Kesên ku di nava pergala şerê taybet de komkujiyên ku pergal pêk tîne encam didin, ne hêzeke ji rêzê ya artêşê ne.

Ev, kompayên ku di nava artêşê de bi taybetî hatine avakirin in. Herwiha çete hene ku wek kom beşdarî artêşê dibin. Mînakî, Topal Osman xwediyê taybetmendiyeke wiha ye. Ji herêma Deryaya Reş e, çeteyek e. Talankariyê dike, rêyan digire, êrişên nişkê ve li dar dixe; serweriya xwe bi wê rêxistina çeteyî, bi wê meyla çeteyî û bi êrişên çeteyî ava dike. Hêdî hêdî dibe hêzek. Di pêvajoyeke wiha de têkiliyên ku M. Kemal bi van re ava dike hene. Vê carê bi hev re beşdarî artêşê dibin, di nava artêşê de dibin yekîneyeke taybet. Yek heye ku jê re Sakallı Nurettin Paşa dibêjin, dibe serokê artêşê. Topal Osman jî bi wî re ye. Kesên ku komkujiya Koçgiriyê li Kurdistanê pêk tînin jî ev in. Kesên ku komkujiyên li dijî Hontus û Pontusiyan pêk tînin jî ev in. Yanî di van komkujiyan de hêzên taybet têne bikaranîn. Û ev hêzên taybet ên ku têne bikaranîn, azadiya tevgerê û desthilata kuştinê, talankirinê, îşkencekirinê û destdanînê li ser malan hene. Desthilata destdirêjiya cinsî dane wan û ew jî wê bê sînor dikin. Yanî kirinên ku ew di encamdana her cure sûcên şer de azad têne hiştin û kes dest li wan nade, wek arasteyên şêwaza rêxistinkirin û şerkirina wê têne sepandin. Ev jî di nava şerê taybet de divê bêne nirxandin. Tiştên din jî hene. Rêxistina Îttîhat û Terakkî belav bûye, lê Teşkilat-ı Mahsusa rêxistina xwe didomîne. Ev Teşkilat-ı Mahsusa ne avahiyeke ye ku tenê li Stenbolê rêxistin bûye. Ji bajarên Anatoliyayê zêdetir li Şamê, Bexdayê û Qefqasyayê rêxistin bûye. Ev ji aliyê îdeolojîk ve jî xwediyê nêrînekê ne. Turanparêz xwediyê avahiyeke fikrî ne ku bi tirkperestî û nijadperestiyê hatiye dagirtin. Ev, çi li Qefqasyayê be, çi li Bexdayê be, çi li Şamê be, li cihên wiha ku lê rêxistin dibin rêxistinên taybet hene, yekîneyên çalakiyên taybet ava dikin, ber bi rêxistinkirina taybet û rêxistinkirina binerdê ve diçin. Bêguman, di pêvajoya veguhertina Osmaniyan bo Komara Tirkiyeyê de ev dibin zemînek ku yên Komara Tirkiyeyê ava dikin wê werdigirin, û ne tenê wê werdigirin, lê polîtîkayên heyî jî didomînin. Di damezrandina Komara Tirkiyeyê de, bi van aliyan ve, taybetmendiya wê ew e ku xwe wek hêzeke ku bi komplo û komkujiyan, ji jor ve û bi giranî li ser burokrasiya leşkerî xwe dike desthilat, rêxistin dike. Jixwe piştî ku desthilata xwe ava dikin jî komployên hundirîn didomin. Kazım Karabekir ji derveyî lîstikê tê hiştin. Herwiha kesên wek Rauf Orbay û Fethi Okyar hene ku wek hevalên çekê yên M. Kemal têne zanîn; ew jî bêbandor têne kirin. Heta ku meclîs li Enqereyê hatiye avakirin, lê bi komployan kuştina parlamenteran jî dibe mijar. Dewlet li ser wê bingehê xwe ava dike. Di avahiyeke wiha de, piştî ku digihîjin encameke diyarkirî, piştî ku sînorên neteweyî didin qebûlkirin, berê xwe didin her kesê ku di nava wan sînorên siyasî de maye. Hem berê xwe didin Kurdan, hem derdorên îslamî û hem jî sosyalîstan. Her kes li dijî wan be, berê xwe didin wan. Bi taybetî berê xwe didin Elewiyan jî. Van hemûyan wek astengiyekê li pêşiya xwe dibînin, wek navendên desthilatê yên cuda dibînin. Dixwazin bi rakirina wan astengiyan hebûna xwe ava bikin. Tenê bi vê yekê jî nasekinin; dixwazin îdeolojiya xwe ya serdest jî xurt bikin; bi vê yekê jî nasekinin, dest bi sepandina stratejiya dewlet-netewe bi şêweyê herî hişk û komploger dikin. Ji ber vê yekê, ew tên kirin qadên ku lê netewekirina dewletê tê afirandin û pêşxistin. Li gorî vê yekê armanc, tirkkirina Kurdan, Lazan û civakên ji nijadên din lê ku wek civakên misilman tên zanîn e. Sunnîkirina Elewiyan û bêtir sivikkirina wan tê armancgirtin. Bi vî awayî, hem ji aliyê çand û nasnameyê ve û hem jî ji aliyê baweriyê ve, modela dewlet-netewe ya ku li axa Anatoliya tirk a Komara Tirkiyeyê tê pêşxistin an hewl tê dayîn bê pêşxistin, netewekirina dewlet-netewe, di nava sînorên heyî yên Komara Tirkiyeyê de dest pê dike ku serdest bibe. Ev hemû di çarçoveya planên taybet de dibin. Yanî ne bi vî awayî pêk tê ku pirsgirêkek derdikeve û tavilê dibêjin em van pirsgirêkan ji holê rakin. Mînakî, Plana Îslahata Rojhilat heye. Beriya wê biryarên damezrandina Dadgehên Serxwebûnê hene. Nivîsên ku sedemên damezrandina Dadgehên Serxwebûnê tîne ziman hene. Armancên Plana Îslahata Rojhilat hene. Ev hemû planên ku netewekirina dewleta tirk armanc digirin in. Ev hemû bi sepandin û qanûnên taybet tên pêşxistin. Ma şerê taybet pergaleke ku bi qanûn, sepandin û arasteyan tê avakirin nade xuyakirin? Dide. Ev hemû taybetmendiyên ku di damezrandina Komara Tirkiyeyê de hene ne. Li Kurdistanê zemînekê vedibêje ku li ser wê dagirkeriya leşkerî, pêvekirin û polîtîkayên asîmîlasyonê hatine pêşxistin. Bila em bala xwe bidinê: heta salên 1950î jixwe piraniya arasteyên ku em di nava stratejiyên şerê taybet de dinirxînin li erdnîgariya Anatoliya û Kurdistanê têne sepandin. Ger derbe be, derbe tê sepandin; ger jenosîd be, jenosîd tê sepandin; ger asîmîlasyon be, gavên ku wê pêş bixin tên avêtin û sepandin. Ger înkarkirina hebûnê be, bi wan tê dabînkirin. Her tim dibêjin endezyariya civakî; rastiya çêbûna Komara Tirkiyeyê jî wek planeke wê endezyariyê ye. Ev di heman demê de dibin bingehên zexm ên çêbûna pergalek û rejîmek şerê taybet. Li ser van bingehan li Kurdistanê operasyoneke ji nû ve ya dagirkeriyê tê meşandin. Lê ev dagirkerî di çarçoveya planeke nû de pêş dikeve. Rast e, Kurdistan bi tevahî hatiye kirin armanc, lê berê xwe nade hemûyan bi hev re; parçe parçe pêş ve diçe. Pêşî qadên herî stratejîk destnîşan dike, li qadên herî stratejîk xalên herî qels destnîşan dike, li ser xalên herî qels provokasyonan pêş dixe, provokasyonan wek hincet dibîne û ji bo wê derê bixe bin kontrola leşkerî êrişan dest pê dike, polîtîkaya jenosîdê dimeşîne, mirovan ji cih û warên wan koçber dike. Dema li herêmekê vê yekê dike, vê carê diçe herêmeke din û heman stratejiyê li wir jî dixe meriyetê. Ji wir diçe herêmeke din. Ji ber vê yekê dibêjin ku serhildana Genç-Paluyê destpêka wê ye. Di heman demê de wek Serhildana Şêx Seîd jî tê binavkirin; pêvajoya heta salên 1940î tê gotin. Tişta ku jê re serhildana kurdan dibêjin, li wir her tim êrişên ku ji bo xistina Kurdistanê parçe parçe bin çavdêrî û kontrolê hatine destpêkirin e. Serhildanên pêkhatî, li hember êrişan xweparastina rewa ya gel in. Xweparastina rewa dibe serhildan. Lê li wir xweparastina rewa şerê parastina xwe ye; li dijî kê? Li dijî dagirkerî û jenosîdê. Niha, dema ev êrişên dagirkeriyê li Kurdistanê dest pê dikin, biryarên ku di heman demê de tên girtin jî hene; ev di Plana Îslahata Rojhilat de pir eşkere tên gotin. Koçberkirina Kurdan ji cihê wan heye; li cihên ku Kurd ji wan tên koçberkirin, bi cihkirina koçberên tirk ên misilman ên ku ji Qefqasya û Balkanan tên anîn heye. Ew li herêmên ku Kurd ji wan tên dûrxistin tên bi cihkirin. An jî ew li qadên herî stratejîk ên erdnîgariya Kurdistanê tên bi cihkirin. Kurdan ji jenosîdê derbas dikin, wan sirgûn dikin û li cihên herî stratejîk qereqolan ava dikin, dest bi çêkirina rêyan dikin.

(B): Herwiha yekîneyên taybet hene, ev tên xistin tevgerê. Ev êrişên wan ên domdar ji cihêkî Kurdistanê ber bi cihêkî din ve vedibêjin. Ew sepandinên ku vedibêjin Kurdistan çawa ji nû ve hat dagirkirin in. Niha plana kurdan a ku Îsmet Înonu di wê pêvajoyê de amade kiriye heye. Mînakî, li gorî wê plana kurdan, tirkkirina rojavayê Firatê wek bingeh tê girtin. Tê gotin ku ger rojavayê Firatê bê tirkkirin, pirsgirêka kurdan dê bê çareserkirin. Dema Kurd di qadeke diyarkirî de tên tengkirin, dê bi polîtîkayên taybet bêne tirkkirin; li vir derfetên wan rastî jenosîdê bînin dê derkevin holê. Yanî li Kurdistanê digel dagirkeriya leşkerî û pêvekirinê, polîtîkayên asîmîlasyonê, ango pêşxistina jenosîda çandî, bi hev re tên sepandin. Rast e, di hin serdeman de hin ji wan derdikevin pêş, lê tevî ku hin derdikevin pêş, şêweyên pêkhatina kolonyalîzmê li Kurdistanê tên sepandin. Xwediyê taybetmendiyeke wiha ye. Dema pêvajoya dagirkeriya leşkerî li gorî xwe tê temamkirin, jixwe amadekariyên binesaziyê ji bo asîmîlasyonê hatine kirin, qanûn hatine derxistin, hewl hatiye dayîn ku mirov ji hin aliyan ve ber bi wê xalê ve bêne arastekirin; li ser wê bingehê polîtîkayên asîmîlasyonî dikarin bikevin meriyetê. Saziyên siyasî yên Komara Tirkiyeyê dikarin yek bi yek li hemû derên Kurdistanê bêne veguhastin. Ev hemû di çarçoveya planeke diyarkirî de pêk tên. Di dawiyê de jî talankirina aborî ya Kurdistanê dibe mijar. Ne tenê talankirina dewlemendiyên binerdê, lê digel talankirina dewlemendiyên li ser erdê, Kurdistan dibe bazarek. Ne tenê dibe qadeke bazarê; li Kurdistana ku bûye qadeke bazarê, civaka Kurdistanê jî tê xistin rewşa ku bibe civakeke tirkhatîkirin. Civaka Kurdistanê bi van aliyan ve tê xistin bin serweriyê. Ger bala xwe bidinê, ev hemû polîtîkayên ku tên xistin meriyetê wek karekî endezyariyê tên meşandin. Biryarên girtî taybet in, plansaziyên kirî taybet in û sepandina wan jî taybet e. Ev li ser masê tên plankirin, li ser masê tên nîqaşkirin, li ser masê biryar tên girtin ku ev çawa bêne sepandin. Salên ku ev hemû li Kurdistanê pêk tên, salên ji 1925an heta salên 1940î ne. Beriya wê jî mîrasa ku hatiye wergirtin heye. Niha salên 1940î pêvajoyeke ku Şerê Cîhanê yê Duyemîn nû dest pê kiriye nîşan didin. Rola ku Almanyayê di Şerê Cîhanê yê Duyemîn de lîstiye jî tê zanîn. Di wan salan de li Almanyayê desthilata Hîtler heye. Hîtler jî dema pergala xwe ava dike plansaziyên taybet pêk tîne, biryarên taybet digire, hêzên taybet ava dike. Bi awayekî, şêwaza rêveberiyê û sosyolojiya civakî li Almanyayê li gorî xwe ji nû ve rêxistin dike. Dema Hîtler vê yekê dike, kesên ku ji wan îlham digire hene. Hîtler bi xwe dibêje: «Min Mustafa Kemal ji xwe re kir mînak, M. Kemal mamosteyê min e.» Niha polîtîkayên ku Hîtler di Şerê Cîhanê yê Duyemîn de jî derdixe holê polîtîkayên taybet in. Ev plansaziyên ku wek karekî endezyariyê tên destnîşankirin û xistin meriyetê, mînakeke girîng in. Êrişên jenosîdê yên li dijî Cihûyan bi vî awayî dest pê dikin. Li dû van êrişan, êrişên li dijî beşên sosyalîst û komunîst jî di encama van plansaziyan de dest pê dikin. Di dawiyê de sepandinên şerê taybet ên ku li tevahiya civakê belav dibin tên xistin meriyetê. Artêşa alman ji nû ve tê rêxistinkirin. Hejmara fermî ya leşkerên artêşa alman tê kêmkirin û li şûna wê hejmara hêzên girêdayî Hîtler çend qat ji hejmara artêşa rêkûpêk zêdetir dibe. Li gorî vê yekê rêxistinek tê avakirin û heman rêxistinkirin di siyasetê de jî tê kirin. Li ser wê bingehê jî tê ketin tevgerê. Dema dest bi êrişê dike, pêşî êrişî Çekoslovakyayê dike. Ji ber ku dema aboriya xwe ya şer rêxistin dike, divê pîşesaziya şer a ku li Çekoslovakyayê pêş dikeve bixe bin kontrolê. Salek piştî wê dagirkeriya Polonyayê dest pê dike. Almanya ji Şerê Cîhanê yê Yekemîn têkçûyî derketiye; ji aliyê emperyalîstên din ên Ewropayê û DYAyê ve ji nû ve tê vejandin û tê rakirin ser piyan. Armanca Hîtler êrişkirina Yekîtiya Sovyetê ye, lê pêşî êrişî Sovyetan nake, li şûna wê êrişî Polonyayê dike. Paşê êrişî Sovyetan dike. Ev hemû li gorî stratejiyek û planekê tên pêşxistin. Lê Hîtler li serê yên ku planê pêş dixin e, Hîtler jî M. Kemal ji xwe re kiriye mînak. Tiştên ku li Tirkiyeyê hatine sepandin, yên ku M. Kemal sepandiye, ne tenê ji aliyê Hîtler ve wek mînak tên girtin. Piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn, DYA dema polîtîkaya xwe ya kolonîzasyona nû pêş dixe, dema polîtîkayên şerê taybet ên girêdayî wê pêş dixe, ji pratîkên cîhanê jî sûd werdigire. Dema ji bo pratîkkirina şerê taybet stratejiyê destnîşan dike jî, bêtir ji Komara Tirkiyeyê, Îttîhat û Terakkî û Teşkilat-ı Mahsusa sûd werdigire. Di wê demê de rojnivîsên ku ji aliyê pêşengên Teşkilat-ı Mahsusa ve hatine nivîsandin hene, belgeyên di destê Komara Tirkiyeyê de hene. Van belgeyan werdigirin û lêkolîn dikin. Paşê encamên ku ji xwe re derdixin hene. Yek ji cihên bingehîn ku ev sepandin lê pêk tên jî Kurdistan e. Divê şerê taybet li Kurdistanê an Tirkiyeyê, polîtîkayên şerê taybet ên ku di nava sînorên Komara Tirkiyeyê de tên pêşxistin, tenê wek sepandinek ku li wê erdnîgariyê pêk tê an encamên wê bi tiştên ku li wê erdnîgariyê pêk tên sînordar dimînin, neyê dîtin. Bi van aliyan ve, wek qadeke pratîkê ku di pêşxistina stratejiya şerê taybet û taktîkên wê de daneyên bingehîn ji wê tên bidestxistin, wateyê werdigire. Dema em şerê taybet li Tirkiyeyê û Kurdistanê digirin dest, divê pêşî wê pêvajoya sepandî û wateya wê di qada navneteweyî de rast bibînin, da ku di pêvajoya paşê de stratejiya DYAyê li Tirkiyeyê çawa wateyeke berçav werdigire rast fam bikin û rast bibînin. Şerê Cîhanê yê Duyemîn diqede, DYA mîrasa kolonyalîzmê werdigire. Dema wê mîrasa kolonyalîzmê werdigire jî, di nava wê pergala ku rola cendirmetiya wê girtiye ser xwe de dikeve lêgerînê ku em çawa dijşoreşê domdar bikin, pergala modernîteya kapîtalîst çawa domdar bikin; polîtîka jî li gorî vê yekê tên pêşxistin. Navên curbecur ên van polîtîkayan hene. Jê re Plana Marshall tê gotin, Doktrîna Truman tê gotin, kolonîzasyona nû tê gotin, stratejiya şerê taybet tê gotin. Ev hemû wateya polîtîkayên ku di pêvajoya serdema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de li DYAyê îfadeyeke berçav werdigirin lê bandora xwe li tevahiya cîhanê nîşan didin, dide. Divê têkiliya vê bi kolonîzasyona nû re bê avakirin, têkiliya wê bi serweriya cîhanî ya DYAyê re bê avakirin, girêdanên wê bi mîrasa kolonyalîzmê ya ku wergirtiye re bêne avakirin, têkiliya wê bi polîtîkayên cîhanê yên guherî re bê avakirin û bê zanîn ku şerê taybet li ser vê bingehê tê pêkanîn. Niha dema şerê taybet tê pêşxistin, armancên wê hene. Ji bo gihîştina armancan jî mekanîzmayên diyarkirî tên avakirin û bi rêya wan mekanîzmayan tevger tê kirin. Me di destpêkê de gotibû. Stûnên vê yekê Şerê Nerêkûpêk, Tevgera Îstîqrarê û Şerê Psîkolojîk in. Li ser van sê stûnan tê danîn. Dema li ser van sê stûnan tê danîn jî armancên stratejîk hene. Şerê nerêkûpêk dibe navê êrişên ku ji eniyê ve li dijî têkoşîna gerîlayî ya ku li welatên li dijî kolonyalîzmê têkoşîna serxwebûnê û rizgariya neteweyî dimeşînin pêş dikeve, tên destpêkirin, navê rêbazên ku tên bikaranîn û stratejiya ku tê xistin meriyetê. Ev çi ye? Gerîla bi komên biçûk tevger dike, lê heta wê demê artêşa rêkûpêk li dijî gerîlayê şer dike; wisa be, li dijî gerîlayê ji bilî operasyonên artêşa rêkûpêk şêweyên din ên operasyonê jî tên xistin meriyetê. Ji bo operasyoneke wiha bê xistin meriyetê jî hêzên taybet û hêzên operasyonên taybet tên avakirin. Ev hêzên operasyonên taybet ji bilî perwerdeya artêşê ya asayî rastî perwerdeyekê tên. Ji derveyî rêxistina artêşê ya asayî, bi yekîneyên biçûktir, yekîneyên ku dikarin bi însiyatîfa zêdetir tevger bikin tên rêxistinkirin. Perwerde jî li gorî vê yekê tê destnîşankirin. Ev dibin hêzên ku li dijî gerîlayê operasyonên taybet pêş dixin. Şerê nerêkûpêk wek çalakiya ku ev hêz pêş dixin dibînin. Lê ev tenê beşeke şerê nerêkûpêk pêk tîne û navên cuda werdigirin. Tenê bi avakirina hêzên mîlîtarîst ên fermî di nava artêş û polîs de sînordar namînin. Di heman demê de rêxistinên ji hêmanên binerdê pêkhatî, ku dikarin di vî şerê nerêkûpêk de bikar bînin, jî tên avakirin. Navên wek yekîneyên proleter, yekîneyên parastina herêmî û navên din li wan tên kirin. Heta ku kesên di nava civakê de ku leşkeriya xwe kirine jî dikarin wek beşek ji wê rêxistina binerdê bêne rêxistinkirin. Armanca wê çi ye? Yekîtiya Sovyetê hatiye avakirin, Yekîtiya Sovyetê wek dijmin tê dîtin, welatên nêzîk hene ku Sovyet dê tê de destwerdanê bikin; li van welatên nêzîk ku destwerdan tê texmînkirin, amadekarî tên kirin mîna ku her kêliyê destwerdaneke Sovyetan çêbibe. Ev amadekarî du alî hene:

1-        Li gorî vê yekê rêxistinkirina artêşê

2-        Li gorî vê yekê rêxistinkirina çalakiyên binerdê

Çalakiyên binerdê ne qanûnî ne, bi awayekî neqanûnî tên meşandin. Hem hêzên mîlîtarîst li gorî vê yekê tên bi cihkirin û hem jî hêzên di nava gel de li gorî vê yekê tên bi cihkirin. Li gorî vê yekê, di çarçoveya rêxistinkirinên siyasî de bi navê «Civaka Sivîl» jî rêxistin tên avakirin. Li Tirkiyeyê jî ji bo pratîkkirina stratejiya şerê taybet a ku DYA destnîşan kiriye, gav li ser vê bingehê tên avêtin. Komara Tirkiyeyê dibe endamê NATOyê û artêşên welatên girêdayî NATOyê wek artêşa NATOyê tên qebûlkirin. Ji rêxistina leşkerî ya wê artêşê bigirin heta xwarin, vexwarin, cil û çekên wê, hemû ji malzemeyên di lîsteya NATOyê de qeydkirî pêk tên. Û di nava artêşeke wiha de têkiliyên rasterast jî tên domandin, lê di nava wê de têkiliyeke veşartî û kûr jî tê domandin. Ev jî bi navên cuda tên binavkirin. Rêxistina ku jê re Gladio tê gotin li ser wê bingehê tê avakirin. Li DYA û Brîtanyayê rêxistinên bi vî rengî hene. Welatên ku ev rêxistin lê derdikevin holê, bi piranî Brîtanya, Fransa, Almanya, Spanya, Îtalya, Yewnanistan û Tirkiye ne. Yanî li her dewleteke ku endamê NATOyê ye, rêxistina Gladio di nava rêxistina leşkerî ya wir de cihê girîng digire. Ev yekîneyên ku di meşandina operasyonên veşartî de, bi rêya kesên ku bi rêxistinên veşartî hatine destnîşankirin, bi rêbazên taybet tevger dikin in. Ev di nava artêşa tirk de jî tê avakirin. Kesên ku di nava artêşa tirk de dê pêşengiya vê rêxistinê bikin tên birin Amerîkayê. Ev kes li Amerîkayê tên xistin perwerdeyên taybet. Dibin efserên ku ji bo operasyonên taybet û şer hatine perwerdekirin. Yekem rêxistina Gladio di nava artêşan de ji aliyê Serokatiya Daîreya Têkiliyên Amerîkayê ve tê pêkanîn. Kesên ku dibin serokê wê daîreyê jî efserên li Amerîkayê hatine perwerdekirin in. Yek ji kesên ku pêşî dibe serokê wê daîreyê Alparslan Türkeş e. Di çalakiyên bi vî rengî de, bi rêxistineke nû ya ku bi navê Lijneya Lêpirsîna Seferberiyê tê avakirin, bandora wê li qadeke berfirehtir tê zêdekirin. Ev di nava hêzên artêş û polîs de rêxistin dibin û ji wir dest bi çalakiyan di nava civakê de dikin. Yekîneyên proleter ên herêmî tên avakirin û di nava wan de rêxistin dibin. Nexşeya rêxistinkirinê ya bi vî rengî heye. Lê digel vê rêxistinê, di nava artêşê de rêxistineke ku berpirsiyariya rêvebirina operasyonên taybet digire ser xwe jî tê avakirin. Di artêşa tirk de yekîneyên komandoyan hene. Erkê komandoyan meşandina operasyonên taybet e. Paşê bi navê berêtên şîn û berêtên bordo yekîneyên operasyonên taybet tên avakirin. Erkê wan meşandina operasyonên taybet ên stratejîk e. Di çarçoveya rêxistinên bi vî rengî de, li Amerîkayê piyadeyên deryayî hene. Ew jî roleke wiha digirin ser xwe. Li Fransayê yekîneyên paraşûtvanan hene, ew jî bi heman awayî rol digirin ser xwe. Yanî li hemû welatên endamê NATOyê hem tovikeke neqanûnî tê avakirin û hem jî rêxistina leşkerî ya li gorî operasyonên taybet, ku dîmeneke rewa pê hatiye dayîn, tê pêkanîn. Yanî artêş girêdayî NATOyê ye, êdî fermanan ji wir werdigire û li gorî wê di nava rêxistinekê de ye, lê têkilî bi vê yekê sînordar nîne; ew li gorî avahîsaziya vê yekê şêweyê werdigire. Li gorî vê yekê bi cihbûna wê li dijî destwerdaneke Sovyetê ye, bi cihbûnek li dijî serhildana hundirîn e. Niha di vê bi cihbûna li dijî serhildana hundirîn de, torên rêxistinkirinê di nava civakê de ava dike ku dikarin operasyoneke wiha xwedî bikin. Komele û partî tên damezrandin, hemû li ser bingehê xizmeta vê yekê ne. Li Tirkiyeyê komeleyên têkoşîna li dijî komunîzmê tên damezrandin; erkê wan ev e. Herwiha Partiya Neteweyî ya Gundiyan a Komarparêz tê damezrandin. Di nava civakê de bi navê welatparêzan rêxistineke neqanûnî tê avakirin. Ew welatparêz di şerekî navxweyî yê muhtemel de, di destwerdaneke derveyî ya muhtemel de, di rewşa leşkerên amadeyî de ne. Di nava sînorên dewleta Tirkiyeyê de herêmên stratejîk hatine avakirin; li wan herêman embarên çekan tên avakirin, bingehên veşartî tên damezrandin. Ev hemû amadekariyên şerê taybet in. Amadekariyên li ser bingehê şerê taybet tên kirin in. Civak tê rêxistinkirin, olperestî û neteweperestî tên bikaranîn. Bi rêya olperestî û neteweperestiyê binesaziyeke îdeolojîk a şerê taybet tê avakirin. Ev binesaziya îdeolojîk rolekê dilîze ku civakê jî bike nava xwe û civakê jî bixe xizmeta xwe. Li gorî vê yekê, civak bi şerekî propagandayê yê giran û şerê psîkolojîk, bi avahiyeke fikrî ya olperest, neteweperest û dewletparêz tê hevîrkirin û tê amadekirin ku her kêliyê, bi awayê ku tê xwestin, êrişekê bike. Şerê Qibrisê bûye, li Qibrisê pirsgirêk derketine, Komara Tirkiyeyê li Qibrisê destwerdan kiriye; dema destwerdana Komara Tirkiyeyê li Qibrisê çêbûye, çi li Tirkiyeyê çi li Kurdistanê, dijminatiyeke pir giran hatiye pêşxistin. Dijminatiya li dijî Rûman li ser nijadperestî, neteweperestî û olperestiyê hatiye avakirin. Civakên din ên misilman, wek Kurd, Tirk, Ereb û Gurciyan, jî hatine xistin nava vê yekê. Ev hemû xwe wek plansaziyên şerê taybet nîşan didin. Dema ev tên rêxistinkirin jî, êdî Kurdistan hatiye kolonîzekirin û xistin bin serweriyê. Hatiye kirin bazara kapîtalîzma kolonyalîst a tirk. Digel vê yekê, asîmîlasyon jî hatiye gihandin asteke diyarkirî. Kurdistan hatiye kirin navenda rasterast a sepandinên şerê taybet ên ku di nava sînorên dewleta Komara Tirkiyeyê de tên xistin meriyetê, hatiye kirin beşek ji polîtîkayeke yekgirtî. Lê dema ev polîtîka tê sepandin, aliyên wê yên taybet bi Kurdistanê jî hene. Ev aliyên taybet bi Kurdistanê çi ne? Komara Tirkiyeyê her çiqas polîtîkayan dixe meriyetê bi texmîna ku Kurdistan kiriye pêvekeke xwe jî, her tim kurdbûn wek belayeke li ser serê xwe dîtiye. Wek tiştek ku dikare her kêliyê serî hilde û xetereyeke potansiyel ji bo xwe dîtiye. Ji ber vê yekê ye ku digel polîtîkayên ku li ser bingehê sînorên dewleta Komara Tirkiyeyê tên sepandin, polîtîkayên taybet bi Kurdistanê jî xistine meriyetê. Mînakî, em bêjin di sepandina planên curbecur de polîtîkaya jenosîdê ya li dijî Kurdan pir berbelav e. Ew rêxistinên leşkerî yên ku Kurdistanê digirin bingeh hene, cendirme heye, qereqol hene. Ew bûne xwediyê kontrolê li ser civakê, bi zordariyeke tam. Li Kurdistanê, dema gel dibêje dewlet, cendirme tê bîra wan. Cendirme û dewlet bûne yek. Gel di bin zulma cendirmeyê de gelek êş kişandiye. Ev rewş polîtîkaya taybet a li wir nîşan dide. Dibistan hatine vekirin, li wan dibistanan polîtîkayeke berbelav a tirkkirinê hatiye meşandin, dibistan hatine kirin cihên asîmîlasyonê. Kurd xistine bin perwerdeya mecbûrî, birine yurtan. Ev jî şêweyên sepandina şerê taybet li Kurdistanê ne. Li Kurdistanê terîqet pir hatine belavkirin; ev terîqetên li Kurdistanê hatine belavkirin ne terîqet û meylek in ku ji cudahiyên di şîrovekirina olê di nava mezhebên Îslamê de, an ji cudahiyên di pêkanîna mijar û rêbazên olî de derketine holê. Bi tevahî polîtîkayên ku li ser bingehê olperestî û neteweperestiyê înkara neteweyî, asîmîlasyon û tirkkirina li Kurdistanê pêş dixin û tên sepandin in. Li aliyekî zordariya leşkerî, cendirme û rewşa kolonyalîst hene, lê li aliyê din olperestî bi bandor tê bikaranîn, asîmîlasyon bi bandor tê bikaranîn. Ev wek polîtîkayên şerê taybet li Kurdistanê tên sepandin. Digel vê yekê polîtîkayên din ên tên sepandin jî hene. Dema kurdbûn wek xetere tê dîtin, li dijî her tiştê ku dikare kurdbûnê vejîne jî êriş dikin û tevger dikin. Ev êriş çi ne? Mînakî, ji bo astengkirina bikaranîna zimanê kurdî, piştî salên 1960î hin pêşketin çêdibin. Di wê demê de li Iraqê radyoyên kurdî weşanê dikin; beriya wê li Ermenistanê, li Êrîvanê radyoyên bi kurdî weşanê dikin hene. Wek alternatîfa van radyoyên ku weşanê dikin, li Diyarbekirê û Erzurumê dest bi weşanên radyoyê dikin. Li van deran hewl didin guhdarîkirina radyoyên kurdî asteng bikin. Ev rêbazên ku ji bo astengkirina axaftina gel bi zimanê xwe û guhdarîkirina muzîka xwe tên bikaranîn in. Ji bo şikandina bandora radyoyên ku dest bi weşana kurdî kirine li Bakurê Kurdistanê ne; li ser bingehê xizmeta asîmîlasyonê ne. Stranên kurdî tên tirkkirin. Li Kurdistanê navên cihên niştecihbûnê bi tevahî tên tirkkirin. Yanî polîtîkayên ku destûr nadin hebûna tu tiştê ku Kurdan bîne bîra mirov tên xistin meriyetê. Ev polîtîkayeke şerê taybet e. Herwiha dema polîtîkayên li dijî Kurdistanê tên destnîşankirin, çar dewletên kolonyalîst, ji ber ku Kurdan wek dijminê hevpar dibînin, di polîtîkaya li dijî Kurdistanê de hevkar in. Yanî Îran, Iraq, Sûriye û Tirkiye li dijî Kurdistanê nikarin bi tena xwe tevger bikin. Tevgera hevpar a van dewletan tê gotin. Bi hev re biryar digirin, bi hev re disepînin. Yên din destûr nadin ku tiştek li dijî berjewendiyên hin ji wan bê kirin. Kurd wek dijminê hevpar hatine destnîşankirin. Li dijî vî dijminê hevpar, dijmin bi hev re dibin yek û dibin dijminê hevpar ê Kurdan.