Sibeh bûbû; heta roj hilat, hişyariyên ku êvarê hatibûn kirin bi awayekî tam hatibûn şopandin. Hemû roja me bi çêkirina cihên mangayan derbas bûbû. Sala 1997'an, 10'ê Adarê bû.

Roj li pey rojan diçûn û tişta ku herî zêde me zehmet dikir barana ku dibariya bû, an jî ji wê xirabtir, barana qeşayê bû ku carinan jiyanê hema hema felc dikir. Cejna Newrozê hatibû û gihîştibû. Bi gelemperî cejna Newrozê di gerîlayê de bi coş tê pîrozkirin, lê ji ber ku tu derfeteke amadekariyê me tune bû, em ê tenê bi vê yekê razî bibûna ku agir vêxin. Ber bi êvarê ve, komek heval ji bo vêxistina agir li derdora Şirnexê, li cihekî ji me dûr, hatibûn şandin. Komek jî li aliyê Kumçatiyê (Der-gule), li cihekî bilind ji bo vêxistina agir hatibûn şandin. Ger derfeta me ya pîrozkirinê tune bû jî, em ê ji bo gelê xwe agir vêxin û cejna wan a Newrozê pîroz bikin. Gava agirê me bibînin dê kêfxweş bibin, ji ber ku em jî gava agirên wan dibînin kêfxweş dibûn. Ber bi êvarê ve li lûtkeyên bilind agir dest bi şewitînê kiribûn, lê barana ku bi tarîbûnê re dest pê kir, di demeke kurt de agirên hevalan vemirandibû.

Dema komên ku ji bo vêxistina agir çûbûn vegeriyan, heval Mazlum gelekî hêrs bû.

"Destê te sax be heval Mazlum, erk çawa derbas bû?"

"Spas heval, bi rastî heger ez bibêjim baş derbas bû, gelo ev dê li cih be? Îşev dilê min dixwaze ji bo azadiyê zêdetir şer bikim û têkoşînê bikim. Ez niha wateya azadiyê gelekî baştir fêm dikim. Ez cejna xwe bi rehetî pîroz nakim. Ez li çiyayê me, çek di destê min de ye; lê gelê me bêçek û bêparastin e. Dilê min dixwaze çiyan hilweşînim heval."

"Tu rast dibêjî heval Mazlum, ez bi hêrsa te re me; lê em jî ji bo vê yekê têdikoşin. Nexwe çima em bi rojan di bin konê naylonê de, li rê, li gir, di berfê de û di şertên herî dijwar de bimînin? Hemû ji bo azadiyê ye. Mirov hezar caran ji bo azadiyê bimire jî kêm e heval Mazlum. Niha were em biçin mangaya me. Li wir hûn cilên xwe zuha dikin, em çayekî vedixwin. Fermandarê takımê me jî li wir e. Hem tu tekmîlê didî, hem jî bi heval Gabar re em şevê xweş dikin."

Roja 29'ê Adarê, nêzî nîvro hevalek hat cem min û got: "Here cem rêveberiyê, te dixwazin."

Ez gihîştim ber deriyê mangayê. Piştî ku min destûr xwest û ketim hundir, ji bilî fermandarê takımê me, heval Bedran, Koçer, Aldar, Newroz û Têkoşîn jî rûniştibûn. Fermandarê takımê me, heval Berxwedan, got: "Hevalno, sedema civîna me erke. Heval Bedran, Kahraman û Aldar dê biçin Bestayê. Hûn ê komek ku ji eyaleta Garzanê tê bigihînin heta Bestayê. Heta wir ew kom di bin berpirsiyariya we de ye. Piştî wê jî erkê we ew e ku cilên ji Haftanînê ji bo hêza Gabarê hatine şandin ji cem hêza Beytüşşebapê bistînin û vegerin. Xalek heye ku hûn dixwazin bibêjin, an hevalekî ne amade heye? Wisa be, serkeftin û gelekî baldar bin. Ew heval heta vê derê bigihîjin demeke dirêj li rê ne, westiyane û gelek metirsî derbas kirine. Ji vir heta wir jî ew heval li cem we emanet in. Dema hûn rêya Eruh-Şirnexê derbas dikin gelekî baldar bin, ew der metirsîdar e. Hişyar bin..."

Wek kom me di nav xwe de jî nîqaş kiribû. Em bi heval Aldar re ê pêşeng bibûna. Bi taybetî li cihên ku metirsî hebû em ê li pêş bimeşiyan. Hevalên din jî dê li pey me bihatana. Dema ber bi Bestayê ve diçûyîn, diviya ji vî cihê di navbera Serxwebun û Çiravê re derbas bibûna. Heta kom bigihîje, me ê li vir keşif bikira. Heval dê di tarîtiyê de bihatana. Em bi heval Aldar re bêyî ku xwe nîşan bidin gihîştibûn cihê xwe. Cihên sereke yên ku me keşif lê dikir rêya Eruh-Şirnexê bû; ango xeta derbasbûna me ya ku dijmin carinan kemîn lê datîne. Her wiha heval Aldar av jî kontrol kiribû. Heta niha her tişt normal xuya dikir.

Dema tarîtî ket, kom gihîşt me û em ber bi Bestayê ve ketin rê. Em bi tu pirsgirêkê re rû bi rû nemabûn û rê jî bê qezayê û bê bela derbas kiribûn. Êdî zehmetiya herî girîng a li pêşiya me rêyên herêmê Bestlerê yên şil û herî bûn. Demekê em li ser rêya erebeyan a ku berê bi dozerê hatibû vekirin meşiyan; paşê piştî ku em ketin rêçikê û saetekê din meşiyan, me rawestgeheke kurt da. Hewa ewqas sar bû ku hin kes li ser piyan radiziyan.

Dema em gihîştin nuqteyê, çend hevalan pêşwaziya me kir û gotin em ê li ku bimînin. Koma me li gorî cihên hatine nîşandan, manga bi manga bi cih bû; tekmîl jî ji hevalekî rêveberiya wê derê re hatibû dayîn. Di gerîlayê de jê re mêvanperwerî tê gotin, lê di rastiyê de têkiliya hevaltiyê û rêzgirtin têgehek rasttir e. Hevalên girêdayî wê derê pêdiviyên çay û xwarinê yên hevalan peyda dikirin û bi nêzîkbûna xwe ya germ dixwestin hevalan rehet bikin. Piştî ku me tekmîla xwe da, me bi hevalan re demek dirêj axivî.

Roja din, koma ku me anîbû ber bi Cûdiyê ve ketibû rê. Wek koma kurye em hatibûn cem hev; piştî ku me tekmîla pêvajoya rê wergirt, me dîsa rêxistin kiribû. Em li pey heval Şiyar, yek rêz, ber bi gundê Avyanê ve dimeşiyan. Dema 15 deqîqe mabû bigihîjin Avyanê, me careke din şansa xwe ceriband û vê carê têkiliya cihazê hatibû danîn. Dema me dengên wan bihîst, em hinekî westandina xwe ji bîr kirin.

"Herhalde em nêzî we ne. Em ê guleyekê biteqînin!"

"Temam, biteqînin, li wê navendê rawestin, em ê hevalan bişînin ku we bigirin." Yê ku diaxivî berpirsê hêza Beytüşşebapê bû. Piştî ku em demekê li bendê man, heval hatin ku me bigirin. Piştî ku du roj li wir man, me cil dan ser du qatiran û ji bo vegerê ber bi Bestayê ve ketin rê. Piştî meşeke dirêj, me ji bo razanê li kapekê rawest. Dema sibeh bû, barana ku ji êvarê ve dibariya êdî rawestiyabû. Heval Bedran gotibû: "Hayde amade bibin, em ê herin." Min got: "Çima, çi bû?"

"Saetekê ji vir dûr komek heye. Em ê biçin wan bigirin û wan jî bibin Gabarê. Îşev em ê li cem wan bimînin, sibê êvarê jî em ê bikevin rê. Ez nizanim ew çi kom e, an ber bi ku ve diçin. Tişta tenê ku ez dizanim ew e ku heval Ahmet Rapo jî bi wan re ye."

"Temam, wê gavê bila em tavilê biçin, da ku berî tarîbûnê bigihîjin nuqteya wan. Şertên hewayê yên Bestlerê qet ne diyar in; tu dinêrî, di carekê de diguhere û em dikevin bin baranê."

Min ji sala 1994'an û vir ve heval Ahmet Rapo nedîtibû. Rast e, wê demê jî me zêde hev nedîtibû. Piştî operasyonê derbasî Başûr bûbû û sê-çar sal bû me hev nedîtibû. Dema em gihîştin nuqteyê, me dît ku kom ji 5-6 mangayan pêk tê. Ev rewş dikaribû ji bo çûnê zehmetiyeke mezin biafirîne. Dema em çûn mangaya ku heval Ahmet lê bû, heval Ahmet piştî ku pirsî gelo em hêza Gabarê ne, navê her yekê me pirsî û got: "Hejmara me çil e; bi we re em dibin çil û pênc kes. Heger em baldar nebin, dê xirab be, ne wisa?"

"Erê heval."

Dema sibehê em rabûn, hewa ewranî bû. Piştî baranekê ku piştî nîvro hinekî barî, berf dest bi barînê kir, cih spî kir û paşê rawestiya; ber bi êvarê ve jî cihê xwe da bayê bakur ku hemû ewran belav kiribû. Piştî ku heval Ahmet li ser xalên ku diviya li ser rêyê bala me lê be hinekî axivî, bi tarîtiya ku ket ser me re, em jî di nav tarîtiyê de winda dibûn.

Em gihîştibûn nêzî rêya Şirnexê. Ji roja hatina me ve av rabûbû. Em neçar man ku xwe bidin avê û derbas bibin; lê pênc deqîqe piştî ku em ji avê derketin, şalwarên me ji sarma bûbûn wek dar. Ji ber ku di vê rewşê de rawestan metirsîdar bû, me bê rawestan meşa xwe domand. Dema em gihîştin ber Kizilsuyê, em hemû rawestiyan û bi çavên ecêbmayî li avê man. Kizilsu jî qasî ava Dicleyê mezin bûbû.

"Heval Ahmet, em çi bikin?"

"Hinekî rawestin. Çar hevalên bihêz û li hember avê xurt derkevin." Dema heval derketin, got: "Şûtikên xwe vekin; deh-bîst metre bes e, lê bila xurt be. Hinekî lez bikin. Ji sarma şehîd dayîn ne baş e. Serê şûtikê bigirin û derbasî aliyê din bibin." Dema çar heval destên hev girtin û ketin avê, av heta singên wan dihat. Heval Ahmet her tim ji wir ber bi wir ve direviya û ji me re digot: "Hayde li cihê xwe nesekinin; yê ku av derbas kir bila nesekine, werziş bikin, baz bidin!" Bi girtina şûtikê, yek bi yek av derbas dikirin û derbasbûna her hevalekî sê-çar deqîqeyan digirt. Yên ku derbasî aliyê din dibûn şil dibûn û gava bayê bakur jî lê zêde dibû, hevalan gelekî zor dida. Heta ku yek-du hevalên ku derbasî aliyê din bûbûn ji sarma bêhiş ketibûn. Piştî ku hemû kes derbas bû, heval Ahmet got: "Kahraman! Bedran! Hevalno, bêyî rawestan bimeşin; yê ku raweste dê qeşim bike. Jixwe sibeh dibe. Di sê saetan de em dikarin bigihîjin çiqas cihê saxlem jî ne diyar e, lê dîsa jî qasî ku gengaz e bi lez bimeşin."

Em bê rawestan dimeşiyan. Carinan dema kom ji hev diqetiya û bi fermana "Rawestin!" ya ji paş ve dihat em rawestiyan, her çiqas me hewl dida ku li ber xwe bidin jî, xewa mirinê li me digirt. Nêzî sibehê bû û em hê jî li hember tabûrên Şirnex û Derguleyê bûn. Heval Ahmet car carê diçû pêş û paş û dixwest hemû hevalan bide meşandin. Carekê dema hat pêş, me bi heval Ahmet re dest bi sohbetê kir. Di destpêkê de min nas nekir, lê dema min navê xwe yê kevn got, hat bîra wî. Dema em behsa tiştên ku me di tabûra ku em bi hev re lê mabûn de jiyabûn dikirin, me fêm nekir ku rê çawa çû û bêyî ku em pê bihesin, me cihê metirsîdar derbas kiribû. Êdî heger roj derketibû jî tiştekî zêde neguherand. Piştî ku heta nîvro li wir man, di saetên nîvro de ji bo gihîştina yekîneyê ketin rê. Di dawiya meşeke du saetan de em gihîştin yekîneya xwe ya ku hatibû gundê Zivingoyê. Koma heval Ahmet ku şevê li cem yekîneya me ma, sibeh zû çû cem yekîneya din a li Gabarê, ku fermandarê herêma me jî bi wan re bû. Heval Ahmet ku tenê ji bo ku vê komê bi saxî bigihîne Gabarê hatibû, piştî ku kom teslîm kir dê careke din vegere cihê xwe.

Heval Ahmet di saetên nîvro de bi çar şervanên nû û du hevalên kevn re ji Gabarê vegeriyabû. Em hemû bi hev re li cihekî çîmen rûniştibûn. Sohbeta bi heval Ahmet re bi serê xwe moral û perwerde bû. Piştî ku heta êvarê sohbet kirin, em bi hev re çûn ber Kizilsuyê; gava em hinekî jêr, li cihê ku av dibû du beş, çûn, heval Ahmet got ev der guncan e. Heval Hawar û Rıfat jî bi me re bûn. Heval Ahmet got: "Hayde şûtikên xwe vekin û bi hev ve girêdin. Firehiya vê derê qasî sî metreyan heye." Hevalên kevn ên bi heval Ahmet re bûn serê şûtikê girtin û derbasî aliyê din bûn; yek li wir ma, yê din dîsa vegeriya cem me. Piştî ku wan hevalên nû yek bi yek derbas kirin, me bi wan re jî xatir xwest.

Herî dawî heval Ahmet ji avê derbas bû. "Xwe baş biparêzin, baldar bin, bi xatirê we!"

"Serkeftin heval!" Piştî ku heval Ahmet av derbas kir, ji aliyê din careke din bang li me kir: "Xwe baş biparêzin, silavan ji hevalan re bibêjin!"

Piştî ku kom di nav tarîtiyê de dest bi pêşketinê kir, em heta ji çavan winda bûn li cihê xwe man. Her çiqas me heval Agit nedîtibû jî, gava mirov heval Ahmet, şervanê wî, didît, ne gengaz bû ku heval Agit neyê bîra mirov.

Her çiqas heval Ahmet bi koma xwe re wê şevê Bestayê derbas kiribû jî, berî ku bigihîjin cihê saxlem roj bû û lûtkeya Çele le Mejê, ku serê jor ê Şirnexê ye, ew ferq kiribû û bûn hedefa topên tankan. Bi topbarana tankan re, gava şervanên nû ketin panîkê, heval Ahmet xwest wan rizgar bike û di wê demê de topên tankan lê jî ketibûn. Dema em du roj piştî bûyerê tiştên qewimîn bihîstin, tu kes ji me nexwest tiştekî wiha bibihîze û bawer nekiribû. Li hember rewşeke wiha, tişta yekane ya li ber me mabû ew bû ku bîranînên wan bijîn û bibin hêjayî wan. Ji bo me, ku rêwiyên rêya wan a ronahî ne, hêjayî wan bûn dê bi veguherandina xemê bo coşa serkeftinê ya pêşerojê pêk were.