrî me bû.
Dijmin dixwest li me bêxe derengî, me ev yek ferqkir. Ji bo wê me guh neda dijmin û me rêya xwe berdewamkir. Di wê navberê de hevalekî gelek zehmetî dikşandin û ji ber ku henek rewşa xwe ya tenduristî nebaş bû nikarîbû bimeşe. Wî hevalî ji me re got: “Ez nikarim bimeşim.” Her çiqas me bi wî hevalî re nîqaş kir jî hemû hewildanê me bê encam diman. Êdî me dît ku ger em wî havalî bi xwe re bibin jî wê li me bibe derengî û bibe sedem ku em derbeyekî bixwin. Di dawiyê de me çeka wî, çentê wî jê girtin û me jêre got: “divê tu bikaribî xwe bi saxlem bighînî wan cihên me yê ku têne naskirin ên qada Garisa.” Me li wê derê rendewiya hevtîtinê da yê û me jêre jî got: “Pêwîste ku tu xwe li hemberî oparisyonê biparêzî.” Me hinek pêxwarin û nan dayê. Dûvre me meşa xwe berdewamkir. Li wan derdoran geliyekî kûr hebû û jêre digotin Geliyê Pîran. Ew gelî jî dikete di navbera çiyayê Qelenderan û TRT Erhê de, geliyekî kûrbû û avekî boş tê re diherikî. Di nava wê avê de pir şikêrin mezin hebûn û bi qasî 400-500 gavî fireh bûn. Di hindirê wan şikêran de çal û kunên mezin hebûn û av di nava wan çal û kunan de derbasdibû û diherikî. Cara yekem ji bona naskirina erdîngariyê ez diçûme wan deveran, lewra min ji hevalên xebatkarê gel pirsî ka gelo di dema pevçûnekê de ji bo xweparastinê em dikarin xwe bidin kûderê. Hevalan ev der xuyakiribûn. Ji ber vê yekê me xwest em biçin vî cihî. Ev der dikete sêgoşeya gelî de. Lê me hew dît ku dijmin ji her milan ve li mexist. Dijmin jî wê demê ketibû nava liv û lebatê û ji wan girê derdorê û wan qereqolê heyî ber bi heremêve dihatin. Bi çekên law, MG-3 û G-3 li me reşandin. Êdî me dizanî ku em nikarin di hindirê wî geliyê kûr de hereketê bikin û dinya berbi seharêve diçû. Lewra me xwest em cihekî ji xwere bineqînin.
Cihekî li wê derê hebû, ew şikêrê ku min dayî xwiyakirin, hevalan hemû jî hemfikirbûn ku divê em li nava wan şikêran bi cih bibin. Berê jî em gelek caran li wê derê sekinîbûn û me dijmin şopandibû. Her carê dema ku dijmin ber bi vê derê ve dihat çend narince davêt nava van çal û kunan û henek fîşek li ser hev davêt û derbasdibû. Rêbazê dijmin jî li vê derê ev bû. Li ser vê yekê me jî wê gavê got ev der baş e! Em dikarin xwe li vê derê saxlem bikin.
Bi wî rengî em ketin di nava wan şikêran de û me heval hemû kom bi kom belavkirin û di navbera her yekîneyekî de bi qasî 50 gavî navber hebû. Cihê ku em lê disekinîn bixwe servekirîbûn, lê dema ku baran dibare û lehî radibe, wê demê bi xwe re qirşik, gelaş û parçên daran tîne û li ser wan kunan digre. Me jî wê demê xwe di wan kunên ku serê wan bi wan geleş û qirşikan hatî girtin de veşartibû. Dema bû sehar û demjimêr di derdora 4 ê bû. Ez beriya hemû hevalan ji xewê şiyarbûn û ji kunê derketim. Min xwest ez keşfekî bikim, lê min dît ku derdora me tijî leşker in û hemû girê li derdorê me girtine. Dengê gelek helikopter û Qobrayan jî ji derdoran tê. Me dizanî ku wê bi ser cihê me de werin, lê êdî me her tişt dabû pêşiya çevê xwe. Me ji xwere digot: “Dibe ku dijmin were ser me û em pevçûnekî cidî jî jiyanbikin, lê heyanî yek heval jî dimîne wê li ber xwe bide.” Bi wî ruh, girêdan û biryarê em nêzîkî hev dibûn. Piştî demekî min bi çav û dûrbînê derdora xwe keşif kir û rewşê ji nêz ve dişopand. Paşi ez cardin ketim hindirê kunê de û min rewş ji hemû hevalan re ravekir. Min ji wanre got: “Dijmin li derdora me ye, pêwîste em zêde tevgerê nekin.”
Piştî ku deh xolek derbasbûn; ez careke din derketim keşfê, min di destpêkêde dijmin nedît. Her çiqas min bi dûrbîna xwe li wan girên derdorê hemûyan gerand, lê min tu leşkerê dijmin nedîtin. Dijmin jî berbi cihê me ve dihat û dikete hindirê deştê û newalan de. Ji lewra ji milê min ve xwiyanedikir. Ez rabûme ser xwe û hinekê din bi pêşve çûm û min xwest ku ez derdora xwe jî keşifbikim. Min dît ku bi gasî 10-20 gavan leşkerê dijmin ên teybet û yên hilbijartî ber min in. Di destê wan de EM-16 hebûn. Ewan jî li kêleka min derdora xwe ji berçavan re derbasdikirin. Wê demê baran dibariya û demsal jî baharbû û dewsa piyên me derdiketibûn û dema ew leşker nêzî cihê me dibûn û şopên me dimeyzandin. Heyanî wê derê ku leşker gihiştibûnê dewsa me xwiyadikir, lê ji wê derê û şûnve û ji ber ku şikêrbûn, dewsa me xwiya ne dikir. Şopa me li wê derê wenda dibû û nedihate zanîn ka em bi kûve çû ne.
Di vê rewşê de ez ketim hindirê kunê û min ji hevalan re rewş bi îşaretan ravekir. Ji ber dijmin nêzikbû me nedikarî em bi deng bilind hev re bi peyîvin. Me ji hemû hevalan re û bi îşaretan da xwiyakirin ku pêwîste her kes xwe hazirbike. Jixwe dijminê bikeve hindirê wan kunan de û em ê jî li wan bidin, weke din tu rê û çareserî li pêşiya me nîn in û em nikarin derkevin jî. Ger em derkevin em ê hemû jî ji dijmin re bibin armanc. Bi wî şiklî me xwe amedekir. Lê dîsa jî mîna berê dijmin hat û çend narincok avêtin, çend caran fîşek reşandin û derbasbûn çûn. Me ji xwe re got: “Başe dijmin derbasbû.” Yekîneyeke me ji me dûrbû û hejmara wan jî çar hevalbûn. Dema dijmin nêzê hevalan dibe fermandarê wê yekîneyê di xw de dimîne. Ji xwe di hindirê vê şoreşê de rastiyeke jiyana gerîla heye, ew jî îxanet, berxwedanî, lehengî ye. Kesên ku nikarin jiyana gerîla temsîl bikin jî carcaran derdikevin. Her tim berxwedanî û îxanet bi hevre û di hindirê şoreşê de li beramberî hev meşiyane û bi hevre di hindirê şerekîde ne. Carinan girêdan û biryarbûna di hindirê kesayetan de dişkê û mirovan berbi îxanetê dibe.
Ew sê kesê din dema ku fermandarê wan radize û dijmin çend narinceyan davêje û guleyan direşîne, radibin ser xwe û ji cihê xwe derdikevin, dijmin jî wan dibîne û ew jî xwe radestî dijmin dikin û îxanetê dikin. Ew hersê kes nûbûn di hindirê qadê de. Ev hersê ji vê baharê de nû hatibûn qadê. Ev kes agahiyan didine dijmin û cihê ku em têde disekinin ji dijmin re dibêjin. Jixwe cihê ku em têde disekinîn, dijmin carnan dihat û pê li wan deran dikir û ew darê li ser devê wan kunan li serê me diketin. ji ber ku tenê wan qirşên daran em diveşartin. Ger yekî ew dar rakirbana wê em jî bidîtana. Piştî ku wan kesê xwe radestî dijmin kirî ji dijmin re cihê me û hejmarê me û navê me dan, dijmin careke din kete nava tevgerê. Dijmin bi teybet gazî min dikir, ji ber ku ez ji wê heremêbûm û dijmin bi rêka derdoran dixwest li ser me bandor çêbike û ez jî xwe radestî wan bikim. Piştî ku wan kesan agahî dane dijmin, djmin bi şûnve zivirî û vê carê bi rengekî berfireh hate ser me.
Dema ku dijmin gazî me dikir hevalekî got: “Dibêjin kesên teslîmbûne hene.” Hevalan bi rêya bêtêlê guhdarî dijmin kiribûn, dema hatin li ser wan kunan û gazî min û hinek havalê din jî kirin û bi navê me gazîdikirin û digotin: “Werin xwe radestî me bikin, werin em tiştekî bi we nakin.” Me ji xwe re digot: “Qey ew hevalê ku nikarîbû bimeşe ew e ketiye destê dijmin de.” Me nedizanî wan hersê kesê din xwe radestî dijmin kirine. Di nava hêzên dijmin de xizmek min jî hebû. Ew bi xwe jî serokê cerdevanê Eruhê bû. Ew kes hate ser kunê sekinî û gazî min kir. Digot ger em xwe radestî wan bikin ew tiştekî bi me nakin û dixwest bi vê rêya xizmaniyê bandora xwe li ser me bike. Hemû hevalan jî dengê wî dibihîstin. Di dawiyê de dijmin digot: “Ger ku hûn xwe radestî me nekin em ê we hemûyan bikujin.”
Me hemûyan li hev dinhêrî û em dikeniyan. Jixwe me nedikarî em dengê xwe derxînin û bi rêya ken, mîmîk an jî îşaretan me xwe îfadedikir. Wê demê hemû hevalan dizanîbû ku ew tiştên vala û pûç dibêjin û kes li gotinê wan ne guhdarî dike û ne jî pê bandor dibe. Piştî ku gotinên wan li ser me tu bandora xwe nekir bi rengekî dijwar li me xistin.
Di demjimêr 7 ê sibê de şer despêkir û heyanî 7 ê êvarî berdewamkir. Ji mehan Gulan bû û roj jî dirêjbûn. Di nava pevçûnê de dijmin bi narinceyan li me xist û dermanê ku çavan dişewitînin û mirovan jehrîdikin davête nava me. Helikopterê ji wan re ser hev ev derman dianî. Derman nava qutikên pet de bû û wan jî agir bi wan petan dixistin û davêtin nava me. Lê ya baş ew bû ku di wan kun û çalan de av diherikî û av ji bo me gelekî başbû. Teknîka ku dijmin bikardianî dikete nava avê û bê bandor dima. Li gorî wan dixwestin bandora xwe li me nedikir. Ji bo em bi jehrî nekevin me desmalên xwe bi avê şildikirin û bi serê xwe de dikirin. Carnan bêhnek didane êrîşên xwe û paşî cardin dewam dikirin. Bi wî awayî heyanî êvarî êrîşên xwe berdewam dikirin û bi dijwarî li me dan. Bi hatine êvarî re, xwe dane rexekî, û derdora şikêran girtin. Ji ber kun li wê derê pirbûn, wan nedizanîn em di kîjan kunê de ne. Ber bi êvarî ve li derdora wî şikêrî çeperê xwe girtin. Em di nava dorpêça dijmin de asê mabûn.
Rizgar Êrsî
- Ayrıntılar
Sal 1996, destpêka biharê bû. Di bihara wê salê de, konferansek hate lidarxistin. Di konferansê de, li ser pratîka derbasbûyî hate sekinandin. Lê, bi berfirehî li ser rastiya ku hatibû jiyîn nehate sekinandin. Ji ber ku wê demê Şemdîn Saqiq jî di konferansê de cih digirt û dixwest çemkên xwe yên çewt bide runiştandin. Wî digot; “pêwîste ji îro şûn de çalakî bi komên piçûk pêk werin. Artêşek mezin ne pêwîst e. Bi çalakiyên lê bixe û bireve, pratîk bimeşîne û zêde nekeve şer….”
Bi rastî jî wê demê di şer de xitimandinek dihat jiyîn. Her wiha ev nêzîkatiya Zekî ku xwe bi awayekî wisa dida pêş jî hîn zêdetir dibû sedema xitimandinê. Dîsa şêwaza ku wî dixwest di jiyanê de bide runiştandin, ji hêla gelek kesan ve nedihat dîtin. Her wiha ev rastî ji hêla kadroyên ku tevlî konferansê bûbûn jî nehatibû dîtin. Çalakiyên wê demê, piranî bi rengê tengavkirina dijmin pêş diketin. Ev jî dibû sedema xerckirina cebilxane û bê encamiyê. Çiqas carên ku encam nedihat girtin jî çoş û moralên hevalan xira dibû. Roj bi roj bêbawerî werîsê xwe li dora hevalan dipêça.
Lê, vejîna ku bi çalakiya hevala Zîlan hate afirandin bû pêl û pêlên narincokên jiyanê bûn mifta vekirina deriyê xitimandinê. Êdî şer xwe nû kir. Lewra, seranserî welat bû qada çalakiyan. Rê vebûbû, derî hatibû vekirin û êrîş li ser êrişê li dar diket. Yek ji van êrîşan jî, êrîşa li ser qerekola Etruşê bû.
Etruş bi xwe gundekî çetan bû. Di gund de jî, qerekolek hebû. Piştî ku gund hate valakirin, qerekol li ciyê xwe ma. Lewma jî qerekol ji bona me, bû armanca êrîşê. Lê, berî her tiştî plan pêwîst bû. Ji ber ku êrîşa bêplan têkçûn e. Li ser vê bingehê, me di serî de hêza neyar û parastina qerekolê naskir. Armanc ji holê rakirina qerekolê bû!
Destpêkê me cihê xwe di nava êrîşa li ser girê Şehîd Cîhad de girt. Di êrîşa yekemîn ya li ser vî girî de sê heval şehîd ketibûn. Yek ji van hevalan, hevalê Cîhad bû. Lewra, ev gir bi navê hevalê Cîhad tê bi nav kirin.
Li gorî planê, du kom ji bona ku di du aliyan de êrîş bikin hatin amadekirin. Yek ji aliyê rastê, yê din jî ji aliyê çepê ve…Girê li pêş qereqolê parastina qerekolê dikir. Gir, nêzîkî dused-sêsed gavan dûrî qerekolê bû. Li pişta qerekolê girekî din hebû. Lê, girê pêşiya qereqolê cihekî stratêjîk bû. Qerekol, bi çar-pênc giran dihate parastin. Lê girê Şehîd Cîhad, girê herî bilind û girîng bû. Ango; plana me jî li gorî vê girîngiyê hate amadekirin.
Di koma êrîşê de em heşt heval bûn. Pênc heval jî hatin alîkariya me. Milê din jî li gorî vê planê xwe bi cih kiribû. Hîn jî em li cihê xwe bûn. Saet mîna kîsokê giran giran dimeşiya. Çavên me jî li rêya hin hevalan bû. Piştî ku tîma kifşê hat û rapora devokî di derheqê qerekolê de pêşkêşî hevalan kir, li ser girîngiya vê êrîşê axaftinek hate kirin.
Roj, hêdî hêdî şûna xwe dida êvarê. Êdî dem bûbû êvar û çend stêrk li asîmanê rengderya diçûrisîn. Bayek hênik rûyê me dialast. Em jî dimeşiyan… Em gelekî meşiyan. Di hemû deverên me de xwêdan davêt û kincên me bi canê me ve dizeliqîn. Lê, em dimeşiyan. Saet di dehan de em gihîştin binê gir.
Hîn çalakî destpê nekiribû. Qordîneya çalakiyê hevalê Rûbar û Fîdel bûn û bi rêya bêtêlê pir aşkere axifîn. Tu nabêjî li milê rastî mayînan hatibû. Ji me re digotin; “hay ji mayînan hebin.” Neyar li ser vê axaftina vekirî, bi me hesiya. Dîsa Fîdel digot; “xwe hinek din nêzîk bikin” bi vê fermanê re, me xwe kêmek din nêzîk kir. Piştî axaftina bi bêtêlê, me hew dît ku leşkeran sengerên binê gir berda û berê xwe dan sengera jora gir.
Li dora saet yanzdehan kobra hatin û derdor bombebaran kirin. Leşkeran jî narincok davêtin derdora xwe. Du kobra bûn. Li cihê parastinê û dora gir dixistin. Çalakî li ber aşkerebûne bû. Di vê navberê de Fîdel dîsa axifî û got; “xwe hinek din nêzîk bikin.” Me jî xwe da cihek din. Neyar pir bombebaran dikir. Me hew dît ku narincokek ket navbera me. Guleyek G-3’ê li serê min ket û narincok di navbera me de teqiya. Hemû deverê canê me bûn parçên narincokê. Ez bi wê rewşa xwe zîvirîm nava hevalan. Gava hevalan vê rewşê dît derûniyeke neyînî û bêhêvî kete dilê wan.
Baskê me belav bû, reviyan ber bi jêre ve. Em sê kes di sengerê de man. Ez, Dilar û Qehreman bûn. Dîsa ji baskên din jî çar heval gihîştin me. Em li hev kom bûn, lê êdî em ji hişê xwe diçûn. Qederekê diçin, di nava xwe de gengeşiyê dikin. Alîkarê min bêtêla xwe winda dike. Li wir hevala Dilar dike qîr û dixwaze were min bibe. Gava nêzîkî min dibe, neyar wê didin ber gulebaranê û dikeve erdê. Hevalê Hekîm wê dibînê, hema di cih de çend daran kom dike û wê datîne ser. Wê ber bi jêr ve dibe û li cihekî vedişêre.
Ez li wir mam, hêdî hêdî dibû sibe. Ciyê ku ez lê dimam helizên wê zaf bilind bûbûn. Ew bû hêlîna stara min. Wê min ji neyarên çavsor parast.
Gava bû sibeh û rojê serê xwe rakir, tîrêjên rojê ez ji xew hişyar kirim. Lê, hîn jî baş nehatibûm ser hişê xwe. Piştî hatim ser hişê xwe, min xwe li binê gir dît û di ser serê min re leşker diçûn û dihatin. Ez wan dibînim, lê ew min nabînin. Lê, gengaz bû ku werin cihê ez lê me. Ez bi xwe jî birîndar im, parçeyek jî li singa min ketibû. Di cihê birînê de xwîn kom bûbû û bêhna min teng dibû. Lewra, ez nikaribûm rabim li ser xwe. hema di cih de min tiştên xwe bin ax kirin û narincokek xiste berîka xwe. Jixwe çeka min ne li gel min bû…
Daristan li ber çavên min ket. Xwe gihandina daristanê hêviya rizgariyê zêdetir dikir. Min xwe bi erdê ve xişikand da ku bigihîjim nav daran. Ji westandinê bêhna min teng bû. Bêyî vîna xwe dîsa ji ser hişê xwe çûm. Gava hatim ser hîşê xwe, dengê leşkeran dihat, wan xwe berdabû jêr, cihê ku ez jê hatim lêgerîn dikirin. Bi dengê wan re, rabûm ser xwe û min li jor mêze kir. Wê çaxê min destê xwe avêt narincoka xwe û amade sekinîm. Leşkeran qala xwînê dikir. Him ji ber birîndariya hevala Stî, him jî ji ber brîndariya min, şopa xwînê li wan deran mabû. Min dibihîst ku digotin; “birîndar bûne.” Ez rabûm û hêdî hêdî min xwe xişikand û xwe dûr xist. Ji bin venêra wan derketim. Qederê deh gavan bi erdê ve xişikim. Gişhiştim cihekî. Lê, pir germ bû. Dora saet deh bû. Di birînê de kûrm çêdibûn. Min xwe xist goleke avê. Avê ez hişyar kirim û bandorek erênî li ser min kir. Ev yek hişt ez pêncî-sed gavên din dûr herim. Lê, birîna di serê min de pir vebûbû, lewma min bi parçeyek şûtik girêda.
Lê min av venedixwar ji ber ku vexwarina avê ji bona birîndaran xeter bû. ji ber vê yekê tenê min dev û lêvên xwe şil kir. Wisa qederek din çûm. Êdî bûbû şev. Xwezayê kirasê tariyê li xwe kir. Lê, ronahiya heyv û stêrkan, rengê vê kirasê vedikir. Min jî xwe di nava şikêrekî de veşart. Taqeta min nemabû. Pir birçî û tî bûbûm.
Di birîndarbûnê de tişta herî nexweş tenêmayîn e. Min jî bi hestên kûr û kelegirî li rêka hevalan dinêrt, dema min şopa pêlavên hevalan didît pir kêfxweş dibûm. Lê, çi feyde dîsa tenê bûm û rondik xwe ji çavên min berdidan xwarê… Armanca min ew bû ku ez xwe bigihînim hevalan. Şehadet qet nedihat bîra min. Moralê min li cih bû. Lê, gava min xwe tenê didît, dilhestiyariyê ez dipêçam û dibûm dîlê wê…
Çûm di nava şîkeran de razam. Lê nêzîkî yekê şevê hişyar bûm. Min li dora xwe nihêrt, kes nebû, dîsa çavên min ketin ser hev. Roja din ketim rê. Min digot ez xwe bigihînim Dola Şifreza, qerekoleke vala li wir hebû. Li gel wê jî, gundekî vala hebû. Di wê dolê de kes nebû. Ev dol rasterast diçû Çemço, herêma ku heval lê hebûn. Hêdî hêdî meşiyam. Min dartûyek dît û birçîbûna xwe bi xwarina tûyan şikand. Xwarina tûyan ji bona min bû hêz, lingên min ketin tevgerê. Dîsa meşiyam û li min bû şev. Wext wisa derbas dibû. Çûm keviya avekê û min xwe dirêj kir. Ji tîna kezeba min dişewitî! Lê, min av venexwar, tenê dest û rûyê xwe şil kir. Ji bona ku avê venexwim min li ber xwe dida… Lê min devê xwe xist nava avê û wisa di xew de çûm. Tu nabêjî tîmek heval li jorî min bû. Ez jî, li ser rêya wan bûm. Tîma hevalê Remezan yek bi yek di ber min re diborîn û avê vedixwarin. Nêzî bidawîbûna tîmê deng hate min, hema di cih de rabûm û min kir qîr:
-Hevaaaal!
Hevalek bi navê Rizgar pirs kir;
-Tu kî yî?
-Ez heval im.
Çima tu li vir razayî?
Wî got qey yek ji tîma wan razaye û got;
Rabe, bimeşe.
Ez hevalê Çiya me.
Çiya şehîd ketiye, tu ne Çiya yî!
Hevalan tekmîla şehadeta min dabû.
-Çiya şehîd neketiye, ez li vir im.
Hema wî hevalî qîrek da tîmê û heval hemû kom bûn.
Heval hemû dilşad bûbûn. Li gorî wan miriyek ji nû de vejiyabû. Ez jî ketim xeyalekî xweş. Te digot qey ez nû hatibûm cîhanê, mîna zarokekî şa bûbûm. Min çîroka xwe tev de ji hevalan re anî ziman. Hema di cih de darbestek çêkirin û ez danîm ser, birim gund. Em çûn gundê vala yê bi navê Şifreza. Li wê derê hevalan ez derman kirim.
Êdî hestên min govend digerandin û sergovendkêş dil bû. Vê carê jî rondikên şahiyê bûbûn destmala dil ku li serê govendê dihejiya. Êdî ez gihabûm hevalan...
Çiya KOBANÊ
- Ayrıntılar
Dîrokê her tim mirovên leheng afirandiye. Dîroka gelê me de jî yên wekî Egît, Erdal, Zîlan û Berîtan û bi hezaran şehîdên bi rûmet, erdnîgariya Kurdistanê afirand û ev erdnîgarî qehremanên bênav dide jiyîn. Lê dîroka wan nedihate nivîsîn.
Serheda dilbirîn gelek xort û ciwanên xwe dan vê axê. Hinek ji wan yên vê xakê bûn. Dilê gel de kulîlkên berfînê bûn. Şîn dibun di binê keviyên berfê de. Serî radikirin ji bona jiyana vî gelî. Bedena xwe dikirin mertal. Ciwan û zarokên heviya Ehmedê Xanê, wek çîroka Mem û Zînê evîneke bêhempa dijiyan. Ev ciwanana li çiya û zozanan dibûn rêhevalên şiverê berf û serma û seqemê… Dibûn bersiva evîna Ehmedê Xanê.
Heval Berxwedan bûbû ewrek biharê û ev ewrê jiyanê ji Xerzanê berê xwe dida Serhedê. Rêheval Berxwedan Koçer di sala 1996’an de dest bi gerîlatiyê dike. Li Botanê û Serhedê karê xwe dimeşîne. Naskirina me di 2006’an de li Tendurekê çêbû. Gava min wî dît, min moralekî mezin jê girt. Ew gerîla bû, di cihê xwe de nedisekinî û hevalekî pir hişyar bû. Disiplîna wî nedihişt ku mirov bikeve nav kêmasiyan. Ji xwe bawer bû. Ji her tiştî re wêrek bû. Ew sekna wî ya bi heybet i carî serî neditewand. Rê û rêzikên gerîla her pêk dianî. Di meş û jiyana wargehê de her tim şiyar bû. Carinan mirov xwe bi xwe digot rêheval Berxwedan razaye, lê gava ku me dengekî biçûk jî derdixist pê re çavê xwe vedikir. Rêheval Berxwedan di milê leşkeri de ti carî tawîzan nedida.
Rojekê em li Geliyê Zîlan bûn. Em çend hevalên bi navê Ş.Berxwedan, Ş.Karker, Ş.Gabar (Koçer), Ş.Sîpan, Ş.Brûsk û çend hevalên din li gel hev bûn. Berdestê siharê em gihaştin qampê.. Di nav qampê de keviyên berfê jî hebûn. Em li qampê rawestiyan lê xewa me yekî jî nedihat. Cih zozan û derdor jî ripîrût bû. Ji boyî ku ti kes me nebîne, pêwîst bû beriya roj hilbe me ava xwe bianiyana. Me ava xwe ji keviyên berfê peyde dikir. Çend şaşal û reşoyekî me hebû. Lê tiştekî ku em bişewitînin nebû. Ne gunî û ne jî kemre. Me reşo girtibû ku ji boy em çayê çêkin. Lê emnikaribûn serî bi sermaye re derxin. Tahma rêwîtiyê di çayeke kelî de heye lê çaya me jî çênedibû. Sisê an jî çar şevên me hebûn.Êdî roj hilabû û xewa kesî ji me nedihat. Ji boyî ti kes me nebîne em ji nav kebiran dernediketin.
Di wê navberê de Ş. Berxwedan çend bîranînên xwe ji me re vegot. Bîranîna wî li ser çay çêkirinê bû. Di ber re jî digot; ‘‘tahma gerîlatiyê hindeki jî di çêkirina çay de ye’’ pê re jî; ‘‘Hûn jî dizanin ku me ev çaydan li ser pişta xwe ji Başûr hetanî vir vala vala neaniye, ger em çayekê ji vî çaydanî venexwin qet nabe.’’
Bîranîneke xwe ya dî jî wisa dianî ziman; ‘‘Em li qada çaran, nêzî çiyayê Allah û Ekber bûn. Dîsa ne gunî û ne jî kemre hebûn ango tiştekî ku em pê agirê xwe geş bikin nebû. Wê demê min şiveke hişk kir çar parçe. Pişt re min çewalekî naylon bi kêra xwe veçirand. Ew çewalî li şivan pêça û bi sê keviran kuçikekî çêkir. Çaydan tije av kir û danî ser kuçik. Agir bi naylonê li şivan pêçayî xist û bi vî awayî parçeyên şive jî şewitîn. Hemû hevalan got; ‘‘ew çaydan bi çar parçên şivikê re dê çawa bikele?’’ Lê Ş.Berxwedan got; ‘‘Ev naylon û parçeyên şivikê wê çaydan zû bikelîne. Ji ber ku min kuçik gelekî nizm kiriye û têna agir hemû li bine çaydan dide. Dê ev çaydan zû bikele û hetanî êvarê em bê çay namînin.’’
Gerîla li ku be jî divê cihê wî neye zanîn. Dema mirov di çeperan de be, bêdengî gelekî girîng e. Dema mirov din av kevir an jî dolekê de be, dûyê agir mirovan deşîfre dike. Ew roj bi van gotinan tecrûbeyên xwe ji me re vedigot. Ew roj bi çar parçên şivikan û naylon hetanî berêvarê ji me re çar caran çay çêkir. Şevê gava dimeşiya her tim çeka xwe di destê xwe de digirt. Nediavêt milê xwe. Ji bo pevçûnan her dem amade bû. Saet 12’ê şevê bû. Em ketibûn cihekî xeter. Gund û zomên çaşan bûn. Em bêdeng û pir veşartî dimeşiyan. Ew li pêş bû ez jî li pey wî bûm. Em ketin nava newaleke biçûk. Ew beziya ez jî li pey wî beziyam. Çawa derket li ser lêva dolê dengê fîşengekê hat. Hevalên din re qîr kir got; ‘‘xwe biavêjin erdê’’. Her hevalek xwe avêt erdê lê ez li ser ling mam. Paşî min jî xwe avêt erde. Wê şeve em li dolekê man. Li derdora me bi tenê majyak ango qirşik hebûn. Heyanî evarê em di nav wê dolê de man. Şivanek sibê heyanî evarî li derdora me diçû û dihat lê me nedît. Lê şivanekî din bira pêzê xwe wenda kiribû û li bira xwe digeriya. Berêvarê bi rasthatinî ber bi me ve dihat. Me xwe baş veşartibû. Zilam hetanî ser serê me jî hatibû. Ş. Berxwedan rabû û zilam pêşwazî kir. Jê re got rûne, zilam rûnişt û ketibû şoqê. Vile vila wî bû û nezanîbû çi dibêje. Ş. Berxwedan ew teselî kir. Zilam piçek ser hişe xwe ve hat. Lê dîsa ditirsiya. Ş. Berxwedan riya xwe berdabû û dirêj bûbûn, ji ber vê jî zilam jê pir ditirsiya. Ş. Berxwedan me bi şivan da nasîn. Zilam hêdî hêdî bi ser xwe ve hat. Me zilam li cem xwe hişt heyanî tarî baş kete erdê pişt re jî me şivan berda. Zilam dema ji me veqetiya giriya û bi vî awayî ji me dûr ket.
Gava em di rê de dihatin cihê ku Ş. Berxwedan lê derbas bûbû bi me dida nasîn. Ji ber ku berê li van dera mabû bîranînên xwe jî ji nû ve bi bîr dianî. Pişt re ji me re behsa birîndariya xwe kir. Di 7’ê Tîrmeha sala 98’an de li Sînekê ketibûn pevçûnekê. Pişt re got
Nên xwe wisa domand; ‘‘em li qampê bûn. Dijmin berdestê sibê derdorê li me girtibû. Bi tang û panzêran ve bi ser me ve dihatin. Di ber destê sibê de şer destpê kir. Li cihê ku em lê bûn kevir qûçek(qelaç) hebû. Ev qûç li hawirdora xwe cihê herî serwer bû. Bi hêsanî me çeperên xwe girtin. Di pevçûnê de du hevalên me şehit ketin. Hevalê Nûman Amed û hevalê Akîfê ji Başûrê biçûk bû. Ji bilî vê sê heval jî birîndar bûn.Ez ji ling û pişta xwe ve birîndar bûbûm. Dema tarî ket min xwe ji cihê pevçûnê dûr xist. Roja dîtir, dijmin hatibû hetanî nêzî min. Heta êvarê li ber min çûn û hatin lê ez nedîtim. Hevalên din, birîndarên me biribûn û ez ji wan veqetiyabûm. Nikaribûm li ser linge xwe bimeşim ji ber vê jî min xwe li erdê dikişkişand. Bi giştî du rojan wisa li ser zik min xwe kişkişand. Piştî du rojan min xwe gihand zomekê. Yên li wir li min xwedî derketin û birîna min derman kirin. Piştî mehekê ez bi ser xwe ve hatim û min gelekî bêriya rêhevalên xwe kiribû. Lê min hay jê nîn bû ku, dijmin gotiye me PKK’yîyekî bi birîndarî girtiye û her roj em bi xwe re digerînin. Ev kesê di deste me de her kesî dinase û wê navê we hemûyan ji me re bêje. Ji ber vê yekê gundî ditirsiyan û ji hevalan acis bûbûn. Ew zoma ku ez lê bûm, mirovên li wir jî dixwestin rojek berî rojekê ez baş bibim û ji gel wan biçim. Hevalên me di destpêkê de ji van gotinên dijmin bawer nedikirin. Lê piştî agahiyekê jin negirtibûn êdî ew jî bi van gotinan bawer dikirin. Lê hîna jî min nikaribû xwe li ser lingan bigirim. Ne darek û ne jî gopalek hebû. Ji neçarî min qarnasa xwe ji xwe re kiribû gopal. Paşî min ji wê zomê xatir xwest û ez ji wir dûr ketim. Ez ketim rê û ez li hevalan digeriyam. Ez difikirîm, gelo ezê hevala li ku bibînim. Min berê xwe da Sînekê berêvarê bû û min xwe nezî zomekê kir. Ez çûm zomê ji min bawer nekirin. Gotin em hevala nas nakin qet nehatine vir. Dema ku min xwest derheqê hevalan de ji wan agahî bigrim gotin hinek mirov tên. Min ji wan pirsî ew kîne? Gotim em nas nakin. Min xwe da kêlekê ku çi bibinim, heval ber bi malê ve dihatin. Xwediyê malê çû ew pêşwazî bike hîna wan fêm nekirî min qîr kir û ji keyfa xwe avête hevalan. Min ew hemêz kirin. Heval matmayî bûn lê dema min ew hemêz kirin ew jî neçar man û ez hemêz kirim. Hevala despêkê bi balkêşî li rûyê min nêrîn. Dest dan guhê mink u bê kah atine jêkirin an na. Pişt re heval fêm kirin ku di derheqê min de tiştên ku dijmin belav kirine yek jî nerast e. Bi wê kêfxweşiyê em çûn cem hevalên din jî. Çawa hevalan got hevalê Berxwedan hat, hevalê Yaşar û hevalê Delîl jî ji çeper derketin derve ew jî gelekî kêfxweş bûn. Wê carê jî me hevdû sax dîtibû. Ji ber wê jî ez pir hestiyar dibim.’’ Dema ku rêheval Berxwedan bîranînên xwe dianî ziman te digot qey ji nû ve wan dijî. Niha her sê heval jî şehîd ketine. Ş.Berxwedan, Ş. Yaşar, Ş.Delîl…
Yên zindî mane jî em in. Ew bîranîna zindî mirov dibe demên kûr û dûr. Mirov bi hevalê Berxwedanra her tim zindî bû. Mirov digirt dibir dixist nav deryaya jiyanê. Her behsa bîranînên xwe dikir û hevalên pê re jî dibûn kesayetên di nav wan bîranînan de. Rêwîtiya bi rêheval Ş. Berxwedan re pir xweş û bi tahm bû. Me jî dixwest em bi te re bibin Hemze, Şoreş, Birûsk û me jî xwest ku bibin şervanên te. Li benda te ye hevalê Seyfî bi hesreta dîtina Çaran, Şoreş bi hesreta dîtina warê bav û kalan. Hevalê Şoreş hîna wê vê axa pîroz maç bikirana û wê gundê xwe dîtibana. Hemzeyê pêlewan xwe ji tolê re deyindar dihesiband. Ew ken yê hevalê Sîpan bû ku çemê Arasê bêdeng dikir û dibû pirek ji dile pak ê rêhevaltiyê re. Ma birûsk nebû yê deste xwe dihejand. Û digot ne tenê niha piştî xwe jî ava bikin. Pênc hêvî bûn avek û xwe ji çemê Sîdar bi xuşînî berdan li nav çemê Arasê. Her tim di dile wan de bû rakin ala pîroz û li ser sere çiyayê Allah û Ekberê biçikînin. Ma ne şehîd digotin ku; li ser gora me dile gelê me heye û bo vê jî em dilaram in.
Di sala 2008’an de hevalê Berxwedan û çend hevalê xwe wê ji Çemçê derbasî herêma Çaran bibûna. Hevalên me ji boyî çemê arasê derbas bikin, diçin cihekî nêzî Qaqizmanê. Lê her pênc heval jî di 20’ê Avrêla 2008’an de bi encama komployekê dikevin pevçûnê. Rêheval Berxwedan hetanî êvarê li ber xwe dide û ji ber ku hevalên dinê şehîd ketine ew jî paşvekişînê ji xwe re qebûl nake û hetanî fîşenga xwe ya dawî şer dike. Pişt re bi qehremanî tevlî karwana şehîdan dibe. Pêkanîna hêvî û xwestekên Ş. Berxwedan, Ş.Hemze, Ş.Birûsk, Ş. Sîpan û Ş. Şoreş erka me ye. Ji me re ala deste xwe hiştin û vê alê li lûtkeya çiyayan çikandin deynê stûyê me ye.
23.02.2010/ Çemçê
Dem Agırî
- Ayrıntılar
Raza di cîhana şîniyê de avjenîkirin, di nepenî û kûrahiya abadîniyê de ye. Her roj bi rengê şîn re dîdar bû. Ji ber ku hêşînahî azadî bû. Te ji behra fûriyayî û ji bilindahiya ezmanan hêza xwe digirt.
Weke cihana wê ya hundirîn, çavên wê jî hêşîn bûn. Hecçko dema min tu dîtî, ji min re pir dûr û sar hatibûyî. Dibe ku sedema xwe ji nenaskirina te û -piştî dîlketina Serokatî weke her jina çiyayî- ji rewşa min a derûnî digre. Demeke dirêj me di rêveberiya heman yekîneyê de cih girt. Piştî kum in rêhevaltiya te ya germ nas kir ev nêrînên min ên balkêş guherîn. Dema min ji te re behsa hevnasîna me ya ewil dikir, dîsa bi wan du behren fûriyayî tu dikeniyayî. Jiyana te jî weke kene te yê fûriyayî tê û tije bû û bi baldarî nêzî her qada jiyanê dibûyî. Di jiyanê de tu him dibûyî mamoste û him jî dibûyî xwendekar. Ev mijar sedema xwe ji dilpakiya te digirt.
Yekemîn bîranîna me bi derçûnekê (întîşar) destpê kiribû. Ev derçûn bi boneya perwerdehiyê bû. Bo ku berî wê hayê me jê hebû em amade bûn. Bi teqîna fîşenga yekemîn hemû hevalên mangê rahiştin amûrên xwe û em çûbûn sere gir. Di navberê de jî me bi coş nîqaşa, di şer de em ê çawa bêhtir bi lez, xasûk û şareza bin, dikir. Di yekemîn dewreya dibistana leşkerî de ew coşa te ya perwerdehiyê bala derdorê jî kişandibû. Ev yek perwerdekariya te ya jiyanê jî derdixist holê. Aliyekî te yê din ê bale dikişand jî ew bû ku, nêzîkatiya te ya tîmê bû. Rêhevalên ku di tîma te de cih digirtin, ji te û vê perwerdekariya te pir razî bûn. Her wiha di jiyanê de te ti carî yek alî nedifikirî.
Di lîstokan, meşên şeve û di perwerdehiyên leşkeri de tu her tim rûken bûyî. Ji zewqa te ya govend girtinê hetanî ew kenê li xwe yê resen, te çanda xwedawenda dianî bîra mirovan. Di pêvajoya perwerdehiyê de tişta ku herî zêde bala min dikişand xweyrêgezî, sekna te ya bêtawîz û bertekên te yên watedar bûn. Ji aliyekî ve ew parvekariya te ya jidil û ji aliyê din jî piştî her waneyê ew nîqaşên te yên bicoş rê da ku xwe di dilê her hevalî de bi cî bikî. Rêgeza te ya jiyanê, wek Rêbertî digot; ‘‘xwe bigihîne yê li pêş û yê li paş mayî jî bigihîne xwe’’ bû. Ji ber vê taybetmendiya xwe jî di jiyanê de tu her nefsbiçûk bûyî û te her alîkarî dida rêhevalên xwe. Bi vî renge xwe yê resen ti di jiyanê de tu qet tenê nedimayî. Di çûyîna koma Dêrsimê ya 2003’yan de rêheval Faraşîn jî hebû. Beriya çûyînê hat gel min ku ji min xatir bixwaze û bi zimanê çavan wek ku ji min re bêje; ‘‘tu jî nayê’’ dinêrî. Di dema destgirtina me de min gotibû; ‘‘ez baş dizanim ku di gelek mijaran de tu yê serkeftinan bi dest bixî. Niha tu gelekî dûr diçî. Her tim bi vê pak û paqijiya xwe ve bimîne.Soz didim te, dê demildest xwe bigihînim te.’’ Û me bi van gotinan hev hemêz kiribû. Xwesteka me ya dawî jî li Dêrsimê hevdîtin û nêzbûna Serokatî bû. Piştre di demeke nêz de ez jî bûbûm rêwiya rêya Dêrsimê. Cara yekemîn di 2004’an de li cîhekê min tu dîtibû. Qet ji bîra min naçe, bê ji bêrîkirinê bû yan jî ji kêfxweşiyê bû nizanim lê di du-sê deqên destpêkê de bi girîyekî bi deng me hev himbêz kiribû û piştre me kenê xwe yê şilopilo jî tevlî vî kenî kiribû. Heval Faraşîn ji ber ku ji Ovacikê hatibû mintiqeya me, her behsa bîranînên xwe yên wê derê dikir. Behsa bedewiyên bêdawî yên Ovacikê, Elî Boxazî, Ava Tagarê û bîranînên xwe yên qampa çile dikir. Çileya wê salê me bi hev re derbas kir û hevala Faraşîn din av me hemû hevalan de ya herî kelecanî û bicoş bû. Ji ber ku pirtûka Serokatî ya bi navê ‘‘Parastina Gelekî’’ nû gihabû destê me em hemû bi coş tevlî perwerdehiyê dibûn. Em bi rêheval Faraşîn û Roza re heta derengiya şevê di nav nîqaşan de bûn. Dema me mijara ‘‘kaosê’’ nîqaş dikir hevala Faraşîn pir kelecanî dibû û dibû sedem ku bîranînên me yên kêfxweşiyê zêde bibin. Di tevlîbûna xwe ya jiyanê de xweyrişt bû. Ruxmî vê aliyên xwe yên pak, xwezayî û zarokî jî hebûn. Cewherên elewîtiyê yên mîna humanîstî, dilsozî û dilpakiyê di kesayeta xwe de yek bi yek dabû rûniştandin. Têgihiştina wê di herî kar û barî de xwe zû dida der. Gelek heval him di jiyanê û him jî di şer de xweziya xwe bi tevlîbûna wê dianîn.
Belê hêşînahiya rondikên minî mîna Mûnzûrê diherike, rêhevala min a dilsoz… Çavên min her li te digerin. Herî dawî em ji Neh Qelaçan ji hev veqetiyan. Ez çûm rojavayê Dêrsimê û tu jî çûyî rojhilatê Dêrsimê. Hemû hevalên bi te re mayî, bi erênî behsa tevlîbûna te ya jiyanê dikirin û te mînak nîşan didan. Di demeke kurt de te xwe bi pêş xist û bi ilhama ku tu li cihê heval Zîlan bûyî, bi carekê ve wek dareke spîndarê te reh berda ew axa qedîm. Te di dilê her rêhevalê/î de xih girt û tu buyî fermandareke mezin. Bi bişîrîna bihara 2008’an çavê xwe vekiribû. Bi 11 rêhevalên xwe ve berê xwe dabûn rôjê û ew bi çavan himêz kiribûn. Li himbêza dayikê ango li Qelaçên Hingirwanê dijmin ew xistibûn kemînê. Du rojan li ser hev dijmin bi helîkopteran bombe li ser serê wan reşandibû. Pevçûn qewimîbû. Li gor gotinên hevalekî ji pevçûnê filitîbû, ‘‘ li hemberî berxwedan û wêrekiya rêheval Faraşîn heyran mabû’.’ Xwestibû arîkariya hemû hevalên xwe bike. Bi xwînsariyê dema dixwaze rêhevalên xwe ji nav dijmin derxîne, bi giranî birîndar dibe û bi vî awayî di rêwîtiya ber bi rojê ve ew jî wek hezaran rêhevalên xwe dibe mêvanê ezmanên şîn…
Ez te
bi tîrêjên rojê
Bêdawîtiya ezmanên şîn
Bi dilpakî û hezkirina rêhevaltiyê
Bi bêrîkirinên bê dawî bi bîr tînim…
Rojbîn FARAŞÎN
- Ayrıntılar
Şehîd Nûda pajerojeke çawa li pey xwe hişt?
Bê guman behar bi keskahiya xwe, bi kulîlk û bergehên xwe bedewe lê belê gurûpek hevalên me di behara sala 2008 an de şehîdketin. Dibe ku rengê jiyanê bi hevaltiya xwe şên û bedewe be, lê belê gava ku hevalên me şehîd dikevin û bedena wan di axê de tê veşartin, dilê her hevelekê û hevalekî dişewitê. Xeyal û xwestekên hevalên me yên şehîd, di nêvî de dimînin û pêwîst dike ku ew xeyal bigihîjin dawiyê. Hevala Nûda jî di nava wê gurûpê de bû. Her kes fêrbibû wê li gel xwe bibînin û bi wan re jiyanbike. Çûyîna hevala Nûda ne tenê zor bû, dilê mirovan guvaşt. Keça çiya ya delal roja ku lingên xwe avêtin ser xaka çiya û di rêka dirêj de meşiya, çiya ew hembêzkirin û ew keça xwe pejirandin.
Hevala Nûda Karker di sala 1992 an de beşdarî rêxistinê bû. Gava ku derbasî welêt dibe piraniya xwe li herêma Zagrosê dimîne. Sala 1998 an derbasî saha Rêbertî bû. Piştî dewreya perwerdê hevala Nûda tevlî gurûpa lêhûrbûnê dibe û li gel Rêbertî dimîne. Piştî wê derbasî saha Ewrûpa dibe. Hevala Nûda bi taybetiya xwe ya gelêrî dihate naskirin. Di nava gel de xebat dida meşandin, deyar dida gel û di nava gel de dihate hezkirin. Piştî hatine welêt piranî li herêma Behdînan û Qendîlê ma. Hevala Nûda wê derbasî herêma Botanê bibûne, Rêbertî pêşniyar dike ku qomîteyeka avakirina PKK ê were avakirin. Ji ber vê yekê çûyîna hevala Nûda ya Botanê ji milê rêxistinê ve tê sekinandin. Hevala Nûda herdem xeyal dikir ku derbasî herêma Botanê bibe. Di wê pêvajoyê de rêxistin bi zor û zehmetiyên mezin re derbas dibû. Lê belê hevala Nûda bi tevlîbûna xwe ya ji xebatê re xwedî li hîma Rêber APO derket. Di wê demê de ew û hevala Viyan bi hev re cihê xwe di wê qomîtê de digirtin.
Tevlîbûna şehîd Nûda ji jiyanê re bi çi awayî bû?
Çabayê heval Nûda ew bû ku erkên xwe yên di wê pêvajoyê de pêkbîne. Taybetmendiyeke hevala Nûda ew bû ku erkên xwe çi biçûk û çi jî mezin be, pêkbîne. Erk pêkanîn ji bo hevala Nûda xizmetkirina rêxistinê bû. Cih girtina şehîd Nûda û şehîd Viyan di qomîta avakirina PKK ê de baweriyekî mezin dida hevalên jin û xort. Bi fedakartiyeka mezin tevlî perwerda PKK ê dibûn. Piştî kongra PKK ê ya yekemîn hevala Nûda bi xwesteka xwe derbasî YJA STAR bû û bi israra xwe derbasî herêma Botan bû.
Girêdana şehîd Nûda bi Rêbertî ve di kîjan astê de bû?
Hevaltiya şehîd Nûda bi Rêbertî re gelekî xurt bû, lewre gava ku hevala Nûda şehîdket Rêbertî got “hevaleke min hebû Nûda Karker”, di vir de tiştê ku ez dixwazim bibêjim Rêbertî ji bo herkesî nabêjê hevaleke min hebû. Heval Nûda hevaltiyeke dirust bi Rêbertî re kir, ji ber vê yekê Rêber APO ew weke hevala xwe pejirand. Şehîd Nûda Rêbertî weke bîrdozî û felsefe ji bo xwe dipejirand. Girêdan û hezkirina wê di asta bîrdozî û felsefî de bû. Rêbertî di mirovan de li dilsoziyê digeriya. Ji ber wisa her dem ji me re digot “ gava hûn bi min re daxivin bi zimanê xwe naxivin, bi dilê xwe baxivin wê rastir be, hingî di dilê we de çi heye ezê fêmbikim.” Hevala Nûda jî bi dilê xwe bi Rêbertî re daxivî. Hêviyên Rêbertî ji hevala Nûda di astekî bilind de bû, ji ber ew rêbereke tevgera jin didît û hêzeke mezin di wê de didît, ji ber vê yekê çabayekî mezin di ber hevala Nûda da. Hevala Nûda bi sekna xwe û tevlîbûna xwe ji jiyanê re, xwedî li çabayê Rêbertî derdiket. Hevala Nûda bi berpirsyartiyeke xwezayî tevlî jiyanê dibû.
Nêzîkbûnên şehîd Nûda ji jin re bi çi awayî bûn?
Hevala Nûda ji cinsê xwe gelekî hezdikir. Ji bo alîkariya hevalên xwe yên jin bike çabayekî mezin dida. Bi dilnizimî nêzî hevalên xwe yên jin dibû. Li hemberî paşverûtiya jin tekoşîneke mezin dikir. Êşa ku îro hemû jin jiyandikin di dil de hîsdikir, ji ber vê yekê bi cinsê xwe ve girêdayî bû û li hemberî kêmasiya tekoşîn dikir. Çabayekî mezin dida ji bo hevalên jin pêşbikevin û ji êş û zoriyan rizgar bibin. Hemû hevalên jin ji hevala Nûda hezdikirin. Li hemberî hevalên jin tekoşîn dikir lê belê ew tu carî biçûk nedidîtin, lewre herkesî fêmdikir ku çima hevala Nûda li hemberî wan tekoşîn dike. Her çiqasî zor û zehmetî dikşandin lê belê dîsa jî di tekoşîna xwe ya cinsî de israr dikir, di rêgezên xwe de tawîz nedida. Hevala Nûda nikarîbû bê hevalên jin jiyanbike. Çavkaniya moralê wê hevalên wê bûn û bi hevalên jin re parvedikir.
Şehîd Nûda xwe çawa perwerde dikir?
Şehîd Nûda bi parvekirina bi hevalên xwe yên jin re, xwe perwerde dikir. Xwe perwerde kirin tenê di pirtûk xwendinê de nedidît û di jiyanê de xwe perwerde dikir.
Me demekê bi hev re jiyankir û dikarim bibêjim ku ez gelekî ji hevaltiya wê bandor dibûm. Di hevaltiya xwe de cewherî bû. Bi dilekî mezin hevalên xwe hembêz dikir. Digot “her tiştê min hevalên min in”. Me ji hevala Nûda moral digirt û bi tevlîbûna xwe ya ji jiyanê re heyecan dida me.
Tekoşîna şerê cinsî di astekî bilind de dida meşandin. Di pîvanê xwe yê red û qebûlkirinê de zelal bû. Tekoşîna şerê cinsî weke tektîk nedinirxand û sitratîjîk şîrove dikir. Dayîmî hevalên li derdora xwe dikşande tekoşîna cinsî. Hebûna xwe bi PKK ê re didît. Bi rêgez nêzî rêxistinê dibû û li gorî xwe nêzî rêxistinê nedibû. Dayîmî di xebatê xwe de dixwest rêxistinê xurtbike. Hevala Nûda herdem digot “EZ KEÇA ÇİYA ME”. Girêdaneke wê ya mezin bi çiya re hebû, wateya jiyanê di çiya de didît. Digot: “ heya dawiyê ezê di çiya de jiyanbikim”, azadiya xwe di çiya de didît û ji axa Kurdistanê gelekî hezdikir.
Heya niha jî kesek bawer nake ku hevala Nûda şehîdketiye. Ji bo me wendahiyeke mezin bû. Şehadeta wê êşeke mezin bi xwe re anî. Ji ber ku hevala Nûda dikarîbû xebatekî mezin ji bo tevgera jin bike. Hemû hevalan bi şehadeta wê gelekî bandor bûn. Lê belê şehadeta her hevalekî ji bo me hêzeke mezine û hêza tekoşîn û partîbûyînê di me de dide avakirin. Bi dewamkirina xebata hevala Nûda emê wata bidin şehadetê û bibin bersiv. Emê di nava xwe de bidin jiyankirin. Xeta ku hevala Nûda tê de meşiyayî û çabaya ku daye, emê dewam bikin û bi hevala Nûda re hevaltiyeke rast û dilsozî bikin. Em hevala Nûda ji bo xwe weke xwedawendekê dinirxînin. Rêbertî ji bo hevala Nûda gotibû melekek e! Bi rastî jî wisa bû.
Dîlan Meletiya
- Ayrıntılar