Nivîsandin dil dixwaze. Hezkirina gerîlayê bedel dixwaze, û ji bo destlêdanê jî jiyaneke serhildêr li ser lûtkeyan dixwaze.

Meşîn li ser dolên ku di bin baskên bazên li heman çiyayî difirin de dimînin, li herî bilindahiyên wan dixwaze. Têkoşîna veguhertina kînê bo hezkirinê, talê bo şîrînê, şerê bo aştiyê dixwaze. Vîn wekî pola ye, wekî avê herikbar e, wekî baranê bi dilopa xwe di ezmanan de azad e. Vîneke serbixwe û azad, wekî ketina li erdê dixwaze.

Gerîlayê tenê, lê tenê gerîla dikarin binivîsin û vebêjin; ji ber ku ew ên di hevaltiya riya heman dilî, heman şerî, heman bêrîkirina aştiyê û heman serkeftina ku lê kilît bûne de dibin yek in. Di şer de ji hev re mertal, di tengaviyê de mil bi mil, di meşên dirêj ên maratonî de ji hev re nefes in. Bêguman yên din jî gerîlayê dinivîsin; lê tu kes nikare wekî yên ku heman hawîrdorê parve dikin bi awayekî objektîf binivîse.

Hemû ev gotinên min bîranînek ji berhevkirina hevokên ku şehîd Botan di demeke şerê germ de ji min re gotibûn e. Wê demê min gotibû: “Kî dê vî şerê me binivîse, kî dê vê tabloyê wekî xwe nîşan bide?” Wî jî gotibû: “Vî şerî tenê yên ku dilê wan têra dike dikarin binivîsin.” Axaftineke pir dirêj nebûbû. Di dawiyê de pevçûnek bû û em di nav şerekî germ de bûn. Dema ku li pişt kevirekî me bedenên xwe li ber bi sedan guleyan û Kobra kiribûn mertal, nizanim ji hesteke xerîb bû an na; lê axaftineke mezin bûbû.

Ger ez bawer bikim ku dilê min têra dike, heval, ku ez hê jî ne bawer im. Ezê hewl bidim wan her du hevokên te yên dawî binivîsim. Ezê hewl bidim binivîsim ka gerîla çawa şer kirin, dijmin çawa êrîş kir û em, ji bilî windakirina te, çawa ji Kato bi serkeftinê encam girtin.

Mehên havîna sala 2007'an bûn. Zozanên Kato germ dibûn. Bi giştî roj germ, şev sar dibû. Bi roj tu nikaribûyî di siyê de bisekinî, û di rojê de jî dişewitî. Di rojekê de ku em carinan bi şewitînê û carinan bi cemidînê ve girêdayî bûn, bê îradeya xwe em car bi car dihejiyan. Bi qasî ku em xwe nedidan dîtin, me ava berfa ku ji kunên kûr derdixistin û dihelandin vedixwar û pê çay çêdikir. Me dengê zarokên koçer ên li Meydan Kolî civiyabûn û melema pezên ku zikên xwe têr dikirin dibihîst. Em ji vî dengî têdigihîjin ku nîvro bûye û dema dotina şîrê ya koçeran bi berîvanên wan re ye. Bê ku em xwe bidin dîtin, di nobeta xwe de ji nav zinarên dirêj carinan zozanan, carinan berîvanan û carinan jî cihên erdê yên ku ji operasyonê re derfet didan dikeşifandin. Hema ku nîvro bû, me bihîst ku heval Botan jî di nobeta xwe de komek leşker dîtiye û ew ber bi zozanan ve dimeşin.

Tevgereke dest pê kir. Heval Ferhat û hemû hevalên din qad şopandin. Yekîneyek hebû. Hatibû zozanan. Ji bo hinek agahî û hinek dîtinê hatibûn. Di heman saetê de winda bûn. Li erebeyekê siwar bûn û winda bûn. Heval Ferhat got ku “operasyonek dê çêbibe û divê em li gorî wê pozîsyon bigirin.” Em jî liviyan û ketin nav amadekariyeke ji bo pêşwazîkirina sibê. Keşifkarên sibê, mewzîgirtin, pêdiviyên lojîstîkî, tiştên xuyayî yên cihê me, keşfa peyarê û qalibên berfê yên li ber rojê hatibûn danîn, hemû li cihên guncaw hatin bicihkirin. Bi hemû teçhîzata xwe me xwe ji şer re amade kir.

Beriya sibê, beriya ku şefeq hilê, nêzî saet 04.00'an hemû yekîneyê em li ser piyan bûn. Heyecana te ya ku li hewayê belav dibû û gerîlatiya me ya bi tekbîran ku me dike em, bi hemû baldarî li bûyerek an tiştekî ku dê bêdengiya erdê xerab bike kilît bûbû. Me hîs kir ku dengekî sivik bi xerabkirina hemû bedewiya xwezayê nêzîk dibe. Fermandarê hemû şervanan, heval Ferhat, vê yekê fêm kir. Bi gotina Sikorsky, texmînên ku operasyon dest pê dike û daxistin dê çêbibin berê dest pê kiribûn. Girên zozanan û peyarên derbasbûnê yên muhtemel bi çar çavan hatin şopandin. Sikorskyan bi hevkariya Kobran daxistin kirin. Dema ku leşkerên piyade, yekîneyek piştî yekîneyekê û bi navber, ji Beytüşşebapê ber bi Meydan Kole, ji wir ber bi Warê Kurdu û qada Meydan Cahsusa ve wekî xetekê pêş de diçûn, leşkeran ji bo ewlehiyê girên li ser peyaran digirtin. Li Gırê Osman berê koordîne hatibû danîn, leşkeran hemû zozan girtibûn. Hemû zozanên Kato bi eşkereyî bi leşkeran tijî bûbûn, lê Kato di nav kevirên xwe yên spî û kremî de gerîla diparast. Du hêz hebûn. Yek tevgera eşkere ya leşkeran li zozanan bû, ya din jî yekîneyên gerîla yên di korîdorên Kato de veşartî bûn. Eşkerebûn û veşartîbûn şahidê şerekî bûn ku, ji bilî çavdêriya her du yekîneyên leşkerî yên li derfetan digeriyan, tenê yek hêz bi baldariyeke bêbawer li hedefa xwe kilît bûbû. Çavan hemû erd şopand. Hedefa wan a yekem erzaqa ku li baregehê hatibû danîn bû. Ya duyem dîtin û tunekirina yekîneyekê bû. Karê keşifkarên ku duh ji bo agahiyan hatibûn bêwate nebû. Her der hat keşifkirin. Tenê Kato mabû. Leşkeran dizanibû ku em li Kato ne; lê nikaribûn nêzîk bibin. Ne ketina Kato û ne jî derketina wê ewqas hêsan bû. Ji bo operasyonekê li Kato gelek zêdetir leşker lazim bûn. Cerdevanên derdorê jî beşdar bûbûn. Bi taybetî yên Osyan û Aker, yên Segirk û hin cerdevanên hov ên Beytüşşebapê pêşengiya operasyonê dikirin.

Di vê tevgera giran de em jî mewziyên xwe li gorî pevçûn û çalakiyan amade dikirin. Du bi du me li hemû cihên stratejîk mewzî girtin. Em li benda nêzîkbûna leşkeran û ketina wan a nav me bûn. Em gelek li bendê man; lê leşker nediketin nav me. Li derdorê digeriyan, li erda vekirî carekê dadiketin û carekê hildikişiyan; lê bi tu awayî nediketin Kato. Bi vê yekê jî têr nedibûn, li koçeran hêrs dibûn, digotin ku “ji vir zû biçin” û tehdît dikirin. Koçerên ku bi mirinê dihatin tehdîtkirin ji derengmayîna berîvanên xwe û melemên pezên ku dixwestin zû bigihîjin berxên xwe gilî dikirin. Wan dixwest ku leşker wan bi tenê bihêlin da karên xwe bikin. Setilên şîrê yên ku dihatin lêxistin, şivanên ku dihatin lêdan û qêrînên dayikên ku dihatin heqaretkirin wekî xenceran li dilê me diçûn; em nikaribûn hêrsê xwe kontrol bikin. Provokasyon hebû û em haydar bûn. Operasyon bi vî awayî heta saet yekê dirêj bû. Leşkeran tiştê ku dixwestin bi dest nexistibûn. Êdî hêdî hêdî paş de diçûn. Derfet li cem me bû. Dema lêxistinê û di vî şerê asîmetrîk de ketina duelloyê nêzîk dibû. Şanoya şer hema dê bi lêxistina gerîla dest pê bikira û ev agir dê di duelloyê de dijmin bişewitanda. Me dê guleya ku tola ahên dayikan û axa dagirkirî hilde û kêfxweşiyê bîne rûyên lerizok ên berîvanên biçûk ên digirîn, li dijmin bixe. Şer li zozanan û Kato dê bi serkeftina gerîla biqediyaye. Lêxistinên bi sebr ên yên ku sebr dikirin dê şerê meydanê dest pê bikira û di dawiyê de em dê bi ser bikevin. Her wisa jî bû. Nikaribûn bi rehetî bikevin nav gelê me, zarokên me û axa me ya dagirkirî û zilmê bikin; ji ber ku li vir gerîla dijîn. Ew jî parêzvanên gel û axa pîroz bûn.

Hema dê çek har bibin

Li zozanan û axa pîroz

Dijmin dê bifetise

Yên bi sebr li ber xwe didin

Gelê ku hat heqaretkirin

Dê tola ahên wî hilînin

Hema dê qêrînên tirsê bikevin

Zilm, rû û hêzên dagirker

Berîvan dê bizanibin ku ne bêxwedî ne

Ax jî dê bizanibe ku ne bêparastin maye

Hema dê çavên zarokan bikenin

Ciwan dê wêrek bibin

Û dengên şoreşê

Dê tilîlî biqêrînin

Ji Kato dê marş bi lêxistinê bên gotin

Heta şefeq hilê

Heta dijmin bireve...

Di demên paşvekişîna dijmin de, bi giştî Kobran bêhedef li qadê dixistin. Ev jî ji wan re derfetek bû ku ji bo revê hinek dem qezenc bikin. Kato qadeke bilind û li ser hemû erdê serdest bû. Me carinan li tevgera dijmin dinêrî û em hatibûn ji heval Ferhat agahiya dawî bistînin. Wê gavê min heval Ferhat nedîtibû. Tenê min dît ku heval Baz li pişt kevirekî xwe kiriye mertal. Hema ku em nêzîkî wî bûn, em bi gule û roketên bêhejmar ên Kobra re rû bi rû mabûn. Guleyên lêxistinên bêhedef li me rast hatibûn. Em jî li kevira ku heval Botan lê penaber bû xwe veşartin. Dema me dît ku Kobra dûr dikeve, em rû bi rû bûn. Me serên xwe rakirin û li hev keniyan. Min gotibû “Hovîtî.” Wî jî got: “Te dît çawa lê xist?” û me bi kenê wê gavê li pey xwe hişt. Me serên xwe rakirin û dîsa li zozanan nêrî. Dijmin bê ferqkirina jin û zarokan heqaret dikir û heta di paşvekişînê de jî li tiştên koçeran dixist. Hema wê gavê ev dîmen ketibû ber çavên me her duyan. Me şînên jina ku destê xwe dirêjî setila xwe dikir, her çiqas şikestî bû jî, didît. Dema min dît ku heval Botan li hemberî vê tabloyê req maye, min gotibû: “Kî dê vî şerî binivîse?” Wî jî gotibû: “Yên ku dilê wan têra dike dinivîsin.”

Heval Botan jî nû hatibû Botan. Bi rastî ew ji bo Amed hatibû tayînkirin; lê ji ber hin nexweşiyên laşî hevalan ew li cem me li Kato hiştibû. Tevî ku ji aliyê laşî ve zorê dibir, ji ber ku di hatina ji Başûr ber bi Botan de li rê bûbû bar li ser hevalan û nikaribû bi koma xwe re biçûya Amed, hesteke biçûkxistinê dijî. Ji ber vê yekê, li Kato ku lê mabû, ji bo xwe îsbat bike bi fedakariyeke mezin tevlî jiyanê dibû. Mîna ku xwe dide îşkenceyeke giran, hewl dida xeletiyên ku derveyî îradeya wî çêbûbûn telafî bike.

Ji navçeya Hilvan a Urfa bû. Navê xwe jî Botan kiribû. Hevalan carinan ji bo dilovanî jê re digot: “Yên ku navê xwe dikin Botan li Botan dimînin. Tu nikaribûyî bê ku xwe li Botan îsbat bikî biçî Amed; lê te xwe îsbat kir.” Me bi hev re 20 roj nasheviyê derbas kir. Di wê pevçûnê de jî gava me ya dawî bi hev re bû. Lê min van her du peyvên ku ev şervan ji dil gotibûn, bê ku ez bizanibim paşeroj dê çi bîne, di bîra xwe de neqişandibûn. An hûn dizanin, carinan dema mirov kesekî winda dike, rewş û tevger, gotin û kiryar, rê û rotaya wî ya li cihê herî dawî ku hûn ji hev veqetiyane tîne bîra xwe. Ya me jî hinekî wisa bû. Yanî piştî wê gava ku hûn tiştekî winda dikin, hûn wê di bîra xwe de bi hemû eşkerebûna wê zindî dikin. Dibe ku ev ji ber wê ye ku hûn bawer nakin ku tiştê we windakirî winda ye. Ji bo ku hûn vê yekê bawer bikin, hûn dixwazin wê zindî bikin. Ger hûn tiştekî di destê xwe de ji bo dîtina wê nebînin, hûn di şop, deng û gotina wê de diçin kûr; û gava ku hûn bi tevahî bawer dibin ku ew çûye û êdî nayê dîtin, vê carê bi bîranînek an gotinekê jê xwe teselî dikin. Dema ku ev kes şehîdek be, tiştê herî biqîmet ew e ku mirov zindîkirina wî bi nivîs an bîranînan wekî deynê xwe bizanibe.

Hema wê gavê em dîsa veqetiyan û çûn cem heval Ferhat. Heval Ferhat, şervanekî wêrek ku tirsê li dijmin û cesareteke mezin li hevalên xwe belav dikir, bi şutikeke leşkerî ya reş û spî li eniya xwe, li pêşberî me sekinîbû. Wî ji min û heval Berxwedan xwestibû em dakevin berpalên Kato û ger derfet hebe ji dûrahiya nêzîk li yek ji leşkerên paşvekişandî bixin. Em jî daketin. Hevalên din jî gelek qad girtibûn. Ez û heval Berxwedan bûn. Me bi mendeya ku heta laşê me bilind dibû xwe di nav kevir û zinaran de kamufle kiribû. Me hinek xwe xişand û em çûbûn cihekî stratejîk ku emê leşkeran baştir bibînin. Jixwe kolek hebû. Me ew jî şopandibû. Ew kol jixwe pir nêzîkî Kato bû. Ger em dereng nemana, me dê encameke pir baş bigirta; lê lingên heval Berxwedan kurt bûn, ew ji korîdoran dereng derdiket. Gava ku em gihîştin cihê ku dixwestin, ew kol winda bûbû.

Di nav Kato de hin qadên rast hebûn. Ji bo ku em ji wan bê dîtin derbas bibin, me bi hinek mendeya (mende) zêdetir xwe kamufle kiribû. Dema ku em bi xişandinê li pey wê yekîneyê diçûn, me nedizanibû ku di çala rast a li bin me de nêzîkî 20 komando hene. Ger me pir bi lez tevbigera, me dikaribû heta bikevin nav wan leşkeran jî. Em jî hinek şaş mabûn. Du gerîla û 20 leşker; lê haya wan ji me tunebû. Em rabûn ser piyan û gotin: “Teslîm bibin!” Wan jî pir guh neda. Heta ew me hevalên xwe jî hesab kirin; ji ber ku em ji cihekî ku qet hêvî nedikirin derketibûn. Jixwe em jî ji bo lêxistinê rabûbûn. Em heta niha jî nizanin çima me got “Teslîm bibin!” Bê ku em derfetê bidin yên li hemberî me agir bikin, me hemû cebilxaneya li ser xwe li wan vala kir. Yên ku mirin mirin, yên mayî jî wekî kefeke sabûnê ya ku dikeve avê belav bûn. Ji mêrxasiya leşkerên ku li setilan dixistin û dayikên me didan lêdan şopek jî nemabû. Me dixwest biçin çekan bistînin. Leşkerên li berpala hemberî me jî derfet nedidan. Me bi xemgîniya ku min nikaribû çek hilde paşve vegeriyabû. Piştî demekê Kobra û Sikorsky hatin wê derê ku çalakî lê dest pê kiribû.

Heval Ferhat gotibû ku hevalan li dijmin çalakî kiriye; hin hevalan jî digot çekên wan hindik teqiyane, dibe ku ji bo lêgerîn û paqijkirinê be. Heval Herem dîtibû ku ev çalakî ye û leşker cenazeyan hildigirin, gotibû û ber bi me ve hatibû. Cebilxaneya me jî pir hindik mabû. Em jî li bin kevirekî asê mabûn. Ger heval Herem û wan li leşkerên li ser me nexistana, karê me dê dijwartir bibûya. Dijmin careke din paşve kişiya û pevçûn bi giranî dest pê kirin. Di korîdorên Kato de pevçûneke mîna lîstika xweveşartinê bi leşkeran re dest pê kiribû. Dijmin nikaribû bikeve nav me. Vê carê qoriçiyên hov ên Osyan û Segirki xistibûn pêş. Min di bin dengê tirsonek û bêaram ê qoriçiyê ku nîv bi kurdî nîv bi tirkî digot “Teröristler, werin xo kurtarkın” de hest bi gotinên bi zorê dikir. Pevçûn tam 5 saetan dom kir. Dijmin nikaribû bikeve Kato. Wan cenazeyên xwe li Kato hiştin û çûn.

Me nedizanibû ku heval Botan şehîd ketiye. Du birîndarên sivik û yekî giran jî yên me hebûn. Bi şev em hemû kom bûn. Me tekmîlên xwe dan heval Ferhat. Me çalakiya xwe bi hûrgilî vegot. Bi giştî 13 leşker û qoriçiyek miribûn. Me hinek xwe xistibû metirsiyê; lê heval Ferhat pir kêfxweş bû ku em sax vegeriyabûn. Bi rastî me hinek bêqanûnî kiribû. Nediviya em ewqas ji qadê derkevin. Jixwe heval Ferhat û heval Herem gotibûn ku dema derfetê bibînin em lê bixin. Ji wî aliyî ve pirsgirêk tunebû. Dor hatibû valakirina birîndarên me û nuqteya me. Gel ji reviya dijmin a paşve kêfxweş bû. Dijmin bi rastî derbek xwaribû. Jixwe ger li Kato bi awayekî parastinî cihgirtin hebe, ketina dijmin a Kato ne mimkun bû. Heval Ferhat jî ev cihgirtina parastinî baş kiribû. Birînên heval Ronahi pir giran bûn. Me ew bi zehmetiyeke mezin ji Kato derxistibû. Ji aliyê laşî ve jî hinek giran bû. Ez pir baş tînim bîra xwe, heval Ferhat heval Ronahi rakiribû û li pişta xwe bar kiribû. Tevî israra me, wî ew dîsa dabû me. Me hemûyan xwe ewle kiribû û bê windahî ji Kato derketibûn. Tenê li cihekî tevlihevî hebû. Ew jî ev bû ku digotin piştî pevçûnê komek bê ku bi heval Ferhat bişêwire çûye tîma Beytüşşebap. Me nedizanibû çend kes in û kî ne. Em jî diguman kirin ku heval Botan bi wan re çûye. Heval Botan pir li erdê Kato serdest nebû. Tenê çend cihên penaberiyê yên xwezayî dizanî.

Di dema pevçûnê de ji hevalan diqete û bi dijmin re dipevçû. Ji ber tevliheviyê heta êvarê nehatibû cem me. Cihê ku lê mabû hinek dûr bû. Dixwaze li wir xwe ewle bike û şevê li wir derbas dike. Em jî diguman kirin ku ew bi hevalên din re çûye. Sibehê dijmin ji bo cenazeyên xwe bistîne zû li qada pevçûnê daxistin kir. Heval Botan jî sibehê tê li nuqteyê me bigere. Ji qada pevçûnê dûr nakeve. Bi daxistinên dijmin re me dengê çekan bihîst. Piştî ku demekê li wir dipevçe, bi lêxistinên Kobra şehîd dikeve. Roketek li laşê wî ketibû. Çend roj şûnda dema heval çûbûn nuqteyê, wan cenazeyê wî dîtibû. Şehadeta heval Botan jî wisa pêk hat.

Di demeke 20 rojî de em bi hev nas bûbûn û bîranînên me çêbûbûn. Tenê tiştê ku ji wî ji min re ma ev bû: dema ez diçûm ji heval Ferhat agahiyên operasyonê bistînim û bi wî re rast hatim, me her duyan zordestiya dijmin a li gel dîtibû û em ji wê tabloyê pir bandor bibûn. Min gotibû: “Kî dê vî şerî binivîse?” Wî jî gotibû: “Yên ku dilê wan têra dike dinivîsin.”

Hevalê min ê hêja Botan, demeke 5 salan derbas bibû. Min bi wan 3 peyvên ku te ji min re gotibûn biryar da vê bîranîna te binivîsim. Te bi dilşêrî şer kir û bi rûmet jiya. Piştî şehadeta te dijmin gelek caran hewl da bikeve Kato; lê mîna cara yekem, di yên dawî de jî bêencam man. Şervanên dilşêr ên mîna te bi dilên xwe li Botan destan nivîsandin. Di şexsê te de, ez li ber bîranînên hemû şehîdên Kato bi rêzdarî serê xwe ditewînim; û ger ev dil têra bike, heta ku dilê min têra bike ez ê hewl bidim li ser yên wekî te destan nivîsandine binivîsim.

JI BO BÎRANÎNA PEVÇÛNA KATO YA 2007 Û ŞEHÎD BOTAN

(Ferdi Dehşet)

(Botan Hilvan)

Silav û Rêzên Şoreşgerî

29-03-2012