Hevala Bêrîtan sala 2009 an hate yekîneya me. Di destpêke de bêdengiya wê û xemgîniya çavê wê bala min kişand. Jineke gelekî ked dida. Wê keda wê ya jiyanê bû sedemê ku ez li hemberî wê rehet bim. Bê dengiya wê jî ji naskirina wê ya yekîneyê dihat. Qutbûna wê ya ji yekîneya xweser gelekî bandor lê kiribû. Di warê fêzîkî de zehmetî dikişand. Mîna ku roj bi roj li hemberî xwe têkoşîn bike û weha tevlî jiyanê dibû. Destûr nedida ku nesaxiyên wê, wê ji xebatên jiyanî dûrbixîne. Ji bo bawerî bide te û bi te re hevaltî bike, wext dixwest. Zûbizû bawerî nedida mirovan. Hevaltiya wê nehesan bû, ked û durûstbûn dixwest. Eger tu durûst nêzî wê bûbane, bawerî dida te û bi te re hevaltî dikir.
Jineke di jiyanê de xwedî tecrûbe bû, bi êşa jiyanê re mezin bûbû. Berî ku tevlî partiyê bibe, gelekî zehmetî dîtine, di temenekî biçûk de xebitiye, gelek caran birçî mane, ango malbateke bi keda xwe dijîn. Hevala Bêrîtan hem ji bo te heval bû, hem dayîk bû hem jî xwedî li te derdiket. Bi roxmî ku nû bû jî, min gelekî pêdiviya xwe didît ku ez pêre hevaltî bikim. Bêhna jin jê dihat, te di jiyanê de ev yek hîsdikir. Hevala Bêrîtan gelek êş ji destê mirovan xwaribû, bi taybet ji destê zilam gelekî êş kişandibû, di kesayeta bavê xwe de lanet li zilam danî, lê belê bi birayên xwe ve gelekî girêdayî bû.
Pîvanê wê li hemberî hevalên jin û xort li gorî rastiya ku jiyankiribû, bû. Hinek karekterên hevalên jin yên ku nediketin serê wê de nedipejirand. Di jiyanê de ev nêzîkatiyên xwe diyarnedikirin, lê belê te hîsdikir hevala Bêrîtan ji kîjan jinê heznake. Di pîvanê xwe de bi îsabet bû, birastî dizanîbû kîjan jin rast tevlî jiyanê dibe. Carne jî bê rehmet nêzî wan dibû.
Pirsgirêka wê ya mezin wate nedida mirovan, kesayeteke mukemel bû, vî mentiqê wê gelekî bandor li nêzîkatî û têkiliyên wê bi mirovan re dikir. Herdem xeyalê wê jiyaneke wekhev û tejî hezkirin bû, gava ku ew jiyan nedidît, li zora wê diçû. Ew jiyana wê ya malê di warê ruhî û piskolojîk de gelekî bandor lê kiribû. Gelek caran mafê xwe nedidît ku bikene, êşa ku berê jiyankiribû, dizanîbû niha jî gelek keç û jin dijîn.
Armancê wê rast tevlî jiyanê bibe û erkên xwe baş pêkbîne, lê belê tehemula wê ya dîtina kêmasiyan nînbû. Êşên ku jiyankiribûn, hêviyê jiyaneke bedew tê de lewaz hiştibû. Gelekî hestewer û hesas bû. Bi taybet eger te wê naskiribane, pêwîst bû tu gelekî hesas nêzî wê bane. Ji ber wê hertim tevlîbûneke rast ji te hêvî dikir. Ew mentiqê reş û spî yê em jê re dibêjin dogmatîzm gelekî bandor li têkiliyên wê dikir.
Min û wê me gelekî li gel hevdû jiyankiriye, êdî perçek ji jiyana min bibû hevala Bêrîtan. Wexta ku li gel te bane, di milê jiyanî, rêxistinî, zor û zehmetiyan de bi te re hevalbû. Ew bawerî dida te, di zor û zemhemtiyan de, te wê li gel xwe didît. Mîna min di destpêke de diyar kir, eger tu ketibe serê wê de, her tiştê xwe fedayî te dikir.
Sala 2011 derbasî Akademiya Şehîd Bêrîtan bû. Di wê perwerdê de û bi hevalên jin re jiyankirin, baweriyekî mezin dabû wê, hem bawerî dida xwe hem jî bawerî dida hevalên li derûdora xwe. Ji Akademiya Şehîd Bêrîtan gelek moral digirt. Gelekî mereqdikir ku Rêbertî bibîne. Carne te hîsdikir ku hevala Bêrîtan dilşadiyê û kêfxweşiyê mafê xwe nabîne, qedera wê ye ku êş bikişîne. Ya rastî fêrbibû ku êş bikişîne, eger ku êş nekişandibane, hedara wê nedihat.
Girêdana wê ya bi xwişka wê Nalîn re gelekî cûda bû. Piştî ku dayîka wê nesax dikeve ew xwişk û birayên xwe xwedî dike. Ji ber wê girêdana malbata wê pêre, gelekî cûda ye.
Hevala Bêrîtan ticarî dîlan nedigirt, lê belê piştî ku çûbû Akademiya Şehîd Bêrîtan êdî xwe fêrî dîlan girtine kiribû. Çawa di malê de fêrî berpirsyartiyê bibû, di jiyana xwe ya çiyan de jî weha bû. Xwe ber her tiştî de berpirsyar didît. Hemû hevalên Akademiyê gelekî jê hezdikirin.
Wexta ku yek heval nesaxketibane misoger hevala Bêrîtan li ber serê xwe didîtin. Her çiqasî ji mirovan heznekiribane jî, wexta ku zorî kişandibane misoger destek dida wan, ev yek jî ji hesteweriya wê dihat.
Nexwendibû, ev jî hesreteke mezin di dilê wê de bû. Dixwend û dinivîsand. Ji bo bi destê xwe name ji xwişka xwe Nalîn re binivîse, gelekî hewl dida. Xwe fêrî zimanê kurdî dikir, bi roxmî ku tevlî hemû karên piratîkî dibû, lê dîsa jî eger wextekî kêm dîtibane, xwe fêrî ziman dikir. Di kesayeta wê de min nirxê xwendin û nivîsandine naskir. Min di kesayeta wê de hesreta jinên ku nikarin xwe îfade bikin, hîskir.
Her çiqasî dixebitî têr nedibû û di milê wijdanî de rehet nedibû. Ji ber wê pêşniyar dikir ku biçe herêmeke zor. Birastî çû Zagrosê. Gotina wê ya ku “ ez naxwazim hevala Nalîn berî min şehîd bikeve, û eger ez xebera şehadeta wê bibihîzim, wê gelekî ji bo min zor were û ez nikarim rakim. Ji ber wê pêwîste ez berî wê biçim bakur.” Dilê wê ranedikir ku hevala Nalîn zorî bikişîne.
Gelekî serhişk bû, carne li gorî hestê xwe tevdigeriye. Bi taybet carne li gorî xwe nêzî bûyeran dibû û ev dibû sedemê ku nikarbe wate bide kesayeta û bûyerên têne jiyankirin.
Gotina dawiyê ez bibêjim eve; gava ku hevala Bêrîtan Şîn şehîd ket, ji canê gelek hevalan perçek jêbû û heya niha jî naxwazin bawer bikin ku ew heval şehîd ketiye. Bi taybet malbata wê nikarîbû cenaze wê bibin rojhilat û di goristana bê xwediyan de veşartin, vê yekê gelekî bandor li hevalan kir. Ew ne bê xwedî bû û çûyîna wê dilê herkesî birîn kir. Berî her tiştî pêwîste ew heval ji wê goristanê were derxistin. Ji ber wê herdem xwe tenê û bê xwedî hîsdikir.
Dunya Cemil
- Ayrıntılar
Li ser singa Welatê Rojê destanên siwariyên dil dane deryayek kûr û fîreh tên nivîsandin. Bi tavbaniyê re qêrînên lehengiyê bilind dibin ji çar kenarê vê erdnîgariyê û dar û ber şahîdiya berxwedêriya wan zarokên dilkoçber dike. Erd û esman di bin bêzariyeke dîjwar de dijîn. Ji ber ku bedenên hê di bahara temenê xwe de ne, stranên veqetînê distirên. Rastiya dîroka vî welatî nîşaneya heqîqeta vî welatiye. Li ser van axan jiyîn li ser Pira Siradê meşîn e. Zarokên vî welatî bi berxwedanê digirin hênaseyeke azad û birûmet. Bi bedenên xwe yên ciwan dirêsin evînên Derwêş û Edûleyên hemdem. Ji bo kêliyekê bi Rojê re bijîn ketine vê rêwîtiya bêhempa.
De werin! Berxwedana li ser vê xakê tê jiyin binêrin. Robarên ji dilê şervanên Apoyî diherikin ser pênûsa dirok nasan ji bo bê nivîsandin ji destanên şanaziyê re melevaniyê dike.
De werin û li vê heyama bêbext û xapînok mêze bikin! Van axan civakîbûn û mirovati li dergûşa xwe de hêjandiye. Lê mirovatiya ku di bîra desthilatdaran de fetisiye dengê qêrîna lehengiya keç û xortên vê xaka pîroz ji nebihistî ve tê.
Dîroka vê xakê tejî destanên mayînde ne. Yek ji wan jî destana Cûmayê ‘temen biçûkê dil-mezin’ e. Belkî hûn jî vî gerîlayê dil koçber meraq dikin;
Rêheval Cûma zarokê Kêla Memêye, lê bi hesreta dîtina Kêla Memê mezin dibe. Zarokatiya wî li diyarên xerîbiyê derbas dibe… Kêla Memê çiyayekî serhildêr e. Li hemberî hemî êrîşên hovane yên dijmin û şert û mercên dijwar ên xwezayê her tim zaniye xwe biparêze. Li hemberî sir û seqemê, bi bawariya hilma Memê Şivan hemêza xwe ji çar demsalan re vedike. Zarokên Kêla Memê jî wekî wê dilsoz,wêrek, cengawerin û parezvanên kevnariyên xwe ne.
Gerîlayê dilpak Cûma yê rûken û jiyan hez li gundê Bileh ku girêdayî Qilabanêyê ji dayik dibe. Hê di dema silavdayîna jiyanê de ji ber zilm û zordariya dagirkeran dikeve riya xerîbiyê û li ser warê xwe yê qedîm dibe penaber. Di temenê xwe yê pîr biçûk de şahîdiyê ji hemi êş û azarên penabertiya li ser xaka xwe dike. Ew ji wekî hemi zarokên vê erdnîgariyê bi hesreta xeyal û leyîstokên zarokatiyê mezin dibe… Rastiya Kurd û Kurdistanê ya dilsoj wekî pir ciwanan hundirê wî jî bi agirê tolhildanê dagirtibû. Êdî diviya bû vî agirê ku bi kîn û hêrsê her diçe mazintir dibe li ser dijmîn de bibaranda. Sala 2009’ê bi hest û ramanên tolgirtina dirokê dikeve ser rêya evîndariyê û tevlî nava refên gerîla dibe. Kulmek ji ava heqîqeta Apo gêriyê vedixwe. Dilê ji bo tolhildanê lê dide av dide ku li zeviya hebûnê de kulîlkek dî jî bejin bide. ji bo hebûn bi xwe re hêvî bîne; Ku hêvî evîn û jîn e.
Wî dilxwazê azadiyê bi sekna xwe, bi ruhê xwe yê hevaltiyê, bi meraq,xwestek û hewldana xwe ya fêrbûn û pêşketînê di demeke kurt de xwe li hemî hevalên xwe yên çiyayî dide heskirin. Heta ev sekna wî dibe sedem ku gerîlayeke kevin wiha bêje;’’Ev 20 salin li serê van çiya me, cara yekêye ez hevaleke wek heval Cûma dibe û evqas zû pêş dikeve, dibînîm.‘’
Bêguman xeyala her Kurdekî birûmet û azadixwaze ku serokatî bibîne û bi wî re bimîne. Rojekê ji hevalên xwe yên têkoşînê re xeyalên xwe vedibêje Cûmaye leheng. Dibêje ‘piştî ku em şoreşa kurdîstanê pêk bînin, min dixwest bi Serok APO re biçûma çiyayê Cûdî, têra xwe bi wî re bigeriyama, niqaş kiribama û min ji wî re behsa serpêhatiyên zarokên penaber bikira. Û disa, tevî hevalan me bi Serokati re woleybolek bileyîsta. Xeyala min a diduyan jî, ew diyarên ku lê ji dayik bûme zarokatiya min nivî mabû. Bi ruhêkî azad biçûma wan deran û min xeyalên xwe yên zaroktiyê temam bikira. ’
Li vê erdnigariye jiyîn, di nava çolê de wek gulekê şînbûnê dixwaze. Her tîşt bi berdêlên giran têne bidestxistin. Ev çiyayên hêja jî welê hatine bedewkirin û azadkirin. Şehîd Cûma, her tim bi xwestekekî mezin xwe tevlî erkên xwe yên milîtanî kiriye. Her tim bi dil û can xwe daye eniya herî pêş. ji ber ku wî wateya vê jiyanê fêhm kiribû; jiyan encax bi tekoşînê û bi berdelên mezin dihate bidestxistin. .
Sala 2012’yê di pêngava Şerê Gel ê Şoreşgerî ya ku peşketî de heval Cûma bi awayekî pir aktîf cihe xwe tê de digire. Li Şemzînan bi awayeke fedaîyane di calakiyekê de, di asta pêşengiye de cîh digre û bi ritmên berxwedanê tevlî wê gowenda mezin dibe. Li ser gowendiyê dihejine desmala tola dîroka Kurd û Kurdîstanê. Rêheval Cûma bi heft hevalên xwe ve, wê rojê li Şemzînan destaneke nû ya ku layîqî haqîqeta dîroka wê xakê ye dînîvîsînin û koçî warê sterkan dibin…
Silav û rezên şoreşgerî
Şansstêr Tavbanî
- Ayrıntılar
Ez û hevala Dorşîn em berbi dola Keşane ve çûn. Dola Keşane ne tenê bi daristan û ava xwe xemiliye, bi şopên xwe yên veşartî jî xemilî ye. Heyanî tu digihîje dola Bîtalma ava Keşane bi te re rê hevala. Dola Bîtelma jî dûv û dirêje. Hem daristanên wê hene, hem jî zozanên wê hene. Ew ava kaniyên wê jî, dilê mirov hînik dike. Hilkişandina Deriyê Dawetiyê li pêşiya me bû, eraziyê Deriyê Dawetiyê nêz dixuya, lê ne wisa bû. Bi gavên westiyayî em hilkişiyan Deriyê Dawetiyê, lê em bi wê westandine nehisiyan, bergeh û bedewbûna wî çiyayî wext nade te ku tu biwestê. Hîna em negihîştibûn ciyê yekîneya hevalan, heval ji dûrve dibînin em hildikişin Deriyê Dawetiyê. Piştî du demjimêran em gihîştin hevalan. Heval dizanin piştî wê westandine çayek vexwarin xerab nîne.
Yekîneyeke gelekî dêhna mirov dikişand, li ser hendefan dibezîn, liv û lebata wan moralekî mezin dida mirov. Her me dixwest em bi wan re têkevin nava xebatê de, lê destûr nedidan. Yekîneyeke zehf dewlemend bû, hevalên kevn û yên nû hebûn, bi giştî hevalên ciwan bûn. Hinek ji wan bi salan di şer de mane, hinek jî nû dikevin şer de û heyecana wê dijîn. Şên û şadiya hevalan diberiqî û me nizanîbû wextê me çawa derbas dibe. Bi roxmî ku di ciyê xwe de nedisekinîn û diwestîn, moralê wan di cî de bû. Dizanîbûn ji bona çi diwestin. Hemû lêhûrbûna wan li ser çalakiyan bû. Qereqolên dijmin kêlî bi kêlî çavdêr dikirin. Berpirsyara yekîneya Şehîd Xwînrêj hevala Nûjîn Ersî bû. Hevalên jin û hevalên xort çawa hevala Nûjîn didîtin digotin “hevala Nûjîn ka emê kînga çalakî bikin?” Ji bo tevlîbûna çalakiyan bi hev re diketin nava pêşbirkê de. Şensê wan hebû, berpirsyara wan hevaleke jin bû. Jixwe dema min bihîst hevaleke jin berpirsyara yekîneyê ye, heyecanek kete dilê min de. Ew yekîne gelekî nêzî dijmine, bi çavê xwe leşkerên dijmin dibînin û herdem lêhûrbûna wan li ser dijmine, ji ber vê yekê divê qomîtana wan di tektîk û şer de zîrek be, eger zîrek nebe û tecrûbeyên wê di şer de nebin, wê wendahî bidin. Gava ku ez hevalên jin weha zîrek dibînim ez hîn zêdetir bextewer dibim. Min her dixwest ez bi wan re suhbet bikim, şevtarîbû û me nikarîbû em suhbeta xwe bidomînin.
Nîvê şevê heyanî sibehê qereqolên dijmin derûdora xwe topbaran dikirin û hawan tavêjtin. Ji tirsa hevalan newêrin xewbikin. Di berbanga sibehê de min bi xwe jî meraqkir û ez çûm keşfê. Leşkerên dijmin newêrin tevger bikin, herdem di tirsa ku heval êrîşî ser wan bikin, dijîn. Erazî tarûmarkirine, girên derûdora xwe derbedar kirine û ziyanê didin gel. Gundê Roboskî û Bêcehê nemumkine ku jiber dengê hawan û obîsan aram bijîn. Qereqolên dijmin texmîn dikin ku bi hawan avêtine wê ziyan bidin gerila, lê weha nîne. Heval dema ku dengê hawanan nabihîzin dibêjin “gelo dijmin westiya ye, yan jî cepxana wan nemaye.” Birastî hawan û obîsên ku tavêjin, encam jê nagirin, lê dîsa jî eraziyê Qelaban topbaran dikin.
Em nêzî heftiyekê li gel yekîneya şehîd Xwînrêj man, em fêrî wan bibûn û me nedixwest em ji wan qutbibin.
Dûnya Cemîl
- Ayrıntılar
Xweza di zemanên qedîm de bi wate bû, nirxê wê hebû û mirovan îbadeta wê dikir, lê ew ruh çima niha ziwa bûye? Gelo nesaxiya pergala desthilatdar e? Ruhê îbadetkirina xwezayê min jî hîsnedikir. Hatina gerila ya çiyan, min ji bona şer şîrovedikir, lê min texmîn nedikir ku xweza û dîrok te perwerde bike.
Ez û du hevalên jin me berê xwe da geliyê Perex yê herêma Heftenîn, lê heyanî em bigihîjin geliyê Perex emê di gelek dol û bergehan re derbas bibin. Heyecana wê bergehê dîtin min jidil hîsdikir. Lê divê ez tîpên ku çîroka wan çiya, dol û kaniyan pê hatiye nivîsandin, fêmbikim. Çiyayê ku dilê gelek mirovan bi hesreta spehîbûna xwe hiştiye; Cûdî kete ber çavê min, lê min nikarîbû destê xwe bidime û hembez bikim, dîmenê qereqola Kirya Reş bi min da hîskirim ku Cûdî azad najî. Cûdî bi heybet bû û serbilind bû, ji ber yên wê diparêzin di hembêza wê de ne û wê tenê nahêlin. Mayîna wê qereqolê di quntarên Cûdî de ji bona min mirin bû, qeşengbûna Cûdî dilewitîne û azadiya wê bi sînor dike.
Em gihîştin sêkoşa Qesrokê. Qesrokê hem navê gunde hem jî navê çiyayê li ser gunde. Sêkoşa Qesrokê jî sêkoşa Kirya Reş, geliyê Perex û Qesrokê ye. Me berê xwe da geliyê Perex û em bûn mêvanê biheşta wê. Fîrdewse û spehiye, carne şade û carne jî bi dil kovane. Rê û malên ruxiyayî di wê dolê de hene. Vê dawiyê jî dijmin erazî topbarankiriye û gelek daristan şewitîne. Ew şewat mîna leke li bejna geliyê Perex dixuya, tenê girî jê kêmbû û wê xemgîniya xwe bi herkesî re parvedike. Rast û çepê dola geliyê Perex çiyayên berzbûn, sukira me qerimî bû, hingî me li bejna wan çiyayan meyzadikir. Bi taybet dîmenên ku gelekî bandor li ser min dikir, dîmenê malên xerabe bûn. Ew malên xerabe diyardikirin ku mirovan bi darê zorê dev ji gundê xwe berdane. Xwezaya biqasî zêr beraqe û ji zîv zêdetir dilê mirov dîldigire, nemumkine ku dev jê were berdan. Mirovên ku mirina xwe didin ber çavê xwe, dîsa jî di palên wan çiyan de bûn. Xortên ciwan li ber pez bûn, jin û mêrên kal jî di nava bexçan de dixebitîn. Henaseke gund ji bona wan derman e. Min çawa ji wan dipirsî we çima dev ji gundê xwe berdaye? Çavên kelegirî, bi hejarî li min dimeyzandin û digotin “xwedê mala neyaran xerab bike.”
Girêdana wan mirovan ya bi gundê wan ve ew xweza bedewdikir. Nirxê xaka xwe dizanîbûn. Bi rojên ku tê de jiyankirine girêdayî bûn. Di kontara wan çiyan de bexçe çandin, ji bona wan dermanê dil e. Ji kaniya gundê xwe av vexwarin biheşte.
Li dola Şîşê gundê Mêrgeşîşî û Dêraşîşê heye. Gundê Mêrgeşîşî Sindî ne û bi aslê xwe ji Garisa hatine. Misilmanin û ji gundê xwe koçberî Zaxo bûne. Gundê Dêraşîşê jî gundê Keldaniya ye. Gundê wan ji milê hikûmetê ve hatiye avakirin, lê ew ji tirsa Tirkan newêrin vegerin gundê xwe. Her du gund jî di palên çiyan de ne û mirov guneh dike li wan binêre. Ciwanên ku me di rêka xwe de dîtin nexema wan bû ku ji gundê xwe koçber bûne, lê bav û dayîkên wan dixwazin vegerin gundê xwe û ji nûve avabikin.
Dema ku min bedewbûna wan gelî û çiyayan dît, min nirxê mirovan jî naskir. Girêdana wan mirovan ya bi gundê wan ve ji bona min dersekî mezin bû. Ruhê xwezayê û mirovan, nirxê dîrokê bi te didan hîskirin. Ji ber ez dûrî dîroka gel û xaka xwe mezinbûme, min ji xwe şermkir.
Dûnya Cemîl
- Ayrıntılar
Belê serhildana ku jêre gotin, me bi dawî kir û bi ser de beton kir, ji ber tev xeyal û derewîn bûn. Ji ber ticaran hêrsa Agirî bi dawî nebû, Tendûrek jî ticran dev ji hevaltiya bi Agirî re berneda, wan sonda li berxwedayînê dabû. Ew hîna li benda gelek zarokên agir û rojê bûn, ew li benda gelek evîndarên ji wan re bibin dildar, bûn, ji ber ku qêrînên geliyê Zîlan hîna di quncikên dilên hatine tirsîn de, xwe diparastin. Hîna ew piyên tazî di nava seqem, bahoz, bager û berfa welatê Serhedê de nehatine jibîrkirin. Berfa bi spîbûna xwe dihate nasîn, êdî nema dihate dîtin, wê belkên xwe spartine zozanên vî welatî. Weke ew strana dibêje, êdî xwîn li vî welatî digiriye, êdî kîn û nefret di çavên zarokên bi rojê re dikeniyan tije bûye. Rondik xwe li wan çavan bar kiribûn.
Ew roj weke duh, îro û sibê di hest û hizrên mirovên vî xakê de tê jiyîn. Ev mirovên xwe tiyê jiyanekî azad dibînin, li bendê ne ku ev êş û elem bibin rastî û di rûpelên spî de bêne bi cîkirin. PKK’ê bû ew rûpel, bû hêvî, bawerî, vîn û volkana vejîna nû li Kurdistanê.
Belê çiyayê Agirî û Tendûrek; serpêhatiya gelek leheng û şoreşgeran nivîsandin. Yek ji van serpêhatiyan, serpêhatiya rêheval, fermandar û evîndara rojê Dîcle Herdem e. Ev serpêhatî di nava dilên ticaran nede jibîrkirin de bi cî bûye. Her serpêhatiya şehîdekî li ser vê xakê, destanên bê dawî nivîsandin. Ezê jiyan û kesayeta heval Dîcle, weke jina ku bi rastiyên xwe re xweşik û azad jiya û da jiyan kirin vebêjim. Ji ber ku hevala Dîcle her kêliyên jiyana xwe xweşik û bi wate kiribû. Her kêliya jiyana xwe bi displînê re hûnandibû.
Carna dema mirov nikarbe hevalên herî nêzî xwe bi lêvbike, mirov gelek zehmetiyan dikişîne. Lê, nivîsandina li ser hevala Dîcle weke maf û fermanekî li ser xwe dibînim. Ger ez vê fermanê bi cî neyînim, wê wijdanê min hesab û lêpirsînê bike.
Sal borîn li ser şahadeta heval Dîcle, lê her ku min pênûs girte destê xwe peyv di lêvên min de ziwa dibûn û destê min dilerizî, pênûs nema dinivîsand. Lê, êdî ez nema dikarim rakim. Ev fermana wijdanê min ditevizîne. Ez her çiqasî nikaribim maf weke têxwestin bidim, lê ezê weke min pêre jiyan kir hewl bidim bi lêv bikim. Min dema heval Dîcle naskir, çav, dil û ramanên min, roja veqetîna bê dawî bi min nedan nivîsandin. Ez dema nû tevlî bûm çavên min li keçekî qet neyê jibîrkirin ket. Çavê min li ser qerimî bûn, dilê min lê dikeliya. Ji ber ku yê destpêkê ez fêrî jiyan, hevaltî, xeta Rêbertî û çiyan kirim hevala Dîcle bû. Weke mamoste û fermandara min ya yekemîn bû. Perwerdeya destpêkê çawa ji bo her hevalekî girîng e, ji bo min jî wê girîngî xwe diparast. Heval Dîcle, ez fêrî tama jiyana gerîlla kirim. Kedekî hevala Dîcle yê gelek zêde di ber min de çêbû. Ew pir bi me re mûjûl bû. Ji bo me perwerde bike li ser pîvan û rêzikên gerîlla gelek hewldan û keda wê ji bo min û hevalan çêbû. Berî ku ez werim çiyan min hevala Dîcle dîtibû. Lê, wê demê temenê min derdora heşt- neh salî bû. Dîtina wê demê, di hişmendiya min de weke xeyal mabû. Malbata min di bîra hevala Dîcle de bû. Ji ber dema min sicîla xwe da, keniya û got; “erê, dema ez dihatim mala we, tu hêja zarok bû, niha jî tu hatî bibe gerîlla, çiqas, dem zû derbas dibe, ne wisa heval?” min jî got; ger ew dem temenê min têrêkiribane, ezê wê demê tevlî bûbama.’
Hevala Dîcle, di meşa xwe ya nav têkoşînê de, hertim weke şoreşgereke xwedî hêz, sekin, bawerî, pîvan û rêgez meşiya. Hevaltî û fermandartiya hevala Dîcle, di dilê mirovan de gelek rêçên diyarker hiştin. Ji ber ku hevala Dîcle, hevsengî di navbera hevaltî û fermandariyê de dabû avakirin. Mirovan fêmdikir û wisa nêzdibû. Ew diket cîhana hevalbendên xwe. Ew bi hevaltiyê re weke mirûdekê girêdayî bû. Hevalên ku bi hevala Dîcle re bimana, piştî jê vediqetîn ciyekî taybet li gel wan hevalan dida hiştin. Hertim ji me re behsa xeyalekî xwe dikir. Ezê vê xeyala wê bi were parve bikim.
Digot; “piştî Kurdistan azad bibe, ezê siwarî hespekî spî bibim û li ser wê hespê zînekî bi xemil çêkim. Ezê keziya xwe ya dirêj bihûnim, ger porê min dirêj nebe jî, ezê porekî ji xwe re bikirim û bi wê hespa spî destpêkê li Amed û piştre li tevayî Kurdistanê bigerim.”
Di wê xeyala xwe de, hevala Dîcle çiqas evîndara vê xakê ye ji me re dide nîşandan. Hevala Dîcle kesayeta xwe li ser evîna welêt avakiribû. Piştî perwerda şevanên nû min bi dawî kir, ez derbasî herêma Metîna bûm. Du sal di navberê de derbas bûn, hevala Dîcle, weke fermandar derbasî herêma Metîna bû. Cara duyem, me li wir hevdû dît. Li wir ji min re got; “êdî tu mezin bûye, lê dîsa jî ez bawer nakim ezê te rojekî wisa bibînim.”
Me ev dîtin, weke qonaxa duyemîn bi nav kiribû. Em du salan li herêma Metîna bi hevre man û bihara 2006’an ez ji herêma Metîna derketim. Ez dema ji Metîna qut bûm û bi taybet dema ez ji hevala Dîcle cara duyemîn qut bûm, ez pir êşiyam. Hevala Dîcle gelek ji vê veqetîna me êşiya. Hembêzkirina me ya dawî, ji çavê me herduyan rondik hatin xwarê. Lê, min hêvî û baweriya xwe qut nekir ku ji bo carekî din em hevdû bibînin. Dîtina me ya dema siyemîn di ketina rêwîtiya bê dawî de hate pêkanîn. Dema siyemîn, ji her dîtinê bi wate û nirxtir bû. Di vê rêwîtiyê de gelek rojên veşartî li benda me bûn. Weke her rêwiyekî, dilê hevala Dîcle ji kelecan û bê sebriyê davêt. Tevî ku di aliyê fîzîkî de gelek zorî û zehmetî jiyan dikir, lê ticar bend ji bo xwe neda avakirin. Ji ber kesayeta xwe, ji çavkaniya Rêbertiyê avakiribû. Hevala Dîcle, berê xwe da Agirî û kete şîveriyên sînoran na nasin. Çavên xwe li ser bejn û bala Agirî girêda bû. Her çiqas daxwaza min ew bû ku em bi hevre bikevin nav deryaya Agirî, lê careke din veqetîna bê hempa xwe di navbera me de weke pirekî avakir. Li ser wê esasê min berê xwe da Tendûrek û hevala Dîcle berê xwe da Agirî. Lê, me dilê xwe di kefa destê hev de pêça û em ketin rêwîtiya vî welatî. Hevala Dîcle çend heyvan li Agirî ma, lê xwe di dilê zarok, dayîk, ciwan û kalan de da çandin. Ji ber di nava wan heyvan de êşên wî gelî jidil de hîskir û di çavê wan de birçîbûna azadiyê dît. Bi gel re têkiliyekî xwe ya nazik û bi zanist hebû. Hebûna xwe, di hebûna gel de avakiribû. Piştî çend heyvan, her çiqasî çav û dilê wê ji heybeta Agirî têr nebû jî, careke din berê xwe da herêma Dembatê. Li Dembatê em hemû hevalên jin bi hevre ketin wargeha Zivistanê û di Zivistanê de hevala Dîcle berpirsyarê giştî yê wargehê bû. Him hevalên xort û him jî hevalên jin, jê hezdikirin û rêz digirtin. Heskirina xwe ya jê re bê qusur didan nîşandan. Ji ber di hevaltiya xwe de, heya dawî bi bawerî û rêxistinî bû. Hevala Dîcle her çiqasî heval rexne dikirin jî, lê têgihiştina hêzdayînê ticaran paş çav nedikir. Ji ber hevala Dîcle her tişt li ser hîmê hevaltî dida avakirin. Ji bo xwe bi cî anîna erkên hevaltî, weke nan û avê didît. Hevala Dîcle, hevaltiya herî rast ya bi hêviyan dagirtî hilbijartibû.
Ew ne têrbûna ji Agirî bi dubareyî bilêv dikir. Ji Agirî hezkiribû û Agirî ew di nava belekên xwe de mîna xwest bi cî kir. Bi Bihara 2008’an re cara duyem berê xwe da wê xakê. Riwê xwe dabû warê Tendûrekê. Hevala Dîcle bi hêviyên mezin derbasî qada Tendûrekê bû. Weke di nivîsa xwe de diyar dike, ev çûyîn hîn zêdetir bi wate û girîng e. Berî biçe bi rojekê, di nivîsa ji min re nivîsandî de van hevokan dirijîne ser rûpela sipî. Di dema destê me li ser milê hevbû û di xatir xwestina xwe de jî, ev hevok ji min re got; “wê ev rêwîtî nemîna ti rêwîtiyên demê borî bin.” Bi rastî jî ev rêwîtî qet di nava xwe de dem diyar nekir û kete riyeke bê dawî de. Min dema xwe ji hevdîtina çaremîn re amede dikir, Ji min re gotin, ew çûye tevlî nav karwanên şehîdan bûye. Min jî got; ew di quncikê dilê min de razaye û ji min re dibêje tu tenê dilê xwe û mejiyê xwe ji bo Rêbertî bi karbîne.
Tendûrek ji min re got; ez im warê Dîcle, Sîdar û Silav’an. Êş û jana wan dipêçim di hinavên xwe de. Ez im ji evîndariya wan re nebûm dildar. Lê, êdî dem hatibû zayîna evînê. Êdî dem xwe ji veqetînên em fêrnebûne re amade kiribû. Êdî dem fermana xwe diyar kiribû. Belê, heta kêliya dawî li berxweda û di encama pevçûnek de jiyana xwe ji dest da. Heya kêliya dawî şerdike û ji bo ku nekeve destê dijmin de, narincok (bomba) bi bedena xwe ve diteqîne. Çeka xwe û dûrbîna xwe tev perçe dike ji bo ku nekeve destê dijmin. Ew weke kulîlka serhildêr di nava wan kevirên volqana Tendûrekê de serî hilda û bi sonda tolhildanê berê xwe da berbanga rojê. Êdî wê ev kulîlka serhildêr, hertim di dilê min de jiyan bike. Ezê mîna şervanê şopdarê riya wan bim. Ezê têbikoşim, bibim bersiva hêviyên wan yên ku nîvco mane, bi wijdan û bi girêdana xwe bidim jiyan kirin.
Şaristan Nurhaq
- Ayrıntılar
Hevalê çîya di alîyê tevlîbûna karda him bi xwestek û moralbû, himjî hevalên pêra kar dikirin ji hevalê çîya pir hezdikirin. Di karê xweda timî serkeftin esas digirt û gorî wî jî ser kerde diçû quralê ku di nav karda tê xwestin him pêk danî him jî dida pêkanîn. tu cara me hemberî xwe ne jî hemberî hevala tiştê ku serkeftine kar re bibn asteng tavîz nedida evana piranî jî quryetîyê da xwe didan pêş, girêdanîya heval a rêxistin û rêbertî ra pir xort bû ew girêdanîya wî di pratîkêda jî perwerdêda jî dihat xuyakirin lê dema ku herî balkêş xwe dida pêş boyerekî hatîye serê hevalê çîya derdikefê holê rojekî heval dikefê avê û êdî tê ber fetisandinê serê xwe ji avê derdixînê û qîr dike dibêjê bijî rêber APO. wisa hîs dikê ku êdî xwelasbûna wî nîne wî anîda gotine wîya dawî dibe bijî serok APO. wê demê ji avê xwelas dibê ku ew bûyer dûrûstbûn û girêdanîya wî gerîllatîyê çiqas pêş bû wîya dide nîşandan hevalê çîya pîvana xwe ya hevaltîyê da jî pîvanên partî û çanda hevaltîya partî ji xwe ra esas digirt mirov ne ji hevaltîya wî aciz dibû nejî bi wî ra karkirinêda mirov jê aciz dibû ji ber ku hevalekî dinlimiz bû dihat hezkirin û rêzdihat dayîn ji bona kî hevalê xwe neşkînê çi ji destê wî dihat dikir ji bona jîyana heval û di nava jîyaêda hevaltîya wî û girêkana wî dilnimizîhezkirina hevaltî û bi xwetek tim xwe didan pêş di nava jîyanê da pirsgirêka heyî ji bayekî ser esasê bi hevala ra danistandin femkirin dihat çêkirin û pêşxwestin ji bona jîyana heval çîya û ser kesayeta wî mirov çiqasî bil êv bikê jî ê kêm bimînê ji bo wî li ser şehîdan axaftin zêdetir bîranîna wan xwedî derketin,ji bûyî amanca wan û tiştê ku dixwestin pêk bînin xeyalên ku nîvçe mabun temam kirina wan û pêşxwestina wan mirov ew dem sekna xwe ya jîyanê û hevaltîya xweda taybetmendîyên wan çandinê re bikaribe şehîdan rêbrtî û gelê meyî welatparêz xwedî derketin dervayî vîya rêyekî din nîne hevalê çîya bi dûzenlemê biharrê ra xwest biçe cihekî din em û rojhilat bi hevra derbasî bakurbun heval bê xwestek hatibu tevî wêjî dema hate çemçe bi xwestek îsrar jibo çûyûna çalekîya xwe pêşnîyar kir piştî ku heval çûn dîgorê demekî şunda xeber hat û gotin heval şehîd ketîye ez bi vî xeberê pir êşîyam ji ber ku girêdayîna heval ji bo partî rêbertî gel ra pir xort bû şehadeta wîjî bi kesayetekî îxanetkar ku bi hevre çûbûn çalekî yê destê wî û rêya komploya gundîyekî kurd çêdibê ê ku hevalê çîya dikir însankî bi rûmet û nixdar di demeke dijminatîya kurdan di nav xweda ev jî buyî heskirin hevaltî û girêdanîya xwe ê pir xort ve jîyan kir û herî dawîjî xwe ji bo parastina van nixana feda kim.
Silav û rêzên şoreşgerî
Xebat Gabar
- Ayrıntılar